Asset 14

Keer je Facebookvrienden de rug toe

Ron ontsnapt aan de tirannie van Facebook en ontvolgt zijn 423 vrienden. Vrijheid! Productiviteit! Maar de echte gevolgen zijn niet te overzien.

Augustus 2014. Via een verre Facebookkennis die ik nooit in real life zag, beland ik op een website. Daar lees ik een lumineus advies. Vier woorden: ontvolg iedereen op Facebook. Het slaat in, ontploft in de zenuwbanen van mijn verwarde kop.

Whoa! Dit zocht ik. Klik, klik klik klik klik. Razendsnel jaag ik vooruit. Ik zweef boven de werkelijkheid. Weg oppervlakkigheden. Nooit meer dagen lang gapen naar dronken foto’s, de meisjes of jongens met hun labradors en kattenluikjes, de zinloze berichten van wie welk dom filmpje leuk vindt.

Tijdlijn gezuiverd: ik ben vrij! Voor eens en altijd ontketend, ontsnapt aan de tirannie van Facebook. Oh, de heerlijkheid: wel nog bevriend met een paar honderd vage kennissen, maar er niets meer van zien. Eindelijk weer tijd voor de essentiële zaken. Productiviteit!

Het blijft bij deze ene zenuwbaanexplosie. Ik vergeet door te pakken. Ik ben dan wel van de ruis van berichtjes af, maar er komt niets voor in de plaats. Ik huppel als een Pavloviaans getraind aapje naar de lege voederbak. Grijp nog eens tastend in mijn broekzak, als waren er nog berichten waarnaar ik staren kan. Het blauwe schermpje houdt me gevangen, werpt me nog verder de leegte in. Ik kak in.

Dit wezenloos voor me uit staren duurt een half jaar. Berichten van buiten komen niet tot me. Ik waan me in een wereld waarin alleen ik een leven met hoogte- en dieptepunten leef. Een wereld waarin ik de enig denkbare protagonist ben in de enige epische vertelling die ooit verteld zal worden. Zelfs de valse pretentie dat een ander ook wel eens iets beleeft, heb ik als ondenkbaar terzijde geworpen.

Illustratie: Lisa-Marie van Barneveld

Op een zeker moment, ik kan niet meer achterhalen wanneer, merk ik dat er iets niet klopt. Ik maak me zorgen. Want als ik zo razend interessant ben, zo wonderwel belangrijk, als ik zulke prachtige gedachten en daarmee zinnen produceer (en dat is immers zo), dan moet het schaarse beetje wat ik op die website plaats wel een helder, warm baken zijn in het oerduister.

Het ligt in de lijn der verwachtingen dat men massaal naar mijn briljante verkondigingen hunkert. Alles he-le-maal kapot liket, zoals je een vagina tot bloedens toe kapot kan schuren. Maar Facebook bloedt niet. De werkelijkheid lijkt eerder op het gedicht Geen Sinterklaas meer (2015) van Bart Smout, waarin hij schrijft over ouder worden:

Meestal is ouder worden

niets anders dan dit:

laag na laag van illusie wordt afgepeld

totdat er niets anders overblijft

dan rekeningen, een handvol bazen,

een baan, televisie voor de avonden,

een licht afgrijzen bij het opstaan.

De uren starend naar het blauwe scherm zijn leeg. De minuten op het toilet. De secondes in de rij voor de kassa. De uren en uren thuis, op het werk, voor de tv, aan tafel. En ik eet niet eens aan een tafel. Het allesverzengende niets. De leegte voor het welterusten zeggen. Niks te doen, daar op Facebook.

Geloven in mijn fantastische idiosyncratische persoonlijkheid doe ik steeds minder. Veel positieve bevestiging voor het bestaan van mijn geniaal ego krijg ik namelijk niet. Niemand liket mijn berichten nog. Plaats ik een spitsvondig mopje, of een klein dichterlijk zinnetje: Facebookstilte.

De keer dat iemand iets leuk vindt, is het pas na achtendertig minuten. Als ik geluk heb volgen er nog twee of drie likes. Waarschijnlijk uit medelijden. Was een heel leuk bericht in mijn hoogtijdagen nog het acceptabele aantal van 30 tot 90 likes waard, inmiddels mag ik verheugd zijn bij twintig.

Het is zonneklaar. Wie niet liket, maakt dat ‘ie wegkomt. Ik ben verworden tot een arrogante kluizenaar die niet meedoet aan het sociale spel. Weg solidariteit. Alle sociale steunpilaren onder mijn voeten vandaan geslagen.

En dan opeens weer die blik. Ik kreeg ‘m al een half jaar geleden, mijn vriendin wierp me ‘m toe. Maar ik was toen nog op het hoogtepunt van mijn naïef geloof. Niet voor rede of rationaliteit vatbaar. En nu dus weer: het treurige, ongelovig stemmetje, de korte pauze, de totaal ontstelde ogen, als van een kind dat net te horen heeft gekregen dat Sinterklaas niet bestaat: “Maar… volg je míj ook niet meer dan?”

Ik sidder om wat ik geworden ben. Een paria. Dit kan zo niet langer. Ik moet actief leuk doen op Facebook. Mensen haten me, omdat ik nooit meer iets like. Ik vraag om aandacht, maar geef niets terug. Zo werkt het niet. Ik móet iets doen. Misschien kan ik hun respect terugwinnen. Misschien bestaat er zoiets als een herkansing. Misschien is het nog niet te laat.

Februari 2015. Ik heb me bekeerd, net als vijf jaar geleden toen ik nog geen account had. Toen ik eigenlijk ook al niet mee wilde doen op die website. Maar ik realiseerde me: de werkelijkheid is er om gehanteerd te worden, niet om te ontlopen. Het duurde een half uur, maar ik volg inmiddels weer netjes al mijn 423 vrienden.

Ik ververs mijn browser. Mijn hartslag zweeft. Ik ben Neo die de Matrix voor het eerst weer binnenstapt: vreemd, ongewenst. De missie is helder: ik gá het leuk vinden dat Benedicte een plaatje van Dagobert Duck plaatst, ik gá het leuk vinden dat Ernst een foto plaatst van ijsjes, en ik gá het leuk vinden dat mijn nicht Manon op de foto staat met de éénjarige dochter van mijn andere nicht. Want dat is eigenlijk ook best wel leuk.

Eenmaal terug onder de vrienden kijk ik vertwijfeld naar mijn tijdlijn. Waar blijven de berichten? Waarom zie ik berichten zonder likes en reacties? Het lijkt… uitgestorven.

Een week later ben ik gerustgesteld. Mensen plaatsen nog steeds dingen op Facebook, dus mijn hereniging lijkt verstandig te zijn geweest. Zelf iets plaatsen, durf ik nog niet zo goed. Eerst wat kapitaal bij elkaar sprokkelen. Klik klik klik, klikkerdeklik. Vind ik leuk, vind ik leuk, vind ik…

Ik denk aan het gedicht van Bart en probeer mijn onbestemde gevoel te vangen in zijn structuur. Het lukt niet goed – ik ben afgeleid door de tijdlijn die zichzelf automatisch ververst. Steeds weer even kijken, met een verwrongen gezicht:

Meestal is Facebook openen

niets anders dan dit:

laag na laag van illusie wordt afgepeld

totdat er niets anders overblijft

dan lachende, verdrietige mensen

supergezellige, eenzame zielen

serieuze artikelen, die niemand durft te liken

likes en reacties, een gooi in ‘t duister

een licht afgrijzen bij het scrollen.

 

Ron Vaessen (1987) schrijft aan zijn debuutnovelle en is redacteur bij het Tilburgs universiteitsblad Univers.

Mail

Lisa-Marie van Barneveld is editorial illustrator. Ze houdt van korte deadlines en moeilijke onderwerpen. Haar geheime superkracht is meer verf op haar handen/kleren/tafel/kat krijgen dan op het papier.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Niet direct vangbaar

Niet direct vangbaar

Deze week worden onze redacteurs blij van de lokale Perzische supermarkt, een tentoonstellingsruimte die er nu nog is en unnanaaanikotoq. Lees meer

Het Waait

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de tweede aflevering. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 1

Eenzaamheid ontleden in 'A-Lonely Show'

Met de pop-uptentoonstelling ‘A-Lonely Show’ nodigen Ka-Tjun Hau en Nanine van Smoorenburg ons uit om van een afstand te reflecteren op onze eigen eenzaamheid. Roos Wolthers nam de uitnodiging aan en zag: ‘A-Lonely Show’ deed veel meer dan eenzaamheid in beeld brengen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Proeven en zien

Proeven en zien

Deze week worden onze redacteurs (en een spontane inzender) blij van pittige patat, een dansdocumentaire en het laatste nummer van een kunstmagazine. Lees meer

Vacature Chef Kunst 1

Hard//hoofd zoekt kunstcritici!

Krijgt jouw toetsenbord ervanlangs, elke keer dat je een expo of voorstelling hebt bezocht? Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 34

Als het regent

Deze week geven onze redacteurs tips voor druilerig weer. Lees meer

Kind zonder uitknop

Kind zonder uitknop

Frederike Luijten schreef een experimentele reeks gedichten over ADHD, waarin mensen in bomen veranderen en lucky paper stars vouwen als oplossing voor hun angsten. Lees meer

Column: Boomstronk-achtig

Boomstronk-achtig

‘Is dit een gouden match of settelen we voor less omdat we te druk en niet wanhopig genoeg zijn om verder te zoeken?’, vraagt Iduna Paalman aan haar geliefde. Lees meer

Oproep: Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Voor de vaste rubriek Hard//talk zijn wij op zoek naar scherpe schrijvers met een mening die durven te verrassen en weten te overtuigen. Lees meer

Het Vertrek (1) - Het Raam 1

Het Vertrek (1) - Het Raam

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de eerste aflevering. Lees meer

Tip: Bereken je deadline

Bereken je deadline

Else Boer kreeg een deadline opgelegd waar niet alleen een kersverse roman uit voortkwam, maar ook een ontnuchterend inzicht. Een tip over stilstaan bij je eigen sterfelijkheid. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

Faust [working title] (foto door Michel Schnater) door

De opera Faust [working title] doorbreekt de stilte in corona-tijd

Iris Blaak liet zich meevoeren door 'Faust [working title]' van De Nationale Opera en interviewde de makers: Manoj Kamps en Lisenka Heijboer Castañón. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan