Asset 14

Een koeienmaag om in te verdwalen

Marian Cousijn ontdekt fascinerende verbanden tussen de tentoonstelling en het atelier (waar ze een beetje verliefd op wordt) van Lotte Nijhof.

Onlangs vond de tentoonstelling Without Support Shells van Lotte Nijhof plaats in de nieuwe kunstruimte Diderot13d, verstopt in een woonwijk diep in Amsterdam Nieuw-West. Lotte studeerde af aan de Rietveld Academie en runt sinds twee jaar haar eigen mallenmakerij, iets wat ze combineert met het maken van eigen werk.

Foto: Lotte Nijhof

Ondanks het algemene verbod op het woord ‘mooi’ aan de Rietveld, was Lottes werk ook in die periode al supermooi: ze maakte verfijnde balpentekeningen van huidachtige structuren vol lijntjes, nerven, plooien en onregelmatigheden zoals littekens en botjes, die van onder het oppervlak tegen de huid drukken. Later onderzocht ze hetzelfde thema door verschillende objecten met een laagje minutieus bewerkte bijenwas te bekleden, en ze zo een nieuwe huid te geven.

Lottes werk doet denken aan ontzettend scherpe foto's die zo ver zijn ingezoomd dat je alle poriën, rimpeltjes, bultjes en andere viezige details ziet die je normaal liever niet wilt zien. Maar doordat deze details zo mooi en geraffineerd worden weergegeven, ontstaat er juist een interessante spanning tussen aantrekken en afstoten, tussen gruwelen en je vergapen aan schoonheid.

Without Support Shells

De fascinatie met huidweefsels en organische structuren is in de tentoonstelling duidelijk zichtbaar. Op de vloer van de expositieruimte ligt een plat ding dat eruitziet als een nat stuk textiel. Van dichtbij bekeken ontdek je in de plooien allerlei verschillende soorten structuren, zoals een deel dat op een hoogpolig tapijt lijkt en uitstulpingen die aan een honingraat doen denken.

Het fascinerende object blijkt een afgietsel te zijn van een koeienmaag. Het maken ervan was nogal een vies werk; de maag stonk vreselijk en de half verteerde etensresten moesten er nog worden uitgehaald. Maar het resultaat is prachtig: de binnenkant van het orgaan is intrigerend, als een landschap waarin je blik kan verdwalen.

Foto: Lotte Nijhof

Op een grote tafel ligt het werk opgebaard waar de tentoonstelling naar is vernoemd: Without Support Shells. Het is een afdruk van Lottes eigen lichaam in melkachtig wit, half doorschijnend materiaal. Normaal gesproken gebruik je steunkappen wanneer je ergens een mal van maakt, zodat het flexibele materiaal tijdens het proces zijn volume behoudt. Die kappen zijn bij het maken van dit werk weggelaten, zodat de vormen slap in elkaar zijn gezakt en het lichaam een gesmolten uiterlijk heeft gekregen. Van dichtbij zie je alle lijntjes en plooitjes in het huidoppervlak. Vooral de afgietsels van de voeten zijn prachtig, maar ook het gezicht is goed gelukt. Door de restjes mascara en minuscule haartjes die in het proces zijn meegekomen raak je er sterk van bewust dat het een afdruk is van een echt lichaam. Het is mooi maar tegelijkertijd een beetje creepy; een soort stoffelijk overschot dat doet denken aan de eeuwenoude traditie van de dodenmaskers die worden gecreëerd door een afdruk te maken van het gezicht van de overledene.

Foto: Lotte Nijhof

Dan hangt er nog een tot op de draad versleten hemd vol vlekken, gaatjes en verkleuringen. Het is een readymade en was van Lottes vader, die het droeg tijdens zijn werk als bronsgieter. Net als bij een huid zijn er allerlei sporen in te zien, waardoor de stof delicaat, fragiel en bijna doorschijnend is geworden.

Foto: Lotte Nijhof

De ervaring die Lotte opdeed in de bronsgieterij van haar ouders, haar eigen bedrijf – waar ze mallen maakt voor de sculpturen van andere kunstenaars – en haar autonome werk: het is allemaal op een vanzelfsprekende manier met elkaar verweven.

Waar andere jonge kunstenaars vaak worstelen met de balans tussen geld verdienen en autonoom werk maken, lijkt het er bij Lotte op dat ze door het maken van mallen voor andere kunstenaars haar eigen kunstpraktijk juist kan verrijken en verdiepen. Aan de werken bij Diderot13d is duidelijk de ervaring zichtbaar met het technische proces en de metamorfose van positief naar negatief en weer terug.

Het atelier

Het is dan ook heel interessant om rond te kijken in Lottes atelier en werkplaats, waar ze zowel de mallen als eigen werk maakt. Deze ruimte is net een rariteitenkabinet en precies het tegenovergestelde van de lege, geconcentreerde tentoonstellingsruimte. Zo staan overal vreemde voorwerpen uitgestald: kunstwerken, materiaalexperimenten en sculpturen in verschillende stadia. De ruimte is gevuld met stellingkasten vol gereedschap, zakken gips, bakjes was, kwasten in allerlei vormen en maten, siliconenspul in felle kleuren, een bronzen afgietsel van een hart, een grofgesneden houten Jezusbeeld, doorzichtige schapenhersenen van epoxy, een krantenfoto van een lichaam onder het puin van een ingestorte textielfabriek, een plaatje van de lijkwade van Jezus Christus, een mysterieuze exotische plant. In een glazen kastje liggen roze afgietsels van fossielen met glitters naast bronzen botjes en een anatomische pop en aan een andere kast hangt de tentakel van een octopus.

Foto: Marian Cousijn

In het atelier is ook de oorsprong van de tentoonstelling terug te vinden. In een hoek ontdek ik een hele stapel afgietselexperimenten voor het werk Without Support Shells. Aan de muur hangen foto’s van dodenmaskers en een gigantische fotocollage gebaseerd op het hemdje dat ook in de tentoonstelling zit; onder de tafel ligt als een luguber vloerkleedje een ander afgietsel van de koeienmaag.

Zoals wel vaker in kunstenaarsateliers lijkt alles precies te kloppen, ondanks de aanvankelijke indruk van totale chaos. Na een tijdje om je heen kijken ontdek je een structuur, zie je dat er onderzoek wordt gedaan, alleen niet op de rationele manier die je gewend bent. De krantenfoto’s aan de muur, de willekeurig ogende maar zorgvuldig gekozen ordening van afbeeldingen en objecten: er zit een intuïtieve samenhang in die niet precies valt beschrijven, maar die wel eindeloos fascineert.

Foto: Marian Cousijn

Lottes atelier is als een visueel achtergrondverhaal bij haar werk. Door om je heen te kijken ontdek je inspiratiebronnen, artistieke processen en verbanden, en leer je over het werk zonder dat de kunstenaar veel uit hoeft te leggen. Voor je ogen ontvouwt zich het onderzoek naar materialen en de fascinatie met de buitenkant en binnenkant van lichamen.

Precies naast het stapeltje afdrukken van Lottes gezicht ligt een afgietsel van een stel hersenen in hetzelfde materiaal. Het beeld dat dit oproept, is zo raar nog niet: in dit atelier is het net alsof je een kijkje neemt in het hoofd van de kunstenaar.

--

Marian Cousijn rondde onlangs de studie Museumconservator af. Ze is werkzaam bij Upstream Gallery en schrijft regelmatig over hedendaagse kunst voor o.a. De Correspondent.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Revolutie in kleine stappen

In plaats van te praten

Deze week worden onze redacteuren nogmaals blij van Micha Wertheim en vinden ze alternatieve wijzen om gesprekken te voeren (of juist niet). Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Inkijkjes

Inkijkjes

Deze week worden onze redacteurs blij van een documentaire over Egypte, een succesvolle Zoomvoorstelling en een geheime tuin. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Ongehinderd door waarheid

Ongehinderd door waarheid

Deze week werden onze redacteurs blij van alternatieve werkelijkheden. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Kinken in een ruggengraat

Kinken in een ruggengraat

''We liggen samen in bed en ik vraag je om een herhaling van de tijd.
‘Herhaling bestaat niet,’ zeg je, ‘alleen verandering.’''
Een kort verhaal van Welmoed Jonas over hoe nachtvlinders elkaar kunnen vinden in het donker en het wachten op een nieuwe huid. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

Een ongepland moederboek

Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare? Lees meer

Vervolgzomer

Vervolgzomer

In de rubriek Luister Even vragen we Hard//hoofd-makers om een kort stukje audio te maken over de toekomst, wanneer er weer feest kan zijn, of reizen, of drukte. Het is een proeftuin voor het maken van audio, maar ook voor onze werkelijkheid. De eerste aflevering is van Annelies van Wijk. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Nieuws in beeld: Zij speelt met kanker (en wint)

Zij speelt met kanker (en wint)

Na de dood van een goede vriend en mentor, besloot een Tsjechische speltheoreticus haar kennis in te zetten in de strijd tegen kanker. Lees meer

Joost Oomen wil de maan bezielen 3

Joost Oomen wil de maan bezielen

Onlangs verscheen Het Perenlied, de eerste roman van Joost Oomen. Roos Wolthers ging met hem in gesprek over vrolijkheid en twinkelende schuimspanen. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers