Asset 14

Keer je Facebookvrienden de rug toe

Ron ontsnapt aan de tirannie van Facebook en ontvolgt zijn 423 vrienden. Vrijheid! Productiviteit! Maar de echte gevolgen zijn niet te overzien.

Augustus 2014. Via een verre Facebookkennis die ik nooit in real life zag, beland ik op een website. Daar lees ik een lumineus advies. Vier woorden: ontvolg iedereen op Facebook. Het slaat in, ontploft in de zenuwbanen van mijn verwarde kop.

Whoa! Dit zocht ik. Klik, klik klik klik klik. Razendsnel jaag ik vooruit. Ik zweef boven de werkelijkheid. Weg oppervlakkigheden. Nooit meer dagen lang gapen naar dronken foto’s, de meisjes of jongens met hun labradors en kattenluikjes, de zinloze berichten van wie welk dom filmpje leuk vindt.

Tijdlijn gezuiverd: ik ben vrij! Voor eens en altijd ontketend, ontsnapt aan de tirannie van Facebook. Oh, de heerlijkheid: wel nog bevriend met een paar honderd vage kennissen, maar er niets meer van zien. Eindelijk weer tijd voor de essentiële zaken. Productiviteit!

Het blijft bij deze ene zenuwbaanexplosie. Ik vergeet door te pakken. Ik ben dan wel van de ruis van berichtjes af, maar er komt niets voor in de plaats. Ik huppel als een Pavloviaans getraind aapje naar de lege voederbak. Grijp nog eens tastend in mijn broekzak, als waren er nog berichten waarnaar ik staren kan. Het blauwe schermpje houdt me gevangen, werpt me nog verder de leegte in. Ik kak in.

Dit wezenloos voor me uit staren duurt een half jaar. Berichten van buiten komen niet tot me. Ik waan me in een wereld waarin alleen ik een leven met hoogte- en dieptepunten leef. Een wereld waarin ik de enig denkbare protagonist ben in de enige epische vertelling die ooit verteld zal worden. Zelfs de valse pretentie dat een ander ook wel eens iets beleeft, heb ik als ondenkbaar terzijde geworpen.

Illustratie: Lisa-Marie van Barneveld

Op een zeker moment, ik kan niet meer achterhalen wanneer, merk ik dat er iets niet klopt. Ik maak me zorgen. Want als ik zo razend interessant ben, zo wonderwel belangrijk, als ik zulke prachtige gedachten en daarmee zinnen produceer (en dat is immers zo), dan moet het schaarse beetje wat ik op die website plaats wel een helder, warm baken zijn in het oerduister.

Het ligt in de lijn der verwachtingen dat men massaal naar mijn briljante verkondigingen hunkert. Alles he-le-maal kapot liket, zoals je een vagina tot bloedens toe kapot kan schuren. Maar Facebook bloedt niet. De werkelijkheid lijkt eerder op het gedicht Geen Sinterklaas meer (2015) van Bart Smout, waarin hij schrijft over ouder worden:

Meestal is ouder worden

niets anders dan dit:

laag na laag van illusie wordt afgepeld

totdat er niets anders overblijft

dan rekeningen, een handvol bazen,

een baan, televisie voor de avonden,

een licht afgrijzen bij het opstaan.

De uren starend naar het blauwe scherm zijn leeg. De minuten op het toilet. De secondes in de rij voor de kassa. De uren en uren thuis, op het werk, voor de tv, aan tafel. En ik eet niet eens aan een tafel. Het allesverzengende niets. De leegte voor het welterusten zeggen. Niks te doen, daar op Facebook.

Geloven in mijn fantastische idiosyncratische persoonlijkheid doe ik steeds minder. Veel positieve bevestiging voor het bestaan van mijn geniaal ego krijg ik namelijk niet. Niemand liket mijn berichten nog. Plaats ik een spitsvondig mopje, of een klein dichterlijk zinnetje: Facebookstilte.

De keer dat iemand iets leuk vindt, is het pas na achtendertig minuten. Als ik geluk heb volgen er nog twee of drie likes. Waarschijnlijk uit medelijden. Was een heel leuk bericht in mijn hoogtijdagen nog het acceptabele aantal van 30 tot 90 likes waard, inmiddels mag ik verheugd zijn bij twintig.

Het is zonneklaar. Wie niet liket, maakt dat ‘ie wegkomt. Ik ben verworden tot een arrogante kluizenaar die niet meedoet aan het sociale spel. Weg solidariteit. Alle sociale steunpilaren onder mijn voeten vandaan geslagen.

En dan opeens weer die blik. Ik kreeg ‘m al een half jaar geleden, mijn vriendin wierp me ‘m toe. Maar ik was toen nog op het hoogtepunt van mijn naïef geloof. Niet voor rede of rationaliteit vatbaar. En nu dus weer: het treurige, ongelovig stemmetje, de korte pauze, de totaal ontstelde ogen, als van een kind dat net te horen heeft gekregen dat Sinterklaas niet bestaat: “Maar… volg je míj ook niet meer dan?”

Ik sidder om wat ik geworden ben. Een paria. Dit kan zo niet langer. Ik moet actief leuk doen op Facebook. Mensen haten me, omdat ik nooit meer iets like. Ik vraag om aandacht, maar geef niets terug. Zo werkt het niet. Ik móet iets doen. Misschien kan ik hun respect terugwinnen. Misschien bestaat er zoiets als een herkansing. Misschien is het nog niet te laat.

Februari 2015. Ik heb me bekeerd, net als vijf jaar geleden toen ik nog geen account had. Toen ik eigenlijk ook al niet mee wilde doen op die website. Maar ik realiseerde me: de werkelijkheid is er om gehanteerd te worden, niet om te ontlopen. Het duurde een half uur, maar ik volg inmiddels weer netjes al mijn 423 vrienden.

Ik ververs mijn browser. Mijn hartslag zweeft. Ik ben Neo die de Matrix voor het eerst weer binnenstapt: vreemd, ongewenst. De missie is helder: ik gá het leuk vinden dat Benedicte een plaatje van Dagobert Duck plaatst, ik gá het leuk vinden dat Ernst een foto plaatst van ijsjes, en ik gá het leuk vinden dat mijn nicht Manon op de foto staat met de éénjarige dochter van mijn andere nicht. Want dat is eigenlijk ook best wel leuk.

Eenmaal terug onder de vrienden kijk ik vertwijfeld naar mijn tijdlijn. Waar blijven de berichten? Waarom zie ik berichten zonder likes en reacties? Het lijkt… uitgestorven.

Een week later ben ik gerustgesteld. Mensen plaatsen nog steeds dingen op Facebook, dus mijn hereniging lijkt verstandig te zijn geweest. Zelf iets plaatsen, durf ik nog niet zo goed. Eerst wat kapitaal bij elkaar sprokkelen. Klik klik klik, klikkerdeklik. Vind ik leuk, vind ik leuk, vind ik…

Ik denk aan het gedicht van Bart en probeer mijn onbestemde gevoel te vangen in zijn structuur. Het lukt niet goed – ik ben afgeleid door de tijdlijn die zichzelf automatisch ververst. Steeds weer even kijken, met een verwrongen gezicht:

Meestal is Facebook openen

niets anders dan dit:

laag na laag van illusie wordt afgepeld

totdat er niets anders overblijft

dan lachende, verdrietige mensen

supergezellige, eenzame zielen

serieuze artikelen, die niemand durft te liken

likes en reacties, een gooi in ‘t duister

een licht afgrijzen bij het scrollen.

 

Ron Vaessen (1987) schrijft aan zijn debuutnovelle en is redacteur bij het Tilburgs universiteitsblad Univers.

Mail

Lisa-Marie van Barneveld is editorial illustrator. Ze houdt van korte deadlines en moeilijke onderwerpen. Haar geheime superkracht is meer verf op haar handen/kleren/tafel/kat krijgen dan op het papier.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tot morgen

Tot morgen

Na bijna vier jaar als columnist voor Hard//hoofd is het voor Eva tijd voor iets nieuws, maar afscheid nemen is niet haar ding. 'Dus lieve lezers: voor jullie nu een kus op de wang, en tot morgen!' Lees meer

Wat je niet zult zien op het nieuws

Wat je niet zult zien op het nieuws

Marthe van Bronkhorst beschrijft dat wat ongezien blijft op het nieuws over de demonstaties bij de UvA. 'Maar het is wel gezien. Het is niet onopgemerkt gebleven.' Lees meer

:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

Relatietherapie voor een  meningsverschil over AI en kunst 1

Relatietherapie voor een meningsverschil over AI en kunst

Drie kunstenaars komen samen om te praten over de relatie tussen AI en kunst. Twee verschillen flink van mening, de derde bemiddelt. Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

Mooi weer spelen

Mooi weer spelen

Als Aisha’s eerste therapiesessie niet voelt als de warme deken waar ze op hoopte, mist ze groepsgenoot S., die haar een spiegel voorhield. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

Verdomme, ik heb wel geleefd

Maar verdomme, we hebben wel gelééfd

Marthe van Bronkhorst schreef in 2019 een toneelstuk dat bijna volledig werkelijkheid is geworden. Kan ze de slotscène nog weren uit de realiteit? Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

Bericht vanaf de Biënnale van Venetië

Bericht vanaf de Biënnale van Venetië

Afgelopen woensdag opende het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië. Onze chef kunst Jorne Vriens zag hoe kunstenaar Renzo Martens in huilen uitbarstte toen hij sprak over zijn samenwerking met zijn Congolese medekunstenaars. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Wanneer Eva op bezoek is bij haar zus, vraagt die of Eva haar eicellen al in heeft laten vriezen. Het laat Eva nadenken over hoe ze de vraag 'Wil ik een kind?' überhaupt kan beantwoorden. 'De vraag omtrent het ouderschap is bij uitstek een gevoelskwestie, en mijn gevoel volgen is nooit mijn sterkste punt geweest.' Lees meer

De buschauffeur

De buschauffeur

'Kijk door me heen als door de voorruit'. In deze gedichtenreeks van Angelika Geronymaki probeert een buschauffeur krampachtig de kortstondigheid - in tijd, plaats, interactie - te behouden die eigen is aan zijn baan. Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Vacature Lid Raad van Toezicht

Vacature Lid Raad van Toezicht

Hard//hoofd wil per 1 juni de driekoppige Raad van Toezicht uitbreiden met twee nieuwe leden waaronder een voorzitter. Mocht je willen reageren dan ontvangen wij graag voor 1 mei een reactie. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer