Asset 14

Waarom ik geen danser kon worden

 1

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Waar begin je, hoe begin je? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Wat is hun advies? Lees het in het Hoofd//stuk. Annelies van Wijk trapt af met de vraag hoe je (g)een alwetende verteller wordt.

 

Lieve lezer,

Het was nooit een droom om te schrijven. Toen ik vijftien was besloot ik dat ik danser wilde worden. Zo hoefde ik nooit meer iets onder woorden te brengen, dacht ik. Dat leek me prettig in een levensfase waarin de woorden die ik geleerd had niet toereikend waren voor wat er in me omging. Helaas had ik buiten mijn danslessen om niet zoveel talent. Ik stond tijdens een auditie aan de balletbarre met mijn maillot verkeerd om, niet wetende wat een grand battement was. Aan het eind van de auditie wilde ik een grote sprong maken om de jury alsnog te overtuigen dat ze nummer 254 aan moesten nemen. Die sprong eindigde met mijn gezicht op de grond en mijn bril doormidden.

Ik denk dat dat pubermeisje mij niet zou geloven als ik haar zou vertellen hoe de dagen er twaalf jaar later uit zouden zien. Dat ze naar de toneelschool zou gaan en erachter zou komen dat ze eigenlijk veel geslotener en afstandelijker was dan ze zich voorhield. Dat ze zou ontdekken dat woorden niet de vijand waren, maar juist iets konden openbreken. Dat haar dagen zich vooral met die woorden zouden vullen, met de zoektocht naar hoe je iets zou kunnen openen. Dat ze mensen daarover les probeert te geven.

Wat dacht jij dat er van het leven terecht zou komen toen je vijftien was? Hoe zou je vijftienjarige ik reageren op hoe het nu is?

Ik ben nog op zoek naar wat schrijven voor mij is of betekent. Soms vraag ik me af of ik dat nu al kan weten of dat het altijd aan verandering onderhevig is. Vaak is het de drang om ergens achter te komen, iets vast te kunnen houden, niet te laten vervliegen. Aan het begin van een tekst weet ik niet waar ik uit zal komen, wat het voor mij zal veranderen. Misschien is schrijven wel een handeling waarmee ik hoop dat er iets verandert. Dat mijn eigen kijk op iets anders wordt en door het delen van die zoektocht er iets met de kijkrichting van mijn lezer gebeurt. Schrijven helpt me om te graven in dingen die ik nog niet kan bevatten en binnen dat graafproces naar eerlijkheid te zoeken. Maar heel vaak is schrijven ook gewoon een manier om überhaupt de moed te hebben om iets aan te gaan of aan te kijken. Gewoon maar te proberen en te beginnen, tussen de veiligheid die woorden op papier me zijn gaan geven.

Er bestaat geen Google Maps voor schrijfprocessen.

Soms bekennen cursisten dat ze zo graag alles van tevoren willen uitdenken en weten, omdat echte schrijvers dat zouden doen. Een rits memo’s op de muur. Een schrijfproces dat zich chronologisch voltrekt. Ze willen dat ik hen leer hoe ze een alwetende verteller achter een bureau worden die altijd weet wat hij/zij/hen moet doen, wat er in een tekst moet gebeuren. Het liefst worden ze de eenzame schrijver achter een bureau met een sigaret, glas wijn en een heldere sterrennacht. Ik beken dan dat ik niet weet of er schrijvers zijn die altijd weten wat ze moeten doen en hun verhalen van tevoren al kunnen uitstippelen. Schrijven is voor mij het onbekende inlopen met een backpack van woorden en technieken die mensen me eens toestopten. En het onbekende inlopen staat garant voor heel veel momenten van niet weten. Er bestaat geen Google Maps voor schrijfprocessen. En gelukkig maar, want hoe eigen voelt hetgeen dat je schrijft als je wandelt over gebaande paden? Is dat het verhaal dat jij te vertellen hebt, je personages willen vertellen? Of is er meer?

NB: dit betekent niet dat ik zeg dat een eindtekst ‘uniek’ moet zijn (uniek zijn is namelijk een mythe). Maar een eigen, uniek schrijfproces dat niemand anders had kunnen bewandelen op het moment dat jij het bewandelde is wel iets waar ik achter sta.

Soms lach ik om mezelf als ik lesgeef. Dan voel ik dat ik iets uitleg en denk: Annelies, alsof jij dit kan. Alsof ik nooit verlang naar een mechanische stem die zegt: ‘Hier rechtsaf.’

Soms lach ik om mezelf als ik lesgeef. Dan voel ik dat ik iets uitleg en denk: Annelies, alsof jij dit kan. Alsof ik nooit verlang naar een mechanische stem die zegt: ‘Hier rechtsaf.’ Lesgeven gaat daarom denk ik over meewandelen in de processen van studenten of cursisten. Samen kijken wat er op een kruising nodig is of hoe we omgaan met een oneindige weg rechtdoor. En ze noemen mij dan de docent, omdat mijn backpack (wat schrijven betreft) vaak iets voller is.

Als ik naar mijn eigen schrijven kijk zie ik dat ik op dit moment twee dingen te leren heb: tijd nemen en blijven. Ik creëerde een tijd lang de werkomstandigheden waarin ik hier en daar een paar uurtjes schreef aan een tekst. Ik stopte op het moment dat ik het niet meer wist. Niet weten voelt ongemakkelijk. Dus ging ik maar instagrammen. Mailtjes beantwoorden. Dingen doen die ook héél belangrijk waren.

Maar weglopen als het ongemakkelijk wordt werkt niet (het schrijfproces is soms net het leven). Net als in relaties die je met mensen opbouwt brengt het stilstaan en doorstaan van ongemakkelijke momenten je vaak juist dichter bij wat je wilt vertellen. Het toelaten van ongemak en niet weten brengt je naar een nieuwe laag, onder de oppervlakte van de woorden en zinnen die je al kent. Een oud-docent van me had daar een prachtig woord voor: ongemakstolerantie.

Ik probeer ongemak te tolereren door er tijd voor te nemen, het niet weg te wensen en te blijven, tot het punt dat ik me telkens opnieuw herinner dat ongemak een teken van groei is. Mijn personages groeien, de kwetsbaarheid groeit, ik groei. En dat ongemakkelijk groeiproces (en daarmee het schrijven) doe ik in eerste instantie voor mezelf, omdat ik daarmee niet hoef te twijfelen aan de waarde van wat er op papier staat. Maar hoe heerlijk is het als er een paar lezers zijn, zoals jij, die zien hoe een tekst geworteld is geraakt en langzaam in bloei is gaan staan.

Liefs

Annelies

P.S.

Boeken over schrijven die stukgelezen in mijn backpack zitten

  • Bird by Bird van Anne Lamott
  • Het naakte schrijven van Nirav Christophe
  • Three Steps on the Ladder of Writing van Hélène Cixous

 

Zit jij vol goedbedoeld advies en wil je ook een Hoofd//stuk schrijven?

Mail dan jouw tekst naar kiki@hardhoofd.com!

Mail

Annelies van Wijk (1993) is redacteur bij Hard//hoofd, maakt podcasts, wandelingen en kletst het liefst met vreemden over vogels en het leven. // annelies.van.wijk@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen 5

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen

Hoe schrijf je over iets wat niet meer tastbaar is? Miray van der Bend schreef een collagegedicht over vakanties van vroeger in Turkije. Over de geur van het vliegveld, de granaatappels in de tuin van haar oma, de rimpels op haar gezicht. Lees meer

Gebroken Kaars van Sanne Balen over yoga, liefde en leed

Gebroken Kaars

De hoofdpersoon schrikt ondersteboven wakker. Hoe geef je jezelf een houding als je wereld op zijn kop staat? De titel van dit kortverhaal van Sanne van Balen over yoga, liefde en leed is tevens de aanbevolen leeshouding. Leg je kamer eens langs je benen omhoog, en begin. Lees meer

Blik of een Lappendeken 3

Blik of een lappendeken

Een fragment uit het afstudeerwerk van Dino de Haas, een sciencefictionstrip over de alledaagse horror van productiviteit, over queer relaties en queer geluk. Lees meer

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

In de gedichten van Nora van Arkel spoelen herinneringen aan en wordt er lego in de sloot gegooid. 'Alsof een eindeloze hoeveelheid tijd zich voor me uitstrekte / loom achterover ging liggen totdat het hele /landschap tijd was geworden'. Lees meer

(Geen onderwerp)

(geen onderwerp)

Vijf huisgenoten proberen via e-mails in contact te blijven over hun huis dat steeds viezer wordt. Lees meer

Iets op sterk water

Iets op sterk water

‘Ben je niet moe van deze stad?’ vraag ik.
‘Nee, ik hou van deze stad.’
‘Dat vroeg ik niet,’ zeg ik.
Iets op sterk water is de afstudeerbundel van Lieke Tijink, een verzameling verhalen over mensen die queer zijn, die elkaar tegenkomen, van elkaar houden, bij elkaar weggaan. Lees meer

Scherpe randen

Scherpe randen

'Ik startte met het wegnemen van de scherpe randen. Als er geen lijnen waren hoefde ik er ook niet langer binnen te kleuren.' Wordt het leven makkelijker als je er letterlijk niet meer op hoeft te focussen? Celine Vervaet legt ons deze vraag voor in dit herkenbare korte verhaal.  Lees meer

Elke dag is lang en prachtig

Elke dag is lang en prachtig

In haar bundel Elke dag is lang en prachtig verkent Femke Zwiep de grenzen van een dag en de grenzen van het gedicht. Lees over 634 andere levens in het verleden, over een zeemansgraf en het wachten tot de Dame Blanche op tafel staat. Lees meer

Slaapkamerraam, wereld 2

Slaapkamerraam, wereld

Buiten is het nacht. Maar wat gebeurt er als je je ogen sluit? Dan kan het buiten net zo goed een zomerse dag in New York zijn. Of een sneeuwlandschap uit je jeugd. De mogelijkheden zijn eindeloos. Lees meer

Ons Eiland en wat we vonden op de kust 3

Ons Eiland en wat we vonden op de kust

In Ons eiland en wat we vonden op de kust (het afstudeerwerk van Liene Schipper) wordt je meegenomen naar een wereld die bijna lijkt op de onze, maar waar olifanthotels kunnen praten, eenzame koeien luid loeien en brandstichting soms de oplossing lijkt. Een zoektocht naar hoe we elkaar kunnen proberen te begrijpen, en wat je nou eigenlijk moet doen als je denkt dat je elkaar eindelijk begrepen hebt.  Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer

Soon After Midnight 1

Soon After Midnight

Wat zegt de taal die we al gelezen of gehoord hebben ons nog? David Meijers onderzoekt de verhalen achter citaten. Zijn tekst is te vinden in de publicatie van de schrijfworkshop van Stichting Perdu in Amsterdam. Lees meer

Vertrouwen op iets wat niet bestaat

Vertrouwen op iets wat niet bestaat

Else Boer is dol op praktisch advies over schrijven. Een scène schrijven, een verhaallijn uitwerken, overal is wel een stappenplan voor te vinden. Het belangrijkste is: volhouden en nooit maar dan ook nooit stoppen. Simpel toch? Makkelijker gezegd dan gedaan, zegt Else, die vertelt over hoe je soms wel en niet kan vertrouwen op je verhaal. Lees meer

Ruimtes

Een vertrouwd lichaam om in samen te zijn

Een jaar geleden moest Charlotte de Beus opnieuw leren praten, lezen en schrijven. In deze drie gedichten onderzoekt ze met poëtische scherpte haar herstel en het lichaam als “een onbetrouwbare woning voor dakloze gedachtes.” Lees meer

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Een voorpublicatie uit de afstudeerbundel van Elianne van Elderen 'Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten'. Over opgroeien als buitenstaander in een dorp, een vluchtmisdrijf op een veulen, over drie vrienden en iemand die probeert om onvoorzichtig te worden. Lees meer

Hadden we dat altijd maar geweten

Hadden we dat altijd maar geweten

Emma Laura Schouten zit niet op de stoel van de schrijver, maar aan de andere kant van de tafel. Als manuscript-begeleider krijgt ze vaak de vraag of een tekst potentie heeft om Het Boek te worden. Maar heb je eigenlijk wel iets aan die vraag, en wat is het antwoord? Lees meer