Asset 14
https://hardhoofd.com/10-jarig-bestaan/

Laat een opgeruimd huis niet het einddoel zijn

Laat een opgeruimd huis niet het einddoel zijn

In deze steeds complexere non-stopwereld, waarin elke keuze een woud aan ondoorzichtige consequenties heeft, waarin moeiteloos ‘het goede’ doen niet meer lijkt te bestaan, richten mensen zich steeds meer op hun eigen vierkante centimeters. Ambitie wordt zo gereduceerd tot een opgeruimde kamer. Is dit waar we willen eindigen?

‘Met schaamrood op de kaken houd ik me bezig met het zoeken naar bahama-kleurig tegelvoegsel voor de badkamer, die een hele studie van een Colombiaanse student zou kunnen bekostigen..’ Zo reageerde mijn moeder op een blogpost die ik ooit schreef vanuit Colombia, waar ik – vond ik zelf – met Heel Belangrijke Zaken bezig was. Ondertussen waren mijn ouders druk met de verbouwing van de badkamer en de triviale zaken die daarmee samengingen. We konden erom lachen, hun portie wereldverbeteren, kraken, kunst creëren, studeren en reizen hadden ze immers gehad toen zíj jong waren.

Hoe anders is dat nu: niet alleen pensionado’s, maar ook mijn generatie en die daaronder zijn opvallend veel op de vierkante centimeters van hun huis bezig. Zo rond de start van het nieuwe jaar, maar ook nu, met de lente in het vooruitzicht vliegen de goede voornemens me om de oren. Opvallend vaak gaan die over ofwel het verhogen van de eigen productiviteit, ofwel over het tegengaan van stress en ‘mindfuller’ in het leven staan. Deze doelen lijken tegenstrijdig, maar gaan juist vaak samen. En opvallend genoeg gaan ze ook dikwijls hand in hand met ideeën over een opgeruimd huis.

Wat hen verbindt is waarschijnlijk een onzekerheid over het complexe leven en een gebrek een grip op een instabiele wereld.

Een opgeruimd huis zou gelukkig maken, zorgen voor een opgeruimde geest, een productiever leven, een gezonde relatie, discipline én minder stress. Wie het befaamde boek van de Japanse opruimgoeroe Marie Kondo niet al had, heeft het in december wel gekregen, bij een cadeauspel bijvoorbeeld, van een gefrustreerde anti-minimalist of juist een doorgeschoten Kondo-aanhanger die ervan af wilde. En voor wie het boek bespaard is gebleven, nu helpt Kondo ook in haar eigen Netflix-serie Tidying up with Marie Kondo mensen hun huis op te ruimen. De fanschare groeit nog altijd van deze Japanse, die bepleit dat je een gegeven paard wel degelijk in de bek mag kijken, het zelfs bij het grofvuil mag zetten als het niet aan jouw hoge eisen voldoet. Duizenden (voornamelijk) vrouwen wereldwijd staan met kledingstukken, boeken of keukenspullen in de hand om zichzelf de vraag der vragen te stellen: Does it spark joy?

Aan de andere kant van het spectrum ruimen jonge jongens plotseling vol vuur hun kamer op, omdat hún goeroe Jordan Peterson zegt dat dat de eerste stap is naar een volwassen leven, waarin familiewaarden de hoeksteen zijn en waarin iemand met een rommelige kamer nooit voor zichzelf kan zorgen. Het publiek dat de Canadese psycholoog en zijn ‘twaalf regels voor het leven’ omarmt is overwegend man, jong en rechtsconservatief terwijl de Kondo-adepten veelal vrouw zijn, tien jaar ouder en (geregeld) in de links-progressieve hoek te vinden zijn. Wat hen toch verbindt is waarschijnlijk een onzekerheid over het complexe leven en een gebrek een grip op een instabiele wereld.
Laat een opgeruimd huis niet het einddoel zijn 1

Beeld: still uit Tidying Up With Marie Kondo

Cultuurfilosoof Thijs Lijster bespreekt in zijn bundel De Grote Vlucht Inwaarts dit thema. Hij ziet in onze maatschappij namelijk geen gerichtheid meer op het algemene, maar vooral nog op het privébelang. Dat komt: de wereld lijkt complexer en onoverzichtelijker, waardoor de huidige mens zich in hoge mate richt op de eigen genoegens, het eigen geluk. Dit speelt natuurlijk mee: ‘de reis naar buiten’ wordt steeds moeilijker, vrijwilligerswerk in Afrika, Azië of Latijns-Amerika blijkt averechts te werken, reizen zélf kan niet meer zonder schuldgevoel - vliegen maakt de aarde kapot en toerisme beschadigt meer dan het goeddoet. De Grote verhalen zijn doorgeprikt, de politieke partijen doen niet wat ze beloven, zijn niet woke genoeg. Een duurzame levensstijl verdedigen en toch af en toe een vliegreis maken, vegetarisch eten maar het draadjesvlees van je oma niet weigeren, dansen op Michael Jackson of R. Kelly, Woody Allenfilms kijken, zelfs bikramyoga doen – het kan allemaal niet meer zonder gewetenswroeging. Uitvogelen wat wél werkt, wat je kan of moet doen dat goed is voor de wereld, is voor veel mensen moeilijk.

Kortom, controle over de wereld hebben we niet meer, en dus keren we de blik naar binnen om ons vast te klampen aan dat wat we nog wél in de hand hebben, aldus Lijster. En wat hebben we dan wel in de hand? If nothing else, dan toch een opgeruimd huis, volgens Kondo en Peterson.

Als je een opgeruimd huis nastreeft, laat het dan een middel zijn, om ruimte in je hoofd te creëren voor kunst, voor creatie, voor wereld-verbeteren.

Maar hierbij wordt voorbij gegaan aan het ontbreken van een hoger doel, aan de leegte die moet worden opgevuld en aan de vragen waarop ineens in de eigen vierkante meters van ons huis antwoorden gezocht moeten worden. Want o wee als er eens naar buiten wordt gekeken: naar mensen wier allerlaatste probleem het is of ze hun sokken in een bolletje rollen, in drieën vouwen of los in een mand flikkeren; mensen die misschien niet eens een kamer hébben om op te ruimen. Mensen die met hooguit een koffertje vol bezittingen naar elders gevlucht zijn en de luxe niet hebben om zich af te vragen of hun bezittingen wel 'joy sparken'. Mensen die in hun leven nooit een cadeautje krijgen en wanneer dat wél gebeurt, niet stilstaan bij hun minimalistische maximum aantal bezittingen.

Natuurlijk is leven in een zelf veroorzaakte zwijnenstal niet bevorderlijk voor de mentale rust en natuurlijk kan het geen kwaad dat dolende tienerjongens eens aan hun lichaam of hun kamer werken. Zeker is het goed om minder spullen te kopen en meer oog te hebben voor wat je wel bezit. Maar het obsessief bezig zijn met het eigen huis en de eigen ruimte legt een leegte bloot die zich waarschijnlijk liever met iets anders laat vullen. En als je dan een opgeruimd huis nastreeft, laat het dan een middel zijn, om ruimte in je hoofd te creëren voor kunst, voor creatie, voor wereld-verbeteren. Want zodra de opgeruimde kamer een doel op zich wordt van een maatschappij die zich onttrekt aan wereldproblemen, dan hebben we ergens de verkeerde afslag genomen.

Beeld: woodleywonderworks via Flickr.

Mail

Ruby Sanders is chef Tekst bij Hard//hoofd, eindredacteur bij OneWorld en omnivoor film, televisie, literatuur en eten.

Lees verder Lees verder

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

 Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Vandaag is in het stadhuis van Rotterdam een condoleanceregister geopend voor Jules Deelder. Rob Worst bracht hem nog eenmaal in beeld zoals hij was: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur. Lees meer

Hard//talk: Het woordenboek is de barricade van deze tijd

Het woordenboek is de barricade van deze tijd

De redactie van de Van Dale riep ‘boomer’ uit als Woord van het Jaar 2019. Voor Marte Hoogenboom het zoveelste bewijs dat de progressieve strijd in de eerste plaats een taalstrijd is. Lees meer

 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan