Asset 14

Je bent er gloeiend bij

Automatische concepten 18

De lezing is afgelopen, de vragenronde begint en naast mij steekt een man zijn hand op. ‘Bij uw verhaal moest ik denken aan een boek dat ik las over entartete Kunst,’ zegt hij tegen de vrouw op het podium. ‘In dat boek…’ Een lang verhaal volgt. Als hij klaar is, steken andere bezoekers hun hand op. Ik heb zelf ook een vraag, maar in plaats van die te stellen, blijven mijn handen liggen, klopt mijn hart in mijn keel, gloeien mijn wangen. Ik durf niet, besef ik opgelaten, ik schaam me.

Dat is niets nieuws, ik schaam me heel regelmatig. Bij lezingen schaam ik me voor mijn onwetendheid (o jee, ik heb nog nooit een boek over entartete Kunst gelezen!), als ik in een vliegtuig stap schaam ik me juist omdat ik niet onwetend ben (ja, een vliegreis belast het milieu negen keer zo veel als dezelfde reis per trein, ja). Ik schaam me voor mijn manier van geld verdienen (lesgeven? Ik dacht dat jij schrijver wilde worden?), voor mijn ambitie (schrijver worden? En wat heeft de mensheid daaraan?), voor mijn optimisme (de wereld staat in brand en jij staat erbij te glimlachen?) en voor mijn pessimisme (wat zit jij nou de hele tijd te zuchten om niks?). Ik schaam me voor mijn vermogen een rood hoofd te krijgen op de meest willekeurige momenten, ik schaam me voor die schaamte, waardoor mijn hoofd alleen maar roder wordt.

Aan de andere kant naast me gaat nu ook een vinger omhoog. Het is D., de vriendin met wie ik deze lezing bezoek. Rustig en zonder blozen stelt ze haar vraag. ‘Dat is een interessante kwestie,’ antwoordt de vrouw op het podium. Zie je wel, denk ik. Ik moet mijn vraag niet stellen. Ik zal lang niet zo’n interessante kwestie kunnen aansnijden als D..

Ik moet denken aan die keer dat ik in de bibliotheek voor de kast met boeken over de Tweede Wereldoorlog zat. Ik was elf jaar, de bieb was net uitgebreid, de ballonnen zweefden nog tegen het plafond. Mijn moeder was al uren op de afdeling Wolvilten & Punniken te vinden, voor me lag een boek over Adolf Hitler. Vol ongeloof las ik het en bekeek ik de foto’s. Toen mijn moeder me kwam halen, sloeg ik snel een Donald Duck open, die ik voor de gelegenheid van de tijdschriftafdeling had gehaald. ‘Wat ben jij aan het lezen?’ vroeg ze. Ik werd rood. ‘De Donald Duck, dat zie je toch,’ zei ik.

Waarom ik mijn moeder niet wilde vertellen waarover ik gelezen had, vraag ik me nog steeds af. Waarom schaamde ik me? Voelde het misschien te kwetsbaar om echt door iets gefascineerd te zijn?

‘Die man hoorde zichzelf wel graag praten he?’ zeg ik tegen D. als we naar buiten lopen. ‘Met z’n entartete Kunst.’
‘Je bent jaloers,’ zegt D.
‘Wat?’ zeg ik. ‘Nee joh.’
‘Wilde jij zelf niet iets aan die vrouw vragen?’
Ik negeer haar vraag. ‘Hij vond het schitterend om zijn kennis te etaleren, ik moet daar echt stilletjes van braken.’
‘Daar moet jij helemaal niet stilletjes van braken,’ zegt D. ‘Ergens diep van binnen bewonder jij dat.’
‘Die grenzeloze arrogantie?’
‘Nee,’ zegt ze terwijl ze haar fiets van het slot haalt, ‘de vaardigheid om je niet te schamen voor wat je bezielt en bezighoudt.’
Ik zeg niets, maar strijk met mijn hand over mijn wang. Die gloeit nog steeds.

Mail

Iduna Paalman (1991) is al bijna vier jaar columnist voor Hard//hoofd. Haar poëziedebuut ‘De grom uit de hond halen’ verscheen in het najaar van 2019 bij Querido. Ze won er de Poëziedebuutprijs 2020 mee. Ze publiceerde onder meer in De Gids, De Revisor, De Groene Amsterdammer en NRC Handelsblad.

Daphne Prochowski is een illustrator uit Groningen. Haar werk is te omschrijven als kleurrijk en verhalend.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Automatische concepten 57

Word jezelf (ook als je dat niet wilt)

Rietveld-student Vivian Mac Gillavry vraagt haar docenten naar de beste adviezen die zij ooit kregen. Allereerst: beeldend kunstenaar en publicist Q.S. Serafijn. Lees meer

'De derde generatie kijkt met een bredere blik naar dekolonisatie, zien het in een mondiaal verband'

'De derde generatie kijkt met een bredere blik naar dekolonisatie, zien die in een mondiaal verband'

Curator en onderzoeker Maria Rey-Lamslag is een graag geziene gast in de cultuursector. Jason Keizer gaat met haar in gesprek over haar Indische roots, over hoe het koloniale verleden doorklinkt in haar werk en over haar 'Indotiteit'. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Uitzonderingen

Uitzonderingen daargelaten

Deze week worden onze redacteurs blij van een maas in de wet, meermaals dezelfde film kijken en de kunst van Isabelle Wenzel. Lees meer

Ruimtes

Een vertrouwd lichaam om in samen te zijn

Een jaar geleden moest Charlotte de Beus opnieuw leren praten, lezen en schrijven. In deze drie gedichten onderzoekt ze met poëtische scherpte haar herstel en het lichaam als “een onbetrouwbare woning voor dakloze gedachtes.” Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

'Naar buiten toe zijn we allemaal familie, zo gaat dat in de Molukse gemeenschap'

'Naar buiten toe zijn we allemaal familie, zo gaat dat in de Molukse gemeenschap'

'Ontdekken wie je voorouders zijn geeft kracht en vertrouwen.' Zainal Umarella heeft diep verdriet gekend, maar zijn toekomstbeeld is er een van hoop dat hij aan zijn kinderen wil meegeven. Lees meer

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Een voorpublicatie uit de afstudeerbundel van Elianne van Elderen 'Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten'. Over opgroeien als buitenstaander in een dorp, een vluchtmisdrijf op een veulen, over drie vrienden en iemand die probeert om onvoorzichtig te worden. Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Slaapkamerraam, wereld

Slaapkamerraam, wereld

Buiten is het nacht. Maar wat gebeurt er als je je ogen sluit? Dan kan het buiten net zo goed een zomerse dag in New York zijn. Of een sneeuwlandschap uit je jeugd. De mogelijkheden zijn eindeloos. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer

Lang leve de slush pile 1

Lang leve de slush pile

Hoe kan literair Nederland inclusiever worden als het steeds vaker weigert ongevraagde manuscripten aan te nemen? Een pleidooi voor een openboekbeleid. Lees meer

'Het 'Indische zwijgen’ werd een collectief fenomeen omdat er niet geluisterd werd'

'Het 'Indische zwijgen' werd een collectief fenomeen omdat er niet geluisterd werd'

Myrthe Groot en Romée Mulder deden samen onderzoek naar hun familiegeschiedenissen. En ze begonnen een modelabel dat nauw met die persoonlijke zoektocht samenhangt: Guave. Lees meer

ALL-IN

Een levendig gebrek aan bescheidenheid

De allereerste kunsttrialoog op Hard//hoofd. Wat vonden redacteuren Jorne Vriens, Iris van der Werff en Vivian Mac Gillavry van de tentoonstelling ALL-INN in het HEM? Lees meer

Alles Vijf Sterren: Schreeuwen naar de televisie

Schreeuwen naar de televisie

Deze week worden onze redacteurs blij van het voetenwerk van Het nationale Ballet, de schoenen van Chantal Janzen en aandacht voor Palestijnse filmmaaksters. Lees meer

Hadden we dat altijd maar geweten

Hadden we dat altijd maar geweten

Emma Laura Schouten zit niet op de stoel van de schrijver, maar aan de andere kant van de tafel. Als manuscript-begeleider krijgt ze vaak de vraag of een tekst potentie heeft om Het Boek te worden. Maar heb je eigenlijk wel iets aan die vraag, en wat is het antwoord? Lees meer