Asset 14

‘Iedereen is een ik’

‘Iedereen is een ik’

Redacteur Daan Steinebach bezocht op het Forum of Live Art Amsterdam de performance Emo Girl (Astrit Ismaili). Een sensuele voorstelling die al snel aan het denken zette over kwetsbare identiteit en inclusiviteit.

Het licht gaat uit in de hoge, witte bovenzaal van kunstenaarsocieteit Arti et Amiticiae in Amsterdam, in het midden van de zaal zitten negen mensen met de ruggen tegen elkaar in een kring. Ze huilen. Stil, zonder drama lopen tranen over de wangen van de performers, soms is er een snik te horen, niet meer dan dat. Natuurlijk moet ik ook, huilebalk die ik ben, onverbeterlijk. De eenzaamheid, depressie, suïcidaliteit, het ongestraft kwetsbaar willen zijn, te zingen en te dansen: ik ga helemaal mee.

Kwetsbaar waren ze, de performers van Emo Girl op FLAM VIII (Forum of Live Art Amsterdam) in hun kleurrijke outfits, zoals ze allemaal ergens tussen de genderbinaire zweven: een rechte rok boven harige benen, veel pumps en navels. Een poppy musical van de Kosovaarse performancekunstenaar Astrit Ismaili, die de kwetsbaarheid uitbeeldt die gegeven is met die identiteit. En ik, wit, cis, man, zat een beetje naar ze te kijken. En mee te janken.

‘If you don’t wanna work now, how you, how you are ever gonna be star?’

Er was een scène waarin de performers verspreid over de zaal ieder mechanisch seksuele handelingen uitvoerden: er werd gepijpt, geneukt, gelikt aan en met onzichtbare lijven. Klanten misschien? Het was eenzaam en onpersoonlijk, niet eens een beetje vies en in de verste verten niet geil. Het was de harde werkelijkheid van harde seksualiteit, depressie en suïcidaliteit. Maar als Emo Girl zingt dat ze niet meer wil, werken en zelfs zijn, geeft het koor antwoord: ‘If you don’t wanna work now, how you, how you are ever gonna be star?’ Zelfs nu ze een kind heeft is Emo Girl nog eenzaam.

‘I, oh I,’ zingen ze steeds.

‘I’ is Emo Girl, dat zijn die negen dansende lijven in een zaaltje in Arti, het publiek dat meesnikte. Ik was vast niet de enige die zich liet meeslepen. De toon was in de eerste plaats licht, zoals gezegd, pop, de choreografie door al die kleur heel aanstekelijk. De heftigheid van het verhaal, van die momenten waarin de groep uiteen viel en emotie de zaal overnam, vielen in het niet bij de kracht en vrolijkheid van Emo Girl.

Ik moest daadwerkelijk slikken bij die huilscène, maar was dat echt mijn verdriet?

Maar wacht even: ik werd dan wel meegenomen door het verhaal, maar het is niet mijn verhaal. Ik kan inderdaad niet voor anderen spreken, en omdat ik een witte cisman uit West-Europa ben al helemaal niet voor de verschillende uitingen van kwetsbare identiteit die daar door de zaal van Arti dansten. Ik sta daarbuiten, hoezeer ik me ook mee kan laten slepen door hun performance, hoe betrokken ik ook ben, ik vind zelf niet dat ik het recht heb nu, achter mijn laptopje, me alsnog dat verhaal toe te eigenen. Ik bedoel: ik moest daadwerkelijk slikken bij die huilscène, maar was dat echt mijn verdriet?

Aan de andere kant gaf de performance zelf geen antwoord op wie Emo Girl dan wel is. Negen lijven, negen identiteiten, negen individuen. Zelfs in de uitvoering, hoewel zeer strak, hoefde niemand te veinzen iets anders dan zichzelf te zijn: er waren professionele dansers die minder vaak zongen en andersom, en dat was te zien. Maar in plaats van storend was dat kwetsbaar en persoonlijk, gaf het werkelijkheid aan het verhaal. Ook dat is diversiteit.
Iedereen is een ik 2

Ik danste – waar rampzalig genoeg beelden van zijn. Maar het voelde goed.

Het was misschien niet alleen de melodie en de herhaling ‘I, oh I’ uit Emo Girl die maar door mijn hoofd bleven galmen. Iedereen is een ‘ik’ en daarom kwetsbaar. Het moeilijke aan het bezit van een kwetsbare identiteit – ik bedoel iedereen van vrouwen tot transseksuelen en alle anderen die op de een of andere manier buiten de rigide lijnen van de genderbinaire vallen of kwetsbaar zijn – is dat ‘ik’ een probleem wordt, dat niemand naar je luistert en dat het je alleen maar kwetsbaar maakt. Dat we in een wereld leven waarin, als er gesproken wordt over ‘iedereen is een ik’ (zeker uit de mond van witte mannen zoals ik), zij niet bedoeld worden, maar andere witte mannen. Daarom betekent het iets anders als Astrit Ismaili en zijn performers het zingen en daarom moet ik uitkijken het me niet alsnog toe te eigenen.

Als zij het zingen gaat het wel over hen en is het wel inclusief. En toch ook weer over mij. Het einde van de performance was een grote, vrije dans door de ruimte en het publiek deed mee. Dansen, zingen, klappen: inclusiever en vrijer kon het bijna niet. Ik danste – waar rampzalig genoeg beelden van zijn. Maar het voelde goed. Meer nog dan met moeilijk te vinden woorden kan een performance als die de ruimte geven aan stemmen die niet vaak te horen zijn, om te luisteren en te beseffen dat, inderdaad, iedereen een ‘ik’ is. Kwetsbaar, individueel en toch samen en o zo krachtig. Zo dansten we de zaal uit, de trap af, de nacht in.



Beeld: Thomas Lenden FLAM festival 2018

Een nieuwe performance van Astrit Ismaili is te zien op 7 december bij Kunstverein in Amsterdam.

Mail

Daan Steinebach (Utrecht, 1995) is schrijver en begint het liefst over alles een discussie. Hij studeert internationaal recht, eerder Nederlands recht en filosofie.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Essay: Zachte handen en een volmondige ja

Zachte handen en een volmondige ja

'Volgens mij had ik wel duidelijk gemaakt dat ik niet wilde, maar het leek makkelijker om mijn schouders op te halen en te veronderstellen dat hij het niet had gemerkt, dan te beseffen dat dit seksueel geweld was.' Lees meer

Nieuws in beeld: Wie vreet daar van de veluwe?

Wie vreet daar van de veluwe?

Om jonge kastanjes op jonge leeftijd te beschermen tegen hongerige dieren, worden de boompjes op de Veluwe ingepakt in plastic kokers. Maar zodra ze daar bovenuit groeien, slaan de herten aan het peuzelen. Lees meer

Pas op voor het valse underdogeffect

Pas op voor het valse underdogeffect

Waar komt toch de behoefte om wangedrag van publieke figuren te relativeren vandaan? En om ze zelfs als slachtoffers te gaan zien? Volgens Marthe van Bronkhorst zeggen we al veel te snel 'laat ze nou, ze zijn al genoeg gestraft’. Lees meer

Automatische concepten 72

Geeft dit vaccin malaria de doodsteek?

Een 'historisch moment' in de strijd tegen malaria. Lees meer

Menstruatieverlof. Waarom niet?

Menstruatieverlof. Waarom niet?

Menstruatie is nog altijd een taboe-onderwerp, ziet Stefanie Gordin. Terwijl praten over je cyclus kan leiden tot beter welzijn en een betere gezondheid. Én tot betere arbeidsomstandigheden. Hoog tijd om het serieus te hebben over de baten van menstruatieverlof. Lees meer

Nieuws in beeld: Huisje, droompje, beestje

Huisje, droompje, beestje

Is ons jarenlang een uitgewoond sprookje verkocht? Lees meer

Filmtrialoog: Another Round

Another Round

Thomas Vinterberg zet in Another Round een ongeloofwaardig gegeven op een geloofwaardige manier neer, volgens onze redacteurs. Lees meer

Nieuws in beeld: Homo homini lupus

Homo homini lupus

Sebastian Eisenberg volgt het nieuws van wolvin Noëlla en haar pups op de voet. Lees meer

Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

Nieuws in beeld: 16

Als de kwakzalver per ongeluk gelijk heeft

Het vinden van nieuwe toepassingen voor bestaande medicijnen is een serieus nieuw onderzoeksveld geworden. Lees meer

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Kwam Hans Klok een mooie show geven, of kregen we hem echt te kennen? Lees meer

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Birney troostte iedereen, behalve zichzelf, zag Iris van der Werff. Want verdriet heb je om de anderen en zelfmedelijden is taboe. Lees meer

Nieuws in beeld: Vluchten kan niet meer

In de race tegen klimaatverandering rennen wij de verkeerde kant op

Er is geen ontkennen meer aan: de aarde is al in rap tempo aan het opwarmen en ook de schuldvraag is lang en breed beantwoord. Deden (westerse) mensen tot nu toe hun best voor klimaatverandering weg te rennen, nu is het toch echt tijd om te erkennen dat wij haar veroorzaken. Lees meer

- Sevdaliza in Zomergasten Titel en URL nog aanpassen -

Sevdaliza trok 'show, don’t tell' door tot in het extreme

De vierde Zomergast van 2021 liet het ene prachtige fragment na het andere zien ter ondersteuning van haar boodschap van vrijheid, menselijkheid en ruimte op plekken waar dat niet vanzelfsprekend is. Concrete handvatten bood ze, net als in haar kunst, nauwelijks, zag Ruby Sanders. Of dat erg is? Lees meer