Asset 14

In ‘Adult Alternative’ verleggen transgender modellen de grenzen van het begeerlijke

In ‘Adult Alternative’ verleggen transgender modellen de grenzen van het begeerlijke

Met Adult Alternative, ‘de eerste erotische fototentoonstelling met transgender, intersekse en non-binaire modellen ooit’, wil Pride Photo Nijmegen een taboedoorbrekende expo neerzetten. Die belofte wordt slechts ten dele waargemaakt, zag Marte Hoogenboom – al is ook dat de moeite waard.

Wie buiten de lijntjes van de conventionele schoonheidsidealen kleurt, mag zichzelf best een pionier noemen. Online viert de #bodypositivity weliswaar hoogtij, voor de offline spiegel stellen velen zichzelf nog altijd de vraag: mag ik mij sexy voelen? Een schrale troost: hoe duidelijk de grenzen van het begeerlijke ook zijn uitgestippeld, onwrikbaar zijn ze niet.

Dat weten ze ook bij Pride Photo Nijmegen, dat zich hardmaakt voor het doorbreken van stereotiepe beelden van genderrollen en seksualiteit. In opdracht van de organisatie legden vijf fotografen (Sara Donkers, Prins de Vos, Julius Thissen, Jesse van den Berg, Joëlle de Vries) twintig niet-cisgender modellen vast op de gevoelige plaat. Met de nadruk op ‘gevoelig’, want in de foto-expo ‘Adult Alternative’ staat precies die lichamelijke intimiteit – met anderen en met jezelf – centraal. De expo noemt zich ‘de eerste erotische fototentoonstelling met transgender, intersekse en non-binaire modellen ooit’.

Cureren zonder te cureren

Daarmee grijpt Adult Alternative met beide handen een heet hangijzer vast: decennialang beperkte de zichtbaarheid van trans en intersekse personen zich immers voorál tot het domein van het erotische. Zodoende is het juist de erotische fotografie die hun representatie veel schade heeft toegebracht: in de erotiek waren zij altijd object, nooit subject; ze werden bekeken, maar nooit gezien. Dat maakt de missie van Adult Alternative er dan ook niet een van ‘verovering’, wel van hérovering.

In ‘Adult Alternative’ verleggen transgender modellen de grenzen van het begeerlijke 2

De samenstellers geven aan dat zij voorbij die klassieke blik van de voyeur wensten te gaan – de modellen de zeggenschap over hun representatie wilden teruggeven. Maar daar begint de moeilijkheid: met het uitspreken van die wens laat de invloed van de blik van de fotograaf zich niet zomaar ongedaan maken. Zo zien we, behalve foto’s die intiem en oprecht adembenemend zijn, ook beelden die vooral tot de verbeelding spreken van de buitenstaander: voor het eerst met ontbloot bovenlijf genieten in een park, de datum van de eerste hormooninjectie.

Of die momenten dan niet de moeite waard zijn om in beeld te brengen? Natuurlijk wel, maar ze botsen ook met de missie om het publiek met een nieuwe blik naar niet-normatieve lichamen te laten kijken. Het is een spanningsveld waar niet enkel Adult Alternative, maar iederéén die voor de representatie van trans en intersekse personen strijdt mee te maken krijgt: hoe vertaal je iemands perspectief zonder dat perspectief te vervormen?

Safe space in een mijnenveld

Is de oplossing niet gewoon de modellen dan zelf aan het woord te laten? Fotograaf Sara Donkers doet dat, door naast levensgrote foto’s (die zeker minutenlang de blik van de toeschouwer kunnen vasthouden) ook transcripten te tonen uit de interviews die zij met haar modellen hield. Hun woorden zijn ongepolijst en ruw, schijnbaar niet meer dan nodig opgepoetst en herformuleerd. Toepasselijk: levensverhalen laten zich immers niet gladstrijken.

Al blijkt ook dat te eenvoudig gedacht: in de context van een fototentoonstelling overstemt het beeld nu eenmaal eenvoudig het geschreven woord. In vergelijking met de aangrijpende zwart-witfoto’s – die werkelijk boekdelen spreken – vergen de onbewerkte en lange teksten dan ook veel wilskracht van de bezoeker, die zijn/haar/hun ogen onwillekeurig doet teruggaan naar de foto’s. Toch weer overstemd.

In ‘Adult Alternative’ verleggen transgender modellen de grenzen van het begeerlijke 1

Hoe dan ook, het siert de fotografen en de samenstellers van Adult Alternative dat zij hun uiterste best hebben gedaan de verhalen van de modellen niet te verdraaien, iets wat (helaas) allesbehalve vanzelfsprekend is. Alleen al daarmee draagt de tentoonstelling een belangrijk steentje bij aan een juiste en eerlijke representatie van trans en intersekse personen. Tussen het verdraaien van iemands verhaal en het ongefilterd bieden van een podium aan gemarginaliseerde stemmen ligt nu eenmaal een mijnenveld waarin een misstap snel is gemaakt: waar eindigt erotiek en begint fetisjering?

Het is veelzeggend dat juist die fotografen die er niet voor terugdeinsden hun persoonlijke ervaring een plek te laten hebben in hun werk erin slaagden om in dat mijnenveld een veilige ruimte te creëren. In het bijzonder de negen ‘slaapkamerfoto’s’ van Prins de Vos blijven de bezoeker bij. De Vos pretendeert niet zichzelf weg te kunnen cijferen, hij laat ons meebeleven zonder ons voyeur te maken, en laat zien dat liefde tegelijkertijd kwetsbaar én vanzelfsprekend kan zijn.

In De Vos' werk komt de missie van Pride Photo tot leven. We komen gevoelsmatig tot op millimeters van de lichamen van liefkozende en kwetsbare mensen, zonder ons een indringer te voelen. Pas na enkele minuten dringen zich ondergeschikte vragen op als: hoe heeft De Vos deze foto eigenlijk genomen? Hangend in een ingewikkelde constructie boven het bed? In welke bochten heeft hij zich gewrongen om deze mensen zo vast te leggen?

Een duw in de rug

Naar eigen zeggen zet Pride Photo Nijmegen met Adult Alternative de eerste erotische expo met trans en intersekse modellen neer. Misschien wel de minst interessante vraag is of die gewaagde claim nu wel of niet klopt. Veel belangrijker is dat de samenstellers uitgaan van de autonomie van hun modellen, en zich duidelijk bewust zijn van de uitzonderlijke context waarin ze hun tentoonstelling hebben vormgegeven. Dat geldt ook voor de letterlijke context waarin de tentoonstelling een plek heeft gevonden: in een kerk, een die nota bene nog in gebruik is.

Ik zeg bewust ‘een plek gevonden’, want als Adult Alternative ons iets leert, dan is dat: overal zou plek moeten zijn voor diversiteit, voor eigenheid en voor liefde. Hoe anders was de impact van de tentoonstelling geweest, als ze niet in een kerk had plaatsgevonden maar op, zeg, een school of een plein – beide omgevingen waar Pride Photo eerder exposeerde? Het had de werken ongetwijfeld in een ander licht geplaatst.

Een taboe is nooit intrinsiek een taboe, maar is tot taboe gemaakt – niet zelden vanuit religieus gedreven dogma’s. Betere representatie (in beeld- en gesproken taal) kan die dogma’s losweken. Hoe langzaam soms ook, de maatschappelijke acceptatie van wat zich naast de cisheteronormatieve norm afspeelt neemt toe, óók in religieuze en conservatieve kringen. Niet langer hoeven religie en genderdiversiteit elkaar te bijten. Adult Alternative geeft dat inzicht een belangrijke duw in de rug.

Adult Alternative is nog tot en met 4 oktober te zien in de Stevenskerk in Nijmegen.

Mail

Marte Hoogenboom (1994) is Hard//hoofdredacteur en schrijft proza op momenten dat ze daar eigenlijk geen zin in heeft. // marte@hardhoofd.com

Inez Agnese

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

Alles Vijf Sterren: 44

Warm en comfortabel

Deze week worden onze redacteurs blij van een goede jas en muziek om mee naar bed te gaan (of juist mee op te staan). Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur is het aanspreekpunt voor redacteuren en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer