Asset 14

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Voor een maatschappij geobsedeerd door het geschreven woord is dyslexie een handicap. Zelfs in je liefdesleven spelen spelfouten een belangrijke rol. Maar de focus op tekst zou niet bepalend moeten zijn, stelt Vivian Mac Gillavry. Dyslexie is geen tekortkoming, maar letterlijk een andere manier van kijken.

Het is vrijdagmiddag en ik zit achter mijn laptop. Er klinkt een geluidje van een inkomend e-mailbericht. Het is de nieuwsbrief van de Quest. Hoewel ik doorgaans hun weetjes wel vermakelijk vind, maakt de titel van de nieuwsbrief mij dit keer direct chagrijnig: ‘Spelfout in je cv: zeg maar dag tegen de baan’

Steeds vaker hoor ik mensen klagen over het feit dat jongeren tegenwoordig niet goed kunnen spellen. Dat het een serieuze aangelegenheid blijkt te zijn voor velen, viel mij al op nadat bekend werd dat de grootste afknapper in online daten het maken van spelfouten is. Als dyslect voelde ik me natuurlijk aangesproken en schreef daar een stuk over voor Brainwash. Ik pleitte toentertijd voor iets meer coulance voor mensen die spelfouten maken. 

Onlangs nodigde de NRC haar lezers uit om mee te doen met een enquête over de vraag ‘Moeten de dt-regels afgeschaft worden?’ Een kleine greep uit de reacties van lezers onder deze Instagram-post laat mij zien dat coulance voor spelfouten helaas nog steeds ver te zoeken is:

‘Leer gewoon de regeltjes, luilakken.’ 

‘Gewoon je best doen op school kiddos. Het is niet zo moeilijk.’

‘Dus om de domme mensen (dyslexie daargelaten, maar mensen grijpen ook steeds meer naar dat excuus) tegemoet te komen, moeten we maar regels afschaffen? Gaat toch heen! En als je het echt niet weet: je hebt een wereld aan informatie in je handen. Zoek het op, gooi er een spellingscheck overheen, doe IETS! Als je niet fatsoenlijk Nederlands kan praten/typen, is echt een afknapper [sic].’      

Ik mag mijzelf blijkbaar gelukkig prijzen met het ‘excuus’ dyslectisch te zijn. Maar dan nog steeds is het soms best moeilijk meekomen in een wereld die zo hard oordeelt op taal. Dat oordelen begint al bij het voorlezen in de klas. Zo werden we bij mij op de basisschool uit de klas gehaald om woordrijtjes voor te lezen binnen een bepaalde tijd. Dit wilde je zo foutloos mogelijk doen en ondertussen zo ver mogelijk komen. Niet alleen werd je daarop beoordeeld door de docenten, ook de leerlingen onderling vroegen elkaar tot welk woord je was gekomen en maakte daar een wedstrijd van.

Het was daarom een verademing toen ik na een aantal testen te horen kreeg dat ik dyslexie had. Ik had eindelijk een verklaring voor wat voorheen werd gezien als lui of dom.      

Begrijp me niet verkeerd, ik ben niet tegen spellingsregels. Natuurlijk is taal een belangrijk vak op school. Ik vind ook niet dat we dt-regels per se moeten afschaffen. Wat mij dwarszit is de mate waarin mensen die taalfouten maken gezien worden als minder intelligent. 

Intelligentie valt alleen niet te meten aan foutloos spellen. Zijn er inmiddels niet tal van redenen naast dyslexie aan te wijzen waarom intelligente mensen niet goed kunnen spellen? Bijvoorbeeld onvoldoende kwaliteit van het onderwijs, ouders met een migratieachtergrond die niet kunnen helpen bij huiswerk, onvoldoende financiële middelen voor bijles, een lastige thuissituatie die afleid van school, of misschien gewoon omdat sommige mensen meer talent hebben voor andere vakken dan taal. 

Als deze mensen in een sollicitatiebrief een spelfout maken, is het dan werkelijk zo moeilijk daar overheen te kijken? Het is bekend dat het aangetaste gevoel van eigenwaarde ervoor kan zorgen dat kinderen met dyslexie meer kans hebben op het ontwikkelen van faalangst, schroom hebben om een vervolgopleiding te beginnen of moeite hebben met aansluiting vinden door verminderde sociale acceptatie.

Ik kan me dan ook voorstellen dat veel mensen afschrikken bij het lezen van de vacature-teksten waarin vrijwel standaard wordt vermeld dat het een vereiste is om de Nederlandse taal in woord en schrift perfect te beheersen. Dat deed het bij mij in ieder geval wel. Wanneer ik dan toch een sollicitatiebrief verstuurde, liet ik deze dus zorgvuldig controleren op spelfouten door familieleden die wél foutloos kunnen spellen. Een vorm van bedrog waarbij ik mij altijd dusdanig opgelaten voelde dat ik, wanneer ik werd uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek, steevast aan het einde van het gesprek half beschaamd melde dat ik wel dyslectisch ben. 

Het schamen voor mijn dyslexie achtervolgt mij inmiddels al een tijdje. Vroeger vooral bij voorleesbeurten in de klas, als ik in tijdnood kwam met opdrachten of wanneer ik mijn schrift terugkreeg vol met rode kruizen en verbeteringen. Tegenwoordig voel ik het bij het notuleren van vergaderingen of het schrijven van een mail of een stuk. En om eerlijk te zijn: ik ben er wel klaar mee. Dat ik mij moet verexcuseren voor mijn spelling of mijn teksten moet laten controleren zodat ze correct genoeg zijn voor de door grammatica geobsedeerde wereld waarin we leven.                          

Gelukkig ben ikzelf inmiddels op een leeftijd waarbij ik steeds meer een plek heb gecreëerd waarbij er rekening wordt gehouden met mijn dyslexie. Zo maak ik bijvoorbeeld gebruik van de redacteuren van Hard//hoofd die zonder klagen al mijn dt-fouten verbeteren. Maar zelfs dan voel ik me eventjes opgelaten om een tekst aan te leveren waarvan ik vermoed dat ik vast weer een ‘domme’ fout heb gemaakt. 

Dat ik niet de enige dyslect ben die zich onzeker voelt, blijkt uit de e-mailhandtekeningen van een aantal dyslectici in mijn omgeving. Zij geven daarin aan dat zij dyslectisch zijn en hun e-mails wellicht spelfouten kunnen bevatten. We zijn dus gewend geraakt aan het uitleggen en vermelden van dyslexie als een handicap terwijl we eigenlijk zouden moeten focussen op de positieve kanten die dyslexie met zich mee kan brengen. Onderzoek wijst aan dat dyslexie vaak samenhangt met [betere perifere visie, wat bijdraagt aan creativiteit, probleemoplossend vermogen, goed overzicht hebben en sterkte ruimtelijke vaardigheden]. Dyslexie komt relatief vaak voor onder kunstenaars, uitvinders en ondernemers.

Het hebben van dyslexie is dus eigenlijk het hebben van een andere manier van denken. Daarbij horen soms wat spelfouten maar ook veel positieve eigenschappen.

Ik hoop dat we collectief iets minder krampachtig kunnen doen over slechte spelling. Let eens op wat iemand wél kan, lees eens over de spelfouten heen. Als dat nou echt met heel veel moeite gaat, ga dan eens bij jezelf na waarom een spelfout een grotere afknapper is dan bijvoorbeeld een onvriendelijk, rigide of verbitterd persoon zijn.

 

N.B. De eindredacteur van deze tekst heeft op mijn verzoek mijn spelfouten niet verbetert. Dank aan alle lezers die niet halverwege zijn afgeknapt op hier en daar een verkeerde letter.

Beeld: Xavi via Flickr.

Mail

Vivian Mac Gillavry (zij/haar) is antropoloog, beeldend kunstenaar en dyslect. Ze verwondert zich graag over de mens en sociale constructen. Die verwondering uit zich in tekst, beeldend werk en beeld-taalcombinaties.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomChef Magazine
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
De slag om Lützerath: beeldvorming over solidariteit en geweld

De slag om Lützerath: beeldvorming over solidariteit en geweld

Er is jarenlang gestreden, maar onlangs werd bruinkooldorp Lützerath hardhandig door de Duitse politie ontruimd. Een gesprek over representatie, politiegeweld en de kernboodschap van ‘Lützi Lebt'. Lees meer

Over racistisch politiegeweld zing je geen aria’s – of wel?

Over racistisch politiegeweld zing je geen aria’s – of wel?

Het publiek bij de allerlaatste voorstelling van Blue, over racistisch politiegeweld, hoefde niet verteld te worden hoe hyperactueel de voorstelling was die ze zagen. Lees meer

Afscheidsrede: ‘Hard//hoofd is een vrije ruimte, niet een vrije markt’

‘Hard//hoofd is een vrije ruimte, geen vrije markt’

Marte Hoogenboom blikt terug op haar tijd als hoofdredacteur van Hard//hoofd. Na tweeënhalf jaar dienst vraagt ze zich nog steeds af wat Hard//hoofd eigenlijk is. Lees meer

Van 0-en en 1-en of: waarom ik me eindelijk programmeur durf te noemen

Van 0'en naar 1'en, of: waarom ik me eindelijk programmeur durf te noemen

Als schrijver die 'iets' met computers doet, krijgt Marten Hoekstra vaak de vraag wat dat werk precies inhoudt. In dit essay onderbouwt hij de kracht achter dit ambacht. Lees meer

Nieuws in beeld: De macht van het volk

De macht van het volk

De beelden die uit Iran naar buiten komen zijn schaars. Dat raakt illustrator Pirmin Rengers, die een wereld gewend is waarin media volledig worden gedomineerd door beeld. Lees meer

Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Nieuws in beeld: Iedereen voor? Hallo?

Iedereen voor? Hallo?

De weinige Tunesiërs die kwamen opdagen voor het referendum, stemden massaal voor meer macht voor de zittende president. Lees meer

Nieuws in beeld: We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

Hoelang kunnen we nog boven de zelfgegraven afgrond blijven bungelen? Lees meer

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Netflix zet in Inventing Anna een oplichtster op een voetstuk. Emma Stomp zet daar vraagtekens bij. Lees meer

Nieuws in beeld: We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

Om de gasvoorraden te ontzien, mogen de (uiterst vervuilende) kolencentrales jarenlang op volle toeren draaien. Lees meer

Nieuws in beeld: Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Driekwart van de Nederlanders vindt de acties tijdens boerenprotesten te ver gaan. Lees meer

Automatische concepten 75

Filmmaker liet angst achter zich

Dit jaar werden de Olympische Winterspelen ‘gewoon ’in China gehouden. In het licht van deze – voor mensenrechtenactivisten – verbijsterende keuze door het Internationaal Olympisch Comité maakte de Tibetaanse documentairemaker Dhondrub Wangchen een tournee door Europa. Op het moment dat hij tot zes jaar gevangenisstraf werd veroordeeld was de eerste keer dat de wereld hoorde... Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd!

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe kunstenaars en schrijvers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Wij zijn al meer dan twaalf jaar bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Onze kunstverzamelaars maken dit mogelijk. Sluit je nu aan en ontvang jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel