Asset 14

Een koeienmaag om in te verdwalen

Marian Cousijn ontdekt fascinerende verbanden tussen de tentoonstelling en het atelier (waar ze een beetje verliefd op wordt) van Lotte Nijhof.

Onlangs vond de tentoonstelling Without Support Shells van Lotte Nijhof plaats in de nieuwe kunstruimte Diderot13d, verstopt in een woonwijk diep in Amsterdam Nieuw-West. Lotte studeerde af aan de Rietveld Academie en runt sinds twee jaar haar eigen mallenmakerij, iets wat ze combineert met het maken van eigen werk.

Foto: Lotte Nijhof

Ondanks het algemene verbod op het woord ‘mooi’ aan de Rietveld, was Lottes werk ook in die periode al supermooi: ze maakte verfijnde balpentekeningen van huidachtige structuren vol lijntjes, nerven, plooien en onregelmatigheden zoals littekens en botjes, die van onder het oppervlak tegen de huid drukken. Later onderzocht ze hetzelfde thema door verschillende objecten met een laagje minutieus bewerkte bijenwas te bekleden, en ze zo een nieuwe huid te geven.

Lottes werk doet denken aan ontzettend scherpe foto's die zo ver zijn ingezoomd dat je alle poriën, rimpeltjes, bultjes en andere viezige details ziet die je normaal liever niet wilt zien. Maar doordat deze details zo mooi en geraffineerd worden weergegeven, ontstaat er juist een interessante spanning tussen aantrekken en afstoten, tussen gruwelen en je vergapen aan schoonheid.

Without Support Shells

De fascinatie met huidweefsels en organische structuren is in de tentoonstelling duidelijk zichtbaar. Op de vloer van de expositieruimte ligt een plat ding dat eruitziet als een nat stuk textiel. Van dichtbij bekeken ontdek je in de plooien allerlei verschillende soorten structuren, zoals een deel dat op een hoogpolig tapijt lijkt en uitstulpingen die aan een honingraat doen denken.

Het fascinerende object blijkt een afgietsel te zijn van een koeienmaag. Het maken ervan was nogal een vies werk; de maag stonk vreselijk en de half verteerde etensresten moesten er nog worden uitgehaald. Maar het resultaat is prachtig: de binnenkant van het orgaan is intrigerend, als een landschap waarin je blik kan verdwalen.

Foto: Lotte Nijhof

Op een grote tafel ligt het werk opgebaard waar de tentoonstelling naar is vernoemd: Without Support Shells. Het is een afdruk van Lottes eigen lichaam in melkachtig wit, half doorschijnend materiaal. Normaal gesproken gebruik je steunkappen wanneer je ergens een mal van maakt, zodat het flexibele materiaal tijdens het proces zijn volume behoudt. Die kappen zijn bij het maken van dit werk weggelaten, zodat de vormen slap in elkaar zijn gezakt en het lichaam een gesmolten uiterlijk heeft gekregen. Van dichtbij zie je alle lijntjes en plooitjes in het huidoppervlak. Vooral de afgietsels van de voeten zijn prachtig, maar ook het gezicht is goed gelukt. Door de restjes mascara en minuscule haartjes die in het proces zijn meegekomen raak je er sterk van bewust dat het een afdruk is van een echt lichaam. Het is mooi maar tegelijkertijd een beetje creepy; een soort stoffelijk overschot dat doet denken aan de eeuwenoude traditie van de dodenmaskers die worden gecreëerd door een afdruk te maken van het gezicht van de overledene.

Foto: Lotte Nijhof

Dan hangt er nog een tot op de draad versleten hemd vol vlekken, gaatjes en verkleuringen. Het is een readymade en was van Lottes vader, die het droeg tijdens zijn werk als bronsgieter. Net als bij een huid zijn er allerlei sporen in te zien, waardoor de stof delicaat, fragiel en bijna doorschijnend is geworden.

Foto: Lotte Nijhof

De ervaring die Lotte opdeed in de bronsgieterij van haar ouders, haar eigen bedrijf – waar ze mallen maakt voor de sculpturen van andere kunstenaars – en haar autonome werk: het is allemaal op een vanzelfsprekende manier met elkaar verweven.

Waar andere jonge kunstenaars vaak worstelen met de balans tussen geld verdienen en autonoom werk maken, lijkt het er bij Lotte op dat ze door het maken van mallen voor andere kunstenaars haar eigen kunstpraktijk juist kan verrijken en verdiepen. Aan de werken bij Diderot13d is duidelijk de ervaring zichtbaar met het technische proces en de metamorfose van positief naar negatief en weer terug.

Het atelier

Het is dan ook heel interessant om rond te kijken in Lottes atelier en werkplaats, waar ze zowel de mallen als eigen werk maakt. Deze ruimte is net een rariteitenkabinet en precies het tegenovergestelde van de lege, geconcentreerde tentoonstellingsruimte. Zo staan overal vreemde voorwerpen uitgestald: kunstwerken, materiaalexperimenten en sculpturen in verschillende stadia. De ruimte is gevuld met stellingkasten vol gereedschap, zakken gips, bakjes was, kwasten in allerlei vormen en maten, siliconenspul in felle kleuren, een bronzen afgietsel van een hart, een grofgesneden houten Jezusbeeld, doorzichtige schapenhersenen van epoxy, een krantenfoto van een lichaam onder het puin van een ingestorte textielfabriek, een plaatje van de lijkwade van Jezus Christus, een mysterieuze exotische plant. In een glazen kastje liggen roze afgietsels van fossielen met glitters naast bronzen botjes en een anatomische pop en aan een andere kast hangt de tentakel van een octopus.

Foto: Marian Cousijn

In het atelier is ook de oorsprong van de tentoonstelling terug te vinden. In een hoek ontdek ik een hele stapel afgietselexperimenten voor het werk Without Support Shells. Aan de muur hangen foto’s van dodenmaskers en een gigantische fotocollage gebaseerd op het hemdje dat ook in de tentoonstelling zit; onder de tafel ligt als een luguber vloerkleedje een ander afgietsel van de koeienmaag.

Zoals wel vaker in kunstenaarsateliers lijkt alles precies te kloppen, ondanks de aanvankelijke indruk van totale chaos. Na een tijdje om je heen kijken ontdek je een structuur, zie je dat er onderzoek wordt gedaan, alleen niet op de rationele manier die je gewend bent. De krantenfoto’s aan de muur, de willekeurig ogende maar zorgvuldig gekozen ordening van afbeeldingen en objecten: er zit een intuïtieve samenhang in die niet precies valt beschrijven, maar die wel eindeloos fascineert.

Foto: Marian Cousijn

Lottes atelier is als een visueel achtergrondverhaal bij haar werk. Door om je heen te kijken ontdek je inspiratiebronnen, artistieke processen en verbanden, en leer je over het werk zonder dat de kunstenaar veel uit hoeft te leggen. Voor je ogen ontvouwt zich het onderzoek naar materialen en de fascinatie met de buitenkant en binnenkant van lichamen.

Precies naast het stapeltje afdrukken van Lottes gezicht ligt een afgietsel van een stel hersenen in hetzelfde materiaal. Het beeld dat dit oproept, is zo raar nog niet: in dit atelier is het net alsof je een kijkje neemt in het hoofd van de kunstenaar.

--

Marian Cousijn rondde onlangs de studie Museumconservator af. Ze is werkzaam bij Upstream Gallery en schrijft regelmatig over hedendaagse kunst voor o.a. De Correspondent.

Mail

Verzamel kunst en steun ons
of word magazine abonnee

Sluit je aan

Wil je meer Hard//hoofd?
Meld je aan voor een nieuwsbrief!

Schrijf je in
test
het laatste
Wat ik zou moeten zijn is niet wie ik ben

Wat ik zou moeten zijn is niet wie ik ben

Bouchra Aouriaghel schrijft over opgroeien en leren dat je erbij hoort, maar eigenlijk ook weer niet. Als een kameleon verplaatst ze zich tussen twee werelden, eentje waarin ze Nederlands spreekt, en verbaasd wordt aangekeken als de juiste klanken in de juiste volgorde haar mond verlaten, en eentje waarin ze Marrokaans spreekt, goed genoeg om met haar ouders te kunnen communiceren, maar als ze de diepte in wil, komt het er ineens stotterend uit. En wat als de wereld je vraagt om te kiezen? Lees meer

Mosterdsoep

Onvermijdelijk

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. In deze tekst van Noura Harrath wordt een kind geboren dat daar misschien helemaal niet wilde zijn, of misschien nóg niet. 'Er waren weinig zachte plekken die voelden als een eeuwige omhelzing.' Lees meer

Mosterdsoep 4

Bijsluiter

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. In deze tekst van Fleur Hagi staan we op het punt een hele belangrijke beslissing te nemen. Lees meer

Mosterdsoep 8

Moedertaal en Opvoedlessen van een martelaar

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Vandaag lees je twee gedichten van Lina Al-Hassany. ‘Draag de lasten van de wereld niet op je schouders. Graaf de kuilen voor de doden niet in je tuin. Breng het verleden nooit meer aan het licht.’ Lees meer

Mosterdsoep 5

Steltenloper

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. In het verhaal van Jan Truijens Martinez ziet de hoofdpersoon zijn ex-vriendin met haar nieuwe vriend op theaterfestival De Parade. Tussen de lampjes van de zweefmolen en de flitsende polaroidcamera schiet ook de gedachte aan haar door zijn hoofd. Lees meer

Mosterdsoep 7

Beetje bij beetje

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Mina Yasien schreef een verhaal over een dochter die met haar moeder mee naar een afspraak gaat om te vertalen, over wat er tussen de regels door verloren kan gaan en of je een vervelende boodschap verzachtend moet vertalen. 'Niemand verstond alles en toch kwam iedereen overal achter.' Lees meer

Mosterdsoep 3

[Gedicht zonder titel]

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Fleur Hagi kent de wereld niet meer zoals ze die zich herinnerde, maar wat als ze deze nieuwe wereld niet meer wil kennen? 'Meer dan een appel / is nodig / om te onderscheiden / tussen goed en slecht' Lees meer

IDFA-bespreking <em>‘Between Revolutions’</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd 1

IDFA-bespreking ‘Between Revolutions’

De film Between Revolutions volgt een groep pro-Palestijnse, queer activisten in Berlijn. Regisseur Ruben Desiere zoekt samen met de activisten naar agency voor zijn personages. In die zoektocht wordt een interessant spel met fictie en realiteit gespeeld. Lees meer

IDFA-bespreking <em>Between Revolutions</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd

IDFA-tips van Hard//hoofd – ‘You Can See Everything’, ‘Nuisance Bear’ en ‘Romare Bearden’

De IDFA-tips van Jochum Veenstra, Nora de Bruine en Sander Bortier: You Can See Everything, Nuisance Bear en Alter Ego of Romare Bearden. Lees meer

Mosterdsoep 2

Het woord 'vervreemding'

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Vandaag lees je op Hard//hoofd het verhaal van Lidice Michelle Melara Minero. 'Ik hoorde ze typen en daarna waren ze hun werk aan het uitdelen. En ik? Ik was bezig met het begrijpen van het woord.' Lees meer

Mosterdsoep 9

Potentie

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Het gedicht van Nourelhouda Kassi zit vol potentie. Potentie om 'het' te maken, potentie om 'er' te komen, vriendschapspotentie, partnerpotentie, potentie om zo veel goeds de wereld in te brengen. '‘en nu?’ / tussen alles / wat ik was, en alles wat ik kon worden.' Lees meer

Mosterdsoep 1

Mosterdsoep

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Met vandaag: het verhaal van Leila Mrabet, waarin de hoofdpersoon jarenlang op zoek gaat naar de smaak van mosterdsoep die overeenkomt met een herinnering. Lees meer

Berbers gebogen

Berbers gebogen

'Een vaderskant bijt nooit niet. Ze wensen in hun smeekbedes smakkend dat we slappe groentestukken blijven.’ Imane Karroumi El Bouchtati schrijft over ziek zijn, paternale familietafels en hoe verstrikte tongen geen geruchten kunnen tegenspreken. Lees meer

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Vintagejagers, opgelet! In haar nieuwste column werpt Loïs Blank een kritische blik op een ontwikkeling die misschien niet helemaal onverwacht komt: de tweedehandsmarkt wordt in een fastfashionjasje gestoken. Daarmee dreigt ook een markt die ooit draaide om avontuur en goede bedoelingen steeds verder te plastificeren. Lees meer

Meneer de dominee

Meneer de dominee

De vader van Martijn van Arkel werkt voor God. Als dominee zijn zijn dagen gevuld met de kerk, de gemeente, de Heilige Zoon, maar heeft daardoor minder tijd voor zijn andere twee zoons. In deze gedichten beschrijft Martijn het gemis, de verwijten, en vooral het verlangen naar een vader: geen dominee, geen herder, maar iemand die het licht uit doet en wiens fiets in de schuur staat. Lees meer

Batik Karas

Batik Karas

In dit verhaal van Ariane Waitz gaat de hoofdpersoon op een vervreemdende reis door Indonesië. Via de eeuwenoude Javaanse kunstvorm batik probeert zij zich te verbinden met het land van haar grootouders. Lees meer

Wat je niet zult zien op tv

Wat je niet zult zien op tv

Hoe links is linkse televisie? Marthe van Bronkhorst kwam achter de schermen en kon haar ogen eigenlijk niet geloven. Lees meer

Hoeveel romcoms tot ik het voel? 1

Hoeveel romcoms tot ik het voel?

De liefde is een onuitputtelijke bron van inspiratie. In films, boeken en muziek blijven mensen proberen haar te vangen, en al die creatieve expressie wordt gretig geconsumeerd – ook door Nouhaila el Khannoussi, die ondanks haar fascinatie voor fictieve liefdes zelf nog nooit verliefd is geweest. In dit persoonlijke essay vraagt ze zich af wat verliefdheid eigenlijk is. Lees meer

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Geïnspireerd door de blikken man uit The Wizard of Oz leidt Elise Vos je over het pad van gele klinkers. Ondanks de bescherming die ons harnas biedt, bevat het kieren die toelaten wat we niet zouden willen voelen. Bovendien: wie wil nu afgestompt raken? Lees meer

Rouw en haar contouren

Rouw en haar contouren

Wat gebeurt er als je grootste angst werkelijkheid wordt? Vorig jaar verloor Ivana Kalaš haar vader. In dit essay onderzoekt ze rouw en angst. Wat als juist het verlies je dichter bij het leven brengt? ‘Zoals je vroeger naar een eclips zou kijken via een cd, kom ik in contact met rouw: via haar contouren.’ Lees meer