Asset 14

‘Iedereen is een ik’

‘Iedereen is een ik’

Redacteur Daan Steinebach bezocht op het Forum of Live Art Amsterdam de performance Emo Girl (Astrit Ismaili). Een sensuele voorstelling die al snel aan het denken zette over kwetsbare identiteit en inclusiviteit.

Het licht gaat uit in de hoge, witte bovenzaal van kunstenaarsocieteit Arti et Amiticiae in Amsterdam, in het midden van de zaal zitten negen mensen met de ruggen tegen elkaar in een kring. Ze huilen. Stil, zonder drama lopen tranen over de wangen van de performers, soms is er een snik te horen, niet meer dan dat. Natuurlijk moet ik ook, huilebalk die ik ben, onverbeterlijk. De eenzaamheid, depressie, suïcidaliteit, het ongestraft kwetsbaar willen zijn, te zingen en te dansen: ik ga helemaal mee.

Kwetsbaar waren ze, de performers van Emo Girl op FLAM VIII (Forum of Live Art Amsterdam) in hun kleurrijke outfits, zoals ze allemaal ergens tussen de genderbinaire zweven: een rechte rok boven harige benen, veel pumps en navels. Een poppy musical van de Kosovaarse performancekunstenaar Astrit Ismaili, die de kwetsbaarheid uitbeeldt die gegeven is met die identiteit. En ik, wit, cis, man, zat een beetje naar ze te kijken. En mee te janken.

‘If you don’t wanna work now, how you, how you are ever gonna be star?’

Er was een scène waarin de performers verspreid over de zaal ieder mechanisch seksuele handelingen uitvoerden: er werd gepijpt, geneukt, gelikt aan en met onzichtbare lijven. Klanten misschien? Het was eenzaam en onpersoonlijk, niet eens een beetje vies en in de verste verten niet geil. Het was de harde werkelijkheid van harde seksualiteit, depressie en suïcidaliteit. Maar als Emo Girl zingt dat ze niet meer wil, werken en zelfs zijn, geeft het koor antwoord: ‘If you don’t wanna work now, how you, how you are ever gonna be star?’ Zelfs nu ze een kind heeft is Emo Girl nog eenzaam.

‘I, oh I,’ zingen ze steeds.

‘I’ is Emo Girl, dat zijn die negen dansende lijven in een zaaltje in Arti, het publiek dat meesnikte. Ik was vast niet de enige die zich liet meeslepen. De toon was in de eerste plaats licht, zoals gezegd, pop, de choreografie door al die kleur heel aanstekelijk. De heftigheid van het verhaal, van die momenten waarin de groep uiteen viel en emotie de zaal overnam, vielen in het niet bij de kracht en vrolijkheid van Emo Girl.

Ik moest daadwerkelijk slikken bij die huilscène, maar was dat echt mijn verdriet?

Maar wacht even: ik werd dan wel meegenomen door het verhaal, maar het is niet mijn verhaal. Ik kan inderdaad niet voor anderen spreken, en omdat ik een witte cisman uit West-Europa ben al helemaal niet voor de verschillende uitingen van kwetsbare identiteit die daar door de zaal van Arti dansten. Ik sta daarbuiten, hoezeer ik me ook mee kan laten slepen door hun performance, hoe betrokken ik ook ben, ik vind zelf niet dat ik het recht heb nu, achter mijn laptopje, me alsnog dat verhaal toe te eigenen. Ik bedoel: ik moest daadwerkelijk slikken bij die huilscène, maar was dat echt mijn verdriet?

Aan de andere kant gaf de performance zelf geen antwoord op wie Emo Girl dan wel is. Negen lijven, negen identiteiten, negen individuen. Zelfs in de uitvoering, hoewel zeer strak, hoefde niemand te veinzen iets anders dan zichzelf te zijn: er waren professionele dansers die minder vaak zongen en andersom, en dat was te zien. Maar in plaats van storend was dat kwetsbaar en persoonlijk, gaf het werkelijkheid aan het verhaal. Ook dat is diversiteit.
Iedereen is een ik 2

Ik danste – waar rampzalig genoeg beelden van zijn. Maar het voelde goed.

Het was misschien niet alleen de melodie en de herhaling ‘I, oh I’ uit Emo Girl die maar door mijn hoofd bleven galmen. Iedereen is een ‘ik’ en daarom kwetsbaar. Het moeilijke aan het bezit van een kwetsbare identiteit – ik bedoel iedereen van vrouwen tot transseksuelen en alle anderen die op de een of andere manier buiten de rigide lijnen van de genderbinaire vallen of kwetsbaar zijn – is dat ‘ik’ een probleem wordt, dat niemand naar je luistert en dat het je alleen maar kwetsbaar maakt. Dat we in een wereld leven waarin, als er gesproken wordt over ‘iedereen is een ik’ (zeker uit de mond van witte mannen zoals ik), zij niet bedoeld worden, maar andere witte mannen. Daarom betekent het iets anders als Astrit Ismaili en zijn performers het zingen en daarom moet ik uitkijken het me niet alsnog toe te eigenen.

Als zij het zingen gaat het wel over hen en is het wel inclusief. En toch ook weer over mij. Het einde van de performance was een grote, vrije dans door de ruimte en het publiek deed mee. Dansen, zingen, klappen: inclusiever en vrijer kon het bijna niet. Ik danste – waar rampzalig genoeg beelden van zijn. Maar het voelde goed. Meer nog dan met moeilijk te vinden woorden kan een performance als die de ruimte geven aan stemmen die niet vaak te horen zijn, om te luisteren en te beseffen dat, inderdaad, iedereen een ‘ik’ is. Kwetsbaar, individueel en toch samen en o zo krachtig. Zo dansten we de zaal uit, de trap af, de nacht in.



Beeld: Thomas Lenden FLAM festival 2018

Een nieuwe performance van Astrit Ismaili is te zien op 7 december bij Kunstverein in Amsterdam.

Mail

Daan Steinebach (Utrecht, 1995) is schrijver en begint het liefst over alles een discussie. Hij studeert internationaal recht, eerder Nederlands recht en filosofie.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

 Staat er een doctor voor de zaal?

Staat er een doctor voor de zaal?

Epsteins gastbijdrage was tekenend voor het seksisme en de neerbuigendheid waarmee vrouwelijke academici te maken krijgen. Lees meer

Vergeet het lichaam van de ander niet 1

Vergeet het lichaam van de ander niet

Juist in een tijd waarin gezondheid als een individuele verplichting wordt gezien, dwingt een pandemie ons om over onze lichamelijkheid na te denken, merkt Rijk Kistemaker. En over die van de ander. Lees meer

Nieuws in beeld: Met afstand de raarste kerst

Met afstand de raarste kerst

Illustrator Loes van Gils blikt vooruit op een afstandelijke kerst. Lees meer

Diversiteit in het academisch curriculum

De 'pure gaze' van de witte wetenschapper

Grâce Ndjako neemt ons mee langs schrijvers en denkers uit alle tijdperken die de academische wereld probeerden te dekoloniseren. Lees meer

Filmtrialoog: King of the Belgians

King of the Belgians

Een documentairemaker volgt de Belgische koning Nicolaas III op staatsbezoek in Turkije. Ondertussen splitst Wallonië zich in afwezigheid van de koning af van Vlaanderen. Lees meer

 Minister Kaag houdt het bij een kledingadvies

Minister Kaag houdt het bij een kledingadvies

Minister Kaag (Buitenlandse Handel) hield deze week twee Kamermoties tegen, die ons in staat hadden moeten stellen de import te beperken van kleding die onder dwang is gemaakt door Oeigoeren. Lees meer

Een cruciaal EU-wetsvoorstel over Big Tech laten we zomaar aan onze aandacht ontglippen

Waarom laten we een cruciaal EU-wetsvoorstel over Big Tech zomaar vallen?

Na jaren van kritiek en waarschuwingen van klokkenluiders komt de Europese Commissie eindelijk met een wetsvoorstel over de macht en invloed van Big Tech. En wat gebeurt er? De grootste bedrijven lobbyen het voorstel gewoon van de baan. Kom op, media: reageer! Lees meer

 Met Black Friday bestelden we massaal lucht

Met Black Friday bestelden we massaal lucht

Met name kleine webshops zijn vaak genoodzaakt om (veel) groter verpakkingsmateriaal te gebruiken. Illustrator Chloé Pérès-Labourdette brengt het nieuws in beeld. Lees meer

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Moeten we een minister-president die Thatcher-fan is verwelkomen, alleen omdat ze een vrouw is? Lees meer

Ware kennis… Wat is dat eigenlijk en hoe vinden we die?

Ware kennis... Wat is dat precies en hoe vinden we die?

Ware kennis is kennis die door zo veel mogelijk mensen is ingegeven. Toch houden sommige leerprogramma’s van de studie filosofie nog geen of erg weinig rekening met de wijze waarop categorieën als gender, klasse en etniciteit invloed hebben op de politieke theorieën van een filosoof. En daar moet heel snel verandering in komen, aldus Stefanie Gordin. Lees meer

 Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

'Ik neem de eerste hap, dan neem jij de tweede,' zegt Sara Sadok, voor ze een hap neemt van een karameldonut. Lees meer

Hard//talk: Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Door haar eigen universiteit voor het gerecht te slepen, hoopt UvA-student Tammie Schoots de vrije en emancipatoire kern van het onderwijs te beschermen. Lees meer

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Hoe kunnen we zorgen dat een ziekte ‘gewoon’ een ziekte is en het lijden niet wordt versterkt door de denkbeelden die we eropna houden? In een tijd waarin bijna 60% van de bevolking met een chronische ziekte leeft is het belangrijk stil te staan bij hoe een ziekte-idee van invloed kan zijn op de ervaring van het ziek zijn, stelt Tiare van Paridon. Lees meer

 Geen regenboog op de refoschool

Geen regenboog op de refoschool

Jongeren op reformatorische scholen geven aan dat er in de praktijk best over verschillen in geaardheid kan worden gepraat, maar dat betekent niet dat ze zelf voor hun identiteit uit durven komen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan