Asset 14

‘Iedereen is een ik’

‘Iedereen is een ik’

Redacteur Daan Steinebach bezocht op het Forum of Live Art Amsterdam de performance Emo Girl (Astrit Ismaili). Een sensuele voorstelling die al snel aan het denken zette over kwetsbare identiteit en inclusiviteit.

Het licht gaat uit in de hoge, witte bovenzaal van kunstenaarsocieteit Arti et Amiticiae in Amsterdam, in het midden van de zaal zitten negen mensen met de ruggen tegen elkaar in een kring. Ze huilen. Stil, zonder drama lopen tranen over de wangen van de performers, soms is er een snik te horen, niet meer dan dat. Natuurlijk moet ik ook, huilebalk die ik ben, onverbeterlijk. De eenzaamheid, depressie, suïcidaliteit, het ongestraft kwetsbaar willen zijn, te zingen en te dansen: ik ga helemaal mee.

Kwetsbaar waren ze, de performers van Emo Girl op FLAM VIII (Forum of Live Art Amsterdam) in hun kleurrijke outfits, zoals ze allemaal ergens tussen de genderbinaire zweven: een rechte rok boven harige benen, veel pumps en navels. Een poppy musical van de Kosovaarse performancekunstenaar Astrit Ismaili, die de kwetsbaarheid uitbeeldt die gegeven is met die identiteit. En ik, wit, cis, man, zat een beetje naar ze te kijken. En mee te janken.

‘If you don’t wanna work now, how you, how you are ever gonna be star?’

Er was een scène waarin de performers verspreid over de zaal ieder mechanisch seksuele handelingen uitvoerden: er werd gepijpt, geneukt, gelikt aan en met onzichtbare lijven. Klanten misschien? Het was eenzaam en onpersoonlijk, niet eens een beetje vies en in de verste verten niet geil. Het was de harde werkelijkheid van harde seksualiteit, depressie en suïcidaliteit. Maar als Emo Girl zingt dat ze niet meer wil, werken en zelfs zijn, geeft het koor antwoord: ‘If you don’t wanna work now, how you, how you are ever gonna be star?’ Zelfs nu ze een kind heeft is Emo Girl nog eenzaam.

‘I, oh I,’ zingen ze steeds.

‘I’ is Emo Girl, dat zijn die negen dansende lijven in een zaaltje in Arti, het publiek dat meesnikte. Ik was vast niet de enige die zich liet meeslepen. De toon was in de eerste plaats licht, zoals gezegd, pop, de choreografie door al die kleur heel aanstekelijk. De heftigheid van het verhaal, van die momenten waarin de groep uiteen viel en emotie de zaal overnam, vielen in het niet bij de kracht en vrolijkheid van Emo Girl.

Ik moest daadwerkelijk slikken bij die huilscène, maar was dat echt mijn verdriet?

Maar wacht even: ik werd dan wel meegenomen door het verhaal, maar het is niet mijn verhaal. Ik kan inderdaad niet voor anderen spreken, en omdat ik een witte cisman uit West-Europa ben al helemaal niet voor de verschillende uitingen van kwetsbare identiteit die daar door de zaal van Arti dansten. Ik sta daarbuiten, hoezeer ik me ook mee kan laten slepen door hun performance, hoe betrokken ik ook ben, ik vind zelf niet dat ik het recht heb nu, achter mijn laptopje, me alsnog dat verhaal toe te eigenen. Ik bedoel: ik moest daadwerkelijk slikken bij die huilscène, maar was dat echt mijn verdriet?

Aan de andere kant gaf de performance zelf geen antwoord op wie Emo Girl dan wel is. Negen lijven, negen identiteiten, negen individuen. Zelfs in de uitvoering, hoewel zeer strak, hoefde niemand te veinzen iets anders dan zichzelf te zijn: er waren professionele dansers die minder vaak zongen en andersom, en dat was te zien. Maar in plaats van storend was dat kwetsbaar en persoonlijk, gaf het werkelijkheid aan het verhaal. Ook dat is diversiteit.
Iedereen is een ik 2

Ik danste – waar rampzalig genoeg beelden van zijn. Maar het voelde goed.

Het was misschien niet alleen de melodie en de herhaling ‘I, oh I’ uit Emo Girl die maar door mijn hoofd bleven galmen. Iedereen is een ‘ik’ en daarom kwetsbaar. Het moeilijke aan het bezit van een kwetsbare identiteit – ik bedoel iedereen van vrouwen tot transseksuelen en alle anderen die op de een of andere manier buiten de rigide lijnen van de genderbinaire vallen of kwetsbaar zijn – is dat ‘ik’ een probleem wordt, dat niemand naar je luistert en dat het je alleen maar kwetsbaar maakt. Dat we in een wereld leven waarin, als er gesproken wordt over ‘iedereen is een ik’ (zeker uit de mond van witte mannen zoals ik), zij niet bedoeld worden, maar andere witte mannen. Daarom betekent het iets anders als Astrit Ismaili en zijn performers het zingen en daarom moet ik uitkijken het me niet alsnog toe te eigenen.

Als zij het zingen gaat het wel over hen en is het wel inclusief. En toch ook weer over mij. Het einde van de performance was een grote, vrije dans door de ruimte en het publiek deed mee. Dansen, zingen, klappen: inclusiever en vrijer kon het bijna niet. Ik danste – waar rampzalig genoeg beelden van zijn. Maar het voelde goed. Meer nog dan met moeilijk te vinden woorden kan een performance als die de ruimte geven aan stemmen die niet vaak te horen zijn, om te luisteren en te beseffen dat, inderdaad, iedereen een ‘ik’ is. Kwetsbaar, individueel en toch samen en o zo krachtig. Zo dansten we de zaal uit, de trap af, de nacht in.



Beeld: Thomas Lenden FLAM festival 2018

Een nieuwe performance van Astrit Ismaili is te zien op 7 december bij Kunstverein in Amsterdam.

Mail

Daan Steinebach (Utrecht, 1995) is schrijver en begint het liefst over alles een discussie. Hij studeert internationaal recht, eerder Nederlands recht en filosofie.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling kreeg het afgelopen jaar duizend gezichten. Rijk Kistemaker vraagt zich af: hoe herinneren we ons die gezichten, zodra de coronacrisis (min of meer) voorbij is? Lees meer

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Wanneer grote bedrijven landen uit het Globale Zuiden in een economische wurggreep houden, knijpt Nederland een oogje toe. Maar ons land is evengoed overgeleverd aan de wensen van grote bedrijven. Lees meer

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Evangeline Agape ontdekte tijdens een zomer in het ziekenhuis de kracht van vriendschap en gedeeld leed. "De coronacrisis heeft voor de hele wereld duidelijk gemaakt: isolatie maakt je ongelukkig. En depressie isoleert je. Doet je voelen alsof je de enige in de wereld bent met een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt." Lees meer

Nieuws in beeld: 'Waarde Nederlanders'

'Waarde Nederlanders'

Immigranten moeten zich ‘de Nederlandse waarden’ aanleren, roept onder andere de ChristenUnie tijdens de verkiezingsstrijd. Illustrator Rueben Millenaar vraagt zich af wat hij zich daarbij voor moet stellen. Lees meer

Nieuws in beeld: Onder de (geluids)golven

Onder de (geluids)golven

Je staat er misschien niet bij stil, maar de mensheid maakt enórm veel herrie in zee. We boren naar gas en olie, heien voor windmolens en boorplatforms en onze schepen zijn ook niet bepaald stil. Terwijl water ontzettend goed en ver geluidsgolven doorgeeft - veel beter dan lucht. Lees meer

Filmtrialoog: Cold War

Cold War

De film Cold War is een verhaal over een onmogelijke liefde in Polen ten tijde van de Koude Oorlog. Onze redacteuren bespreken deze veelgeprezen film en beraden zich op de esthetiek, de diepgang van de liefdesrelatie en de raakvlakken met hun eigen leven. Lees meer

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoe komt het toch dat we onze pleziertjes niet willen opgeven, zelfs al weten we dat ze aan de andere kant van de wereld levens kosten? Dennis Faase werd getroffen door een simpele manier om deze mensenlevens niet uit het oog te verliezen. Lees meer

Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer

Hard//talk: Eerdmans is niet beter dan Baudet

Eerdmans is niet beter dan Baudet

Waarom kwam Eerdmans antisemitisme niet ter sprake, in de onschatbare hoeveelheid televisie-interviews die hij de afgelopen maanden gaf over zijn nieuwe partij? Lees meer

Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer