Asset 14

'In ziekenhuizen moet je ook naar kunst kunnen kijken en koffiedrinken'

Interview met kunstenares Nina Goedegebure

Toen haar partner ziek werd vond Nina Goedegebure houvast in de kunstcollectie van het ziekenhuis. Oscar Spaans stelde haar een paar vragen over het kunstboek Loeys Dietz – elke dag een kunstinjectie. waarin ze de gedachten en gevoelens die bepaalde werken losmaakten bundelde.

Het leven van actrice en kunstenares Nina Goedegebure en haar vriend staat plotseling op de kop als hij blijkt te lijden aan een zeldzame, levensgevaarlijke bindweefselaandoening: het Loeys-Dietz syndroom. Terwijl hij operaties ondergaat in het Amsterdam Medisch Centrum loopt Nina door het ziekenhuis. Waar een ander misschien comfort zoekt in een sigaret of ijsbeert door de gangen ontdekt Nina een ‘ziekenhuisgalerie’. De kunstcollectie van het ziekenhuis helpt haar troost en houvast te vinden en betekenis te geven aan de zware tijd die ze doormaakt. De gedachten en gevoelens die de werken in haar losmaken, begint ze op te schrijven. Zo ontstaat als het ware een staalkaart van het ziekte- en herstelverloop, bestaande uit korte, begeleidende teksten naast de kunstwerken. Ze besluit ze te bundelen in een kunstboek: Loeys Dietz – elke dag een kunstinjectie. De teksten zijn ook ingesproken door Nina voor een audiotour die in het ziekenhuis te beluisteren is.. Op 12 april zijn het boek en de tour gelanceerd in het AMC, de tour is daar nu voor iedereen te volgen. Voor de lancering stelde ik Nina zes vragen.

Je hebt een ingrijpende gebeurtenis – een levensgevaarlijke aandoening bij je vriend – als aanleiding gebruikt om een kunstboek samen te stellen. Hoe ontstond dat idee?

Het begon helemaal niet als idee om er een kunstboek van te maken. Maar ik moest iets met wat er allemaal door me heen ging, dus schreef ik het op. Het was puur het omgaan met de situatie, het verwerken van emoties. Ik deed dat niet met het idee dat anderen het zouden lezen. Maar nadat ik de laatste tekst had geschreven voelde ik ineens dat het een afgesloten iets was. Toen ik alles teruglas zag ik veel universele dingen waarvan ik dacht: dit zou weleens voor meer mensen interessant kunnen zijn.

Op internet zocht ik naar afbeeldingen van de kunstwerken die ik had gezien, omdat de teksten daaruit voortkwamen. Toen zag ik dat dat samen heel mooi werkte en dat het ook over die kunstervaring ging: nadat ik de afbeeldingen bij de tekst had geplaatst, was het opeens een kunstboek geworden. Het stond al in een bepaalde vorm, het was niet dat ik een verzameling dagboekteksten hoefde om te schrijven. Omdat ik blijkbaar zelf ook een soort afstand nodig had om het op te kunnen schrijven, zijn de teksten niet alleen maar heel intens.

Je teksten zijn soms beschouwend en reflecterend, soms grappig maar bovenal heel persoonlijk. Wat vond je vriend ervan dat zijn ziekte de aanleiding vormde voor een kunstproject van zijn geliefde?

Dat is wel iets ehm… Hij heeft het nog steeds niet gelezen. Toen ik gisteren aan hem vroeg wat hij er eigenlijk van vindt zei hij: “Ik voel dat het heel bijzonder is dat die hele periode een soort van betekenis heeft gekregen, omdat het in de vorm van een boek is gegoten.” Tegelijkertijd is het heel intens voor hem om te lezen. Je hebt al met jezelf te dealen in die tijd. Hij was er nog niet klaar voor om te lezen van: oh ja, voor Nina is het óók moeilijk geweest. Maar hij wil het heel graag lezen voor de presentatie op 12 april, hij wil voorbereid zijn.

Wanneer heb je hem op de hoogte gebracht dat je aan het project werkte?

Pas toen bijna alle teksten klaar waren heb ik verteld dat ik hier weleens een boek van zou kunnen gaan maken. Ook omdat ik het zelf niet eerder wist. Dat vond hij ook heel gaaf, maar hoe dichterbij het komt, hoe moeilijker het wordt. Nu de publicatie voor de deur staat heeft hij zoiets van: er wordt een boek geschreven over de rug van mijn ziekte. Maar er komt een moment dat hij er klaar voor is. Ik denk ook dat hij het heel bijzonder vindt. Maar ik kan dus nu nog niet met zekerheid zeggen wat het voor hem betekent.

Hoe heeft het werken aan dit boek de impact van het ziekteverloop op jou beïnvloed? Hoe kijk je terug op die periode waarin jullie half in het ziekenhuis woonden, terwijl jij aan de teksten werkte?

Vooral in het begin, na de diagnose, heb ik sommige periodes in een soort roes geschreven. Het schrijven gaf me een soort grip op de realiteit. Je verwacht niet dat je partner iets mankeert, zo’n diagnose voelt dan toch een beetje alsof de grond onder je verdwijnt. Ik ging extra goed om me heen kijken. Het leek wel alsof ik opzoek was naar een waarheid. En toen zag ik de werken. Het schrijven gaf me de mogelijkheid vorm te geven aan die nieuwe realiteit.

Je leert in zo’n periode sowieso heel veel. Over de behandeling bijvoorbeeld. Ik weet nog goed hoe dankbaar ik was dat Dave Koolbergen, de chirurg, er was. Dat iemand heeft gestudeerd en daardoor weet hoe hij een borstkas moet openzagen met een cirkelzaag, het hart aan een hartlongmachine kan koppelen, het hart kan stilleggen, de aortawortel eruit kan halen, een stand erin kan zetten, een hartklep in een stand kan vastnaaien. Die stand is gemaakt van een soort Gore-Tex waar je cellen weer aan vastgroeien. Je bent daar zó dankbaar voor, dat iemand dat allemaal kan. Door die afhankelijkheid voelt alles veel intenser. Daardoor herinner je ook de positieve ervaringen scherper. Alle leuke momenten die we al gehad hadden, daar ging ik in mijn hoofd steeds weer naar terug.

Arts Bart Loeys, één van de naamgevers van de aandoening, komt in je boek aan het woord. Is die verbinding tussen kunst en wetenschap bewust gekozen?

Niet bewust nee, want ik wist dus niet dat ik een kunstboek ging maken, haha. Ik werd me tijdens het schrijven gaandeweg bewust van de verbinding tussen kunst en wetenschap. Ik had niet eerder meegemaakt dat je in een ziekenhuis dwaalt en dat het dan langzaam een soort – ik wil niet zeggen ‘thuis’ begint te worden, want dat is het niet – maar je moet er iets mee. Je kunt je niet níet verhouden tot een plek waar je zo veel tijd doorbrengt. Een ziekenhuis wordt dat ineens een omgeving waar je je ook senang wilt voelen, omdat je er zo vaak bent. Door kunst te bekijken lukte mij dat.

Volgens mij moeten ziekenhuizen ook plekken zijn waar je naar kunst kunt kijken en koffie kunt drinken. Het is een plek waar je alles kunt relativeren. Waar je leert dat er ergere dingen bestaan. Of waar je dankbaar kunt zijn dat je wél gezond bent. Dat vond ik zo mooi aan het AMC, dat daar aandacht voor is.

Dit project maakte je vanuit je stichting Nina+. Met welk doel is die opgericht en hoe past dit kunstboek daarbij?

Ik miste een bepaalde kruisbestuiving tussen verschillende kunstdisciplines. Ik kom van de Toneelacademie in Arnhem, een zeer ‘makende school’. Daarom heb ik de stichting opgericht, om meer crossovers te kunnen realiseren.

Ik ben niet zo goed in me altijd aan één ding houden. Ik vind het namelijk belangrijk dat de inhoud bepalend is voor de vorm. In dit geval was dat het boek en de audiotour. Hierna staat een beeldend werk op de planning om te gaan realiseren. Natuurlijk ben ik geschoold als acteur, maar eigenlijk ben je als acteur vooral geschoold in het creëren van concepten of personages. Voor mij voelt schrijven niet zo heel anders dan acteren. Het gaat om een bepaalde speelsheid die je bezit. Het was meer dat ik dacht: fuck it, dat kunstboek moet er gewoon komen. Met de stichting kon ik dat doen.

Het boek Loeys Dietz – Elke dag een kunstinjectie en de bijbehorende audiotour zijn te koop via www.ninaplus.nl.

Beeld: Ilse van Loon. 

 

 

 

 

 

Mail

Oscar Spaans schrijft verhalen en doet verder het liefst zo min mogelijk.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tot morgen

Tot morgen

Na bijna vier jaar als columnist voor Hard//hoofd is het voor Eva tijd voor iets nieuws, maar afscheid nemen is niet haar ding. 'Dus lieve lezers: voor jullie nu een kus op de wang, en tot morgen!' Lees meer

Wat je niet zult zien op het nieuws

Wat je niet zult zien op het nieuws

Marthe van Bronkhorst beschrijft dat wat ongezien blijft op het nieuws over de demonstaties bij de UvA. 'Maar het is wel gezien. Het is niet onopgemerkt gebleven.' Lees meer

:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

Relatietherapie voor een  meningsverschil over AI en kunst 1

Relatietherapie voor een meningsverschil over AI en kunst

Drie kunstenaars komen samen om te praten over de relatie tussen AI en kunst. Twee verschillen flink van mening, de derde bemiddelt. Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

Mooi weer spelen

Mooi weer spelen

Als Aisha’s eerste therapiesessie niet voelt als de warme deken waar ze op hoopte, mist ze groepsgenoot S., die haar een spiegel voorhield. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

Verdomme, ik heb wel geleefd

Maar verdomme, we hebben wel gelééfd

Marthe van Bronkhorst schreef in 2019 een toneelstuk dat bijna volledig werkelijkheid is geworden. Kan ze de slotscène nog weren uit de realiteit? Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

Bericht vanaf de Biënnale van Venetië

Bericht vanaf de Biënnale van Venetië

Afgelopen woensdag opende het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië. Onze chef kunst Jorne Vriens zag hoe kunstenaar Renzo Martens in huilen uitbarstte toen hij sprak over zijn samenwerking met zijn Congolese medekunstenaars. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Wanneer Eva op bezoek is bij haar zus, vraagt die of Eva haar eicellen al in heeft laten vriezen. Het laat Eva nadenken over hoe ze de vraag 'Wil ik een kind?' überhaupt kan beantwoorden. 'De vraag omtrent het ouderschap is bij uitstek een gevoelskwestie, en mijn gevoel volgen is nooit mijn sterkste punt geweest.' Lees meer

De buschauffeur

De buschauffeur

'Kijk door me heen als door de voorruit'. In deze gedichtenreeks van Angelika Geronymaki probeert een buschauffeur krampachtig de kortstondigheid - in tijd, plaats, interactie - te behouden die eigen is aan zijn baan. Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Vacature Lid Raad van Toezicht

Vacature Lid Raad van Toezicht

Hard//hoofd wil per 1 juni de driekoppige Raad van Toezicht uitbreiden met twee nieuwe leden waaronder een voorzitter. Mocht je willen reageren dan ontvangen wij graag voor 1 mei een reactie. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer