Asset 14

Gymnasium

Kort verhaal: Gymnasium

Twee klasgenoten van het gymnasium ontmoeten elkaar voor het eerst in vijftien jaar. De een is journalist geworden, de ander zit bij een extreemrechtse partij in Griekenland. Zijn hun werelden nog verenigbaar? Een kort verhaal van Joost Vormeer.

Ze staat bij de familieberichten. Vlak voor kerst ben ik een week in Nederland en in de trein naar Hilversum sla ik een achtergelaten Volkskrant open. ‘Met innige deelneming: Marga de Groot, classica, vertaler en docent, 1958-2015.’ Ik lees eerst de grote advertenties van haar uitgever en haar school. Die van haar familie is kleiner en het valt mij meteen op dat Alexis er niet bij staat. Wel de kinderen van haar tweede man, Maarten en Marieke.

Mevrouw de Groot had kort blond haar, droeg graag rokjes tot aan haar knieën en rookte elke pauze twee sigaretten op het binnenpleintje tegenover haar lokaal met posters van tempels aan de muren. Ze zag te veel in ons, stelde vragen die we niet goed begrepen. Moeten we ons altijd aan de wet houden of mogen we soms ons eigen recht bepalen? Kunnen we begrijpen dat mensen wraak nemen op hun naaste familie, moeders als Medea, zonen als Orestes? We zwegen, zestien waren we en we dachten alleen aan computerspelletjes en vrijdagmiddagseks.

De man tegenover mij duwt zijn halve saucijzenbroodje achter het klepje van de volle prullenbak. Nu heb ik die antwoorden wel, vijftien jaar te laat. En ik zou haar ook van alles willen vragen, hier in deze halflege coupé, over de crisis bijvoorbeeld, of de vluchtelingen op de eilanden. Hoe denkt zij daarover? En waarom staat haar oudste zoon Alexis niet in de advertentie? Vijftien jaar geleden zat ik naast hem. Hij was goed in vertalen, dus ik spiekte vaak en dan zag ik zijn pentekeningen van onze klasgenoten. Alleen de meisjes tekende hij in zijn schrift, links in de kantlijn van zijn proefvertaling. Er zat eelt op zijn knokkels. Vechten en tekenen, dat waren zijn dingen.

Terug in Athene merk ik dat ik hem wil opzoeken. Ik ben journalist en moet iedereen kunnen vinden, maar op internet heeft hij weinig sporen achtergelaten en mijn Grieks is niet zo goed. Dus schakel ik Katerina in, mijn tolk, en hoop dat hij nog in Griekenland woont. Sinds het begin van de crisis huur ik een appartement in Kypseli, een arme wijk in het noorden van de stad. In de zomer zijn de straten hier smal en sluit ik de gordijnen omdat alles te fel is: de claxons, het geblaf van zwerfhonden, de zonnebrillen van voorbijgangers en de bakken met overrijp fruit voor de winkeltjes van migranten. Maar nu er sneeuw ligt, zeldzame Griekse sneeuw, laat de wijk haar ware sobere aard zien en staan de auto’s werkloos langs de stoep.

In de vierde klas stelde mevrouw De Groot Alexis aan ons voor, haar zoon en onze nieuwe klasgenoot. Hij ging op zijn tiende – vlak na de scheiding – bij zijn vader in Amsterdam wonen. Afgelopen zomer keerde hij weer terug bij zijn moeder. We vroegen hem in de pauze of hij het niet raar vond om les van zijn eigen moeder te krijgen. Hij haalde zijn schouders op. We vroegen hem ook waarom hij Grieks had gekozen als hij de taal zelf al sprak. Modern Grieks is niet hetzelfde als oud-Grieks, legde hij uit. Soms keek mevrouw De Groot naar Alexis alsof hij niet haar zoon was, maar gewoon een van ons, een norse jongen met kort bruin haar en grote ogen. Misschien moest ze aan hem wennen, moest ze hem weer opnieuw leren kennen.
In die tijd werd Servië gebombardeerd omdat er oorlog was in Kosovo en sommige meisjes in ons jaar droegen witte T-shirts met zelfgetekende logo’s van het UCK of vredestekens. Alexis steunde als enige in onze klas de Serviërs en op een vrijdagmiddag kreeg hij ruzie met een vredesmeisje. Sarah heette ze volgens mij en ze noemde Alexis het holmaatje van Milošević. Hij greep haar bij haar T-shirt, probeerde dat te verscheuren en zij begon te gillen. De conciërge haalde Alexis van haar af en hij werd voor een week geschorst. In ons eindexamenjaar merkte ik dat hij genoeg had van school en van Nederland. Hij ontdekte zijn lijf, ging kickboksen, kreeg Antilliaanse en Marokkaanse vrienden en zijn gezicht werd ernstiger en hoekiger. Hij wilde in Griekenland in militaire dienst gaan. Vlak voor het eindexamen begon hij al met spullen pakken.

Katerina belt na een week. Alexis woont in Athene en hij zit bij Gouden Dageraad, een extreemrechtse partij. Hij heeft een hoge functie en reageert niet op haar berichten, dus ze heeft haar vele contacten al ingezet. Alexis bij Gouden Dageraad. Wist zijn moeder dit en staat hij daarom niet in de advertentie?
Ik denk vaak terug aan een zonnige herfstdag in de vijfde klas. We zijn op weg naar het lokaal van mevrouw de Groot. Alexis slentert naast mij en we komen langs het fietsenhok onder het Willem Drees-gebouw. Daar hangen drie jongens uit de zesde rond. Wat ze naar me roepen, weet ik niet meer, maar er valt een bananenschil naast mijn schoenen. Mijn vader is Arubaans en hij leerde mij om erboven te staan. Dus wil ik doorlopen, maar Alexis loopt op de grootste af. Hij stompt hem twee keer in zijn gezicht en de twee anderen deinzen geschrokken terug. Daarna geeft hij de jongen op de grond nog een harde trap na. Als hij zich weer bij me voegt, kijkt hij me even triomfantelijk aan, als een ambachtsman die zijn pupil iets heeft laten zien. We komen te laat bij mevrouw De Groot en ze ziet aan mijn gezicht dat er iets is gebeurd. Na de les moet ik blijven en ze vraagt me of ik het wil vertellen. Maar ik zeg dat ik mijn boeken was vergeten en dat we helemaal terug moesten lopen naar de kluisjes in het hoofdgebouw.

Na een maand lukt het Katerina om een afspraak met mijn vroegere klasgenoot te regelen. Op een bleke februariochtend rijden we naar de wijk Gyzi. We hebben afgesproken in een laag gebouwtje tussen witte flats met blauwe zonneschermen en grote ventilatieroosters boven de balkons. Vroeger was dit een crèche, nu een partijkantoor. Een jongen in een zwart T-shirt met daarop de gouden letters van zijn partij, laat ons binnen. We wachten in de gang op plastic stoeltjes. Aan de betonnen muur hangen nog tekeningen.
Na een paar minuten haalt de jongen mij op. Katerina gaat niet mee, dat hebben we afgesproken. Aan het eind van de gang opent de jongen een deur en laat mij een kamertje binnen. Alexis zit achter een bureau in een zwart overhemd. Hij begint al een beetje kaal te worden en net als veel Griekse mannen ouder dan dertig heeft hij een buikje gekregen. Maar zijn ogen zijn nog net zo indringend. Het gaat goed met hem, verzekert hij. Ik vertel over mijn studiejaren en mijn leven als journalist. Hij ging na zijn militaire dienst in Athene wonen en kon een restaurant overnemen. Maar hij wilde méér, wilde dingen veranderen en de politiek trok hem aan. Hij zegt: ‘Ik kijk wel eens naar je reportages voor dat Nederlandse actualiteitenprogramma, zoals je laatste over mijn partij. Goed gedaan. Maar je mist een hoop. Net zoals vroeger op school. Toen zag je ook veel dingen niet omdat het je niet interesseerde.’
Op tafel staat een zwarte ventilator die warme lucht mijn kant op waait.
‘Zo was je vroeger ook, nooit een serieuze mening, laat andere jongens maar vechten en ruziemaken, niets is echt belangrijk. Over een paar jaar ben je correspondent in een ander land. Wat kan jou ons schelen, de gewone Grieken die bijna niets meer hebben? Als je maar een mooi verhaal hebt toch? Dan is het goed.’
Terwijl hij dit zegt, kijkt hij niet eens onvriendelijk. Hij probeert mij ook te begrijpen. ‘Alexis. Weet je nog die ene keer… dat je die jongen in elkaar sloeg, die zesdeklasser in het fietsenhok?’
Maar hij denkt dat dit een tegenaanval is. ‘Ik ben geen racist, dat weet je.’ Hij wijst naar een foto van vluchtelingen op de cover van een tijdschrift op zijn bureau. ‘Ze horen hier alleen niet.’
‘Je moeder dacht daar wel anders over,’ bijt ik hem toe. Ze had eens een hele les aan xenofobie besteed.
‘Ja en? Wat weet zij nou van het échte Griekenland, met al haar boeken en vertalingen? Heraclitus kunnen citeren betekent nog niet dat je een goed mens bent. Of een goede moeder. Mensen zoals jullie denken altijd dat ze zo genuanceerd en open zijn, maar lezen alleen de dingen die ze willen lezen en praten nooit met mensen beneden hun niveau, behalve als het voor een reportage is.’
‘Waar ligt dat échte Griekenland? Laat het mij dan zien.’ Ik denk even aan de mannen die ik had geïnterviewd voor mijn reportage. Zwarte jassen, kale hoofden en niet zozeer haat, maar eerder wantrouwen in hun ogen. Ze vroegen eerst waar ik vandaan kwam.
Alexis gaat op het bureau zitten. Dan zegt hij, zijn ogen samengeknepen: ‘Mijn moeder heeft je gestuurd hè? Zeg haar dat ze me met rust moet laten.’

Buiten kom ik Katerina weer tegen. De Volkskrant van 18 december zit nog in mijn rugtas.
We lopen het pleintje op achter de crèche en ik vertel haar alles. Ze begrijpt het niet.
‘Hij heeft het recht om het te weten,’ zegt ze.
We komen uit op een plantsoen met wat schommels en een wip en dan zien we de boom. Het is een oude kale eik en aan de dikbebaste takken hangen allemaal lange touwen. We lopen naar de stam en kijken naar boven. Als je niet bang bent om te vallen en je nek te breken kun je in de touwen klimmen, tot in de kruin klauteren, en misschien de Akropolis zien.

Mail

Joost Vormeer is tekstschrijver en freelance journalist. Hij won in 2013 de El Hizjra Literatuurprijs en schreef verhalen voor De Revisor en De Optimist. Een eerdere versie van dit verhaal las hij voor in het programma Kamera Kultura van Het Nutshuis in Den Haag.

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer

Soon After Midnight 1

Soon After Midnight

Wat zegt de taal die we al gelezen of gehoord hebben ons nog? David Meijers onderzoekt de verhalen achter citaten. Zijn tekst is te vinden in de publicatie van de schrijfworkshop van Stichting Perdu in Amsterdam. Lees meer

Vertrouwen op iets wat niet bestaat

Vertrouwen op iets wat niet bestaat

Else Boer is dol op praktisch advies over schrijven. Een scène schrijven, een verhaallijn uitwerken, overal is wel een stappenplan voor te vinden. Het belangrijkste is: volhouden en nooit maar dan ook nooit stoppen. Simpel toch? Makkelijker gezegd dan gedaan, zegt Else, die vertelt over hoe je soms wel en niet kan vertrouwen op je verhaal. Lees meer

Ruimtes

Een vertrouwd lichaam om in samen te zijn

Een jaar geleden moest Charlotte de Beus opnieuw leren praten, lezen en schrijven. In deze drie gedichten onderzoekt ze met poëtische scherpte haar herstel en het lichaam als “een onbetrouwbare woning voor dakloze gedachtes.” Lees meer

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Een voorpublicatie uit de afstudeerbundel van Elianne van Elderen 'Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten'. Over opgroeien als buitenstaander in een dorp, een vluchtmisdrijf op een veulen, over drie vrienden en iemand die probeert om onvoorzichtig te worden. Lees meer

Slaapkamerraam, wereld

Slaapkamerraam, wereld

Buiten is het nacht. Maar wat gebeurt er als je je ogen sluit? Dan kan het buiten net zo goed een zomerse dag in New York zijn. Of een sneeuwlandschap uit je jeugd. De mogelijkheden zijn eindeloos. Lees meer

Hadden we dat altijd maar geweten

Hadden we dat altijd maar geweten

Emma Laura Schouten zit niet op de stoel van de schrijver, maar aan de andere kant van de tafel. Als manuscript-begeleider krijgt ze vaak de vraag of een tekst potentie heeft om Het Boek te worden. Maar heb je eigenlijk wel iets aan die vraag, en wat is het antwoord? Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Een ritje maken

Een ritje maken

In dit verhaal van Sonja Buljevac maken Renée en haar oma een wandeling bij de boulevard van Vlissingen. Terwijl haar oma volop geniet, wordt Renée geconfronteerd met de gebeurtenissen van de vorige nacht. Lees meer

De dochter van Baba Yaga met illustratie van Micky Dirkzwager

De dochter van Baba Yaga

Saar, een slapeloze studente, leeft op dubbeldrop en kan haar ex niet vergeten. Op een nacht belt ze haar moeder. ‘Vanaf mijn drieëntwintigste werd het allemaal beter, Saar.’ Is er hoop? Een rauw sprookje van Lena Plantinga over het herstellen van je vrouwelijke intuïtie, of pogingen doen tot. Lees meer

Alsof het stil was 1

Alsof het stil was

In dit korte verhaal van Janna Claudius slapen een van elkaar vervreemde moeder en dochter een nachtje op dezelfde kamer. Lees meer

De tanden van opa

De tanden van opa

Bart en zijn vader brengen het kunstgebit van Barts opa terug naar een Duitse soldaat. Een verhaal van Pieter Drift over het onkenbare verleden en de anoniem gestorven vijand die we nooit helemaal zullen kennen. Lees meer

Ik Zeg Emily

Het verlangen naar Emily is simpel

De debuutbundel van Yentl van Stokkum bevindt zich tussen poëzie en spookverhaal in, waarin een jonge dichter het graf bezoekt van een door haar geliefde schrijver en bezeten terugkeert. Lees meer

Automatische concepten 51

[Hier komt nog iets]

Roos Vlogman is sinds het schrijven van haar eigen roman geobsedeerd door het verschil tussen verzinnen en vertellen. Gaat het vertellen haar zelf altijd makkelijk af? Lees haar tips om inspiratie te krijgen van naaktkatten, op tijd te stoppen met schrijven en om soms net te doen alsof je geen ambities hebt. Lees meer