Asset 14

In ‘Adult Alternative’ verleggen transgender modellen de grenzen van het begeerlijke

In ‘Adult Alternative’ verleggen transgender modellen de grenzen van het begeerlijke

Met Adult Alternative, ‘de eerste erotische fototentoonstelling met transgender, intersekse en non-binaire modellen ooit’, wil Pride Photo Nijmegen een taboedoorbrekende expo neerzetten. Die belofte wordt slechts ten dele waargemaakt, zag Marte Hoogenboom – al is ook dat de moeite waard.

Wie buiten de lijntjes van de conventionele schoonheidsidealen kleurt, mag zichzelf best een pionier noemen. Online viert de #bodypositivity weliswaar hoogtij, voor de offline spiegel stellen velen zichzelf nog altijd de vraag: mag ik mij sexy voelen? Een schrale troost: hoe duidelijk de grenzen van het begeerlijke ook zijn uitgestippeld, onwrikbaar zijn ze niet.

Dat weten ze ook bij Pride Photo Nijmegen, dat zich hardmaakt voor het doorbreken van stereotiepe beelden van genderrollen en seksualiteit. In opdracht van de organisatie legden vijf fotografen (Sara Donkers, Prins de Vos, Julius Thissen, Jesse van den Berg, Joëlle de Vries) twintig niet-cisgender modellen vast op de gevoelige plaat. Met de nadruk op ‘gevoelig’, want in de foto-expo ‘Adult Alternative’ staat precies die lichamelijke intimiteit – met anderen en met jezelf – centraal. De expo noemt zich ‘de eerste erotische fototentoonstelling met transgender, intersekse en non-binaire modellen ooit’.

Cureren zonder te cureren

Daarmee grijpt Adult Alternative met beide handen een heet hangijzer vast: decennialang beperkte de zichtbaarheid van trans en intersekse personen zich immers voorál tot het domein van het erotische. Zodoende is het juist de erotische fotografie die hun representatie veel schade heeft toegebracht: in de erotiek waren zij altijd object, nooit subject; ze werden bekeken, maar nooit gezien. Dat maakt de missie van Adult Alternative er dan ook niet een van ‘verovering’, wel van hérovering.

In ‘Adult Alternative’ verleggen transgender modellen de grenzen van het begeerlijke 2

De samenstellers geven aan dat zij voorbij die klassieke blik van de voyeur wensten te gaan – de modellen de zeggenschap over hun representatie wilden teruggeven. Maar daar begint de moeilijkheid: met het uitspreken van die wens laat de invloed van de blik van de fotograaf zich niet zomaar ongedaan maken. Zo zien we, behalve foto’s die intiem en oprecht adembenemend zijn, ook beelden die vooral tot de verbeelding spreken van de buitenstaander: voor het eerst met ontbloot bovenlijf genieten in een park, de datum van de eerste hormooninjectie.

Of die momenten dan niet de moeite waard zijn om in beeld te brengen? Natuurlijk wel, maar ze botsen ook met de missie om het publiek met een nieuwe blik naar niet-normatieve lichamen te laten kijken. Het is een spanningsveld waar niet enkel Adult Alternative, maar iederéén die voor de representatie van trans en intersekse personen strijdt mee te maken krijgt: hoe vertaal je iemands perspectief zonder dat perspectief te vervormen?

Safe space in een mijnenveld

Is de oplossing niet gewoon de modellen dan zelf aan het woord te laten? Fotograaf Sara Donkers doet dat, door naast levensgrote foto’s (die zeker minutenlang de blik van de toeschouwer kunnen vasthouden) ook transcripten te tonen uit de interviews die zij met haar modellen hield. Hun woorden zijn ongepolijst en ruw, schijnbaar niet meer dan nodig opgepoetst en herformuleerd. Toepasselijk: levensverhalen laten zich immers niet gladstrijken.

Al blijkt ook dat te eenvoudig gedacht: in de context van een fototentoonstelling overstemt het beeld nu eenmaal eenvoudig het geschreven woord. In vergelijking met de aangrijpende zwart-witfoto’s – die werkelijk boekdelen spreken – vergen de onbewerkte en lange teksten dan ook veel wilskracht van de bezoeker, die zijn/haar/hun ogen onwillekeurig doet teruggaan naar de foto’s. Toch weer overstemd.

In ‘Adult Alternative’ verleggen transgender modellen de grenzen van het begeerlijke 1

Hoe dan ook, het siert de fotografen en de samenstellers van Adult Alternative dat zij hun uiterste best hebben gedaan de verhalen van de modellen niet te verdraaien, iets wat (helaas) allesbehalve vanzelfsprekend is. Alleen al daarmee draagt de tentoonstelling een belangrijk steentje bij aan een juiste en eerlijke representatie van trans en intersekse personen. Tussen het verdraaien van iemands verhaal en het ongefilterd bieden van een podium aan gemarginaliseerde stemmen ligt nu eenmaal een mijnenveld waarin een misstap snel is gemaakt: waar eindigt erotiek en begint fetisjering?

Het is veelzeggend dat juist die fotografen die er niet voor terugdeinsden hun persoonlijke ervaring een plek te laten hebben in hun werk erin slaagden om in dat mijnenveld een veilige ruimte te creëren. In het bijzonder de negen ‘slaapkamerfoto’s’ van Prins de Vos blijven de bezoeker bij. De Vos pretendeert niet zichzelf weg te kunnen cijferen, hij laat ons meebeleven zonder ons voyeur te maken, en laat zien dat liefde tegelijkertijd kwetsbaar én vanzelfsprekend kan zijn.

In De Vos' werk komt de missie van Pride Photo tot leven. We komen gevoelsmatig tot op millimeters van de lichamen van liefkozende en kwetsbare mensen, zonder ons een indringer te voelen. Pas na enkele minuten dringen zich ondergeschikte vragen op als: hoe heeft De Vos deze foto eigenlijk genomen? Hangend in een ingewikkelde constructie boven het bed? In welke bochten heeft hij zich gewrongen om deze mensen zo vast te leggen?

Een duw in de rug

Naar eigen zeggen zet Pride Photo Nijmegen met Adult Alternative de eerste erotische expo met trans en intersekse modellen neer. Misschien wel de minst interessante vraag is of die gewaagde claim nu wel of niet klopt. Veel belangrijker is dat de samenstellers uitgaan van de autonomie van hun modellen, en zich duidelijk bewust zijn van de uitzonderlijke context waarin ze hun tentoonstelling hebben vormgegeven. Dat geldt ook voor de letterlijke context waarin de tentoonstelling een plek heeft gevonden: in een kerk, een die nota bene nog in gebruik is.

Ik zeg bewust ‘een plek gevonden’, want als Adult Alternative ons iets leert, dan is dat: overal zou plek moeten zijn voor diversiteit, voor eigenheid en voor liefde. Hoe anders was de impact van de tentoonstelling geweest, als ze niet in een kerk had plaatsgevonden maar op, zeg, een school of een plein – beide omgevingen waar Pride Photo eerder exposeerde? Het had de werken ongetwijfeld in een ander licht geplaatst.

Een taboe is nooit intrinsiek een taboe, maar is tot taboe gemaakt – niet zelden vanuit religieus gedreven dogma’s. Betere representatie (in beeld- en gesproken taal) kan die dogma’s losweken. Hoe langzaam soms ook, de maatschappelijke acceptatie van wat zich naast de cisheteronormatieve norm afspeelt neemt toe, óók in religieuze en conservatieve kringen. Niet langer hoeven religie en genderdiversiteit elkaar te bijten. Adult Alternative geeft dat inzicht een belangrijke duw in de rug.

Adult Alternative is nog tot en met 4 oktober te zien in de Stevenskerk in Nijmegen.

Mail

Marte Hoogenboom (1994) is Hard//hoofdredacteur en schrijft proza op momenten dat ze daar eigenlijk geen zin in heeft. // marte@hardhoofd.com

Inez Agnese

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Verandering kan klein beginnen 4

Verandering kan klein beginnen

Kunst maken over de klimaatcrisis is niet makkelijk. Hoe doe je dat, schrijven over een onderwerp waar velen de ogen voor sluiten? Else Boer vraagt Klimaatdichter Willemijn Kranendonk hoe je wakker in de wereld kan blijven staan zonder te verzakken in hoop of wanhoop.  Lees meer

Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

 1

Waarom ik geen danser kon worden

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Wat is hun advies? Lees het in het Hoofd//stuk. Annelies van Wijk trapt af met de vraag hoe je (g)een alwetende verteller wordt. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Ik wacht hier 2

Ik wacht hier

''Terwijl ik door de winkel liep, hield ik haar in de gaten. Ze had lang, donker haar, dat bijna tot haar middel viel. Ze droeg een spijkerbroek en een shirt met een naamplaatje. Ik pakte een kaart en legde hem weer terug. Iets dichterbij kon ik haar naam lezen: Alice.'' Lees meer

Vanaf het moment dat ze elkaar ontmoeten, zijn Erin en Alice onafscheidelijk. Dankzij Alice wordt alles beter. Niets lijkt een intense vriendschap in de weg te staan. Of toch niet? Lees het in een voorpublicatie van Ik wacht hier, het debuut van Else Boer. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

AVS: 1

Kerstrituelen

Deze week geven onze redacteurs tips om de kerst mee door te komen. Lees meer

Dit. Is. Goddelijk. Alternatief kerstverhaal Annemieke Dannenberg Dymphie Huijsen

Dit. Is. Goddelijk.

Joost is op vakantie in Spanje met zijn zwangere vriendin. Maar is de baby van hem, of van Marina’s open relatiescharrel HG? Begint Joost ongelovig te worden, of moet hij zijn liefdesbaby maar gewoon omarmen?
Een tragikomisch kerstverhaal door Annemieke Dannenberg. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Het Vertrek (7) - De Beweging

Het Vertrek (7) - De Beweging

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de zevende en laatste aflevering. Lees meer

 Staat er een doctor voor de zaal?

Staat er een doctor voor de zaal?

Epsteins gastbijdrage was tekenend voor het seksisme en de neerbuigendheid waarmee vrouwelijke academici te maken krijgen. Lees meer

Gaat het Renzo Martens lukken de kapitaalstroom in de kunstwereld eerlijker te verdelen? 1

Gaat het Renzo Martens lukken de kapitaalstroom in de kunstwereld eerlijker te verdelen?

In de docu White Cube, die onlangs op het IDFA in première ging, zien we dat Renzo Martens zich naast documentairemaker en kunstenaar ook opstelt als hulpverlener en bedrijfsleider in de Democratische Republiek Congo. Hij wil iets terugdoen voor voormalige plantagearbeiders. Iris van der Werff vraagt zich af hoe houdbaar dat is. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan