Asset 14

Waarom ik geen danser kon worden

 1

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Waar begin je, hoe begin je? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Wat is hun advies? Lees het in het Hoofd//stuk. Annelies van Wijk trapt af met de vraag hoe je (g)een alwetende verteller wordt.

 

Lieve lezer,

Het was nooit een droom om te schrijven. Toen ik vijftien was besloot ik dat ik danser wilde worden. Zo hoefde ik nooit meer iets onder woorden te brengen, dacht ik. Dat leek me prettig in een levensfase waarin de woorden die ik geleerd had niet toereikend waren voor wat er in me omging. Helaas had ik buiten mijn danslessen om niet zoveel talent. Ik stond tijdens een auditie aan de balletbarre met mijn maillot verkeerd om, niet wetende wat een grand battement was. Aan het eind van de auditie wilde ik een grote sprong maken om de jury alsnog te overtuigen dat ze nummer 254 aan moesten nemen. Die sprong eindigde met mijn gezicht op de grond en mijn bril doormidden.

Ik denk dat dat pubermeisje mij niet zou geloven als ik haar zou vertellen hoe de dagen er twaalf jaar later uit zouden zien. Dat ze naar de toneelschool zou gaan en erachter zou komen dat ze eigenlijk veel geslotener en afstandelijker was dan ze zich voorhield. Dat ze zou ontdekken dat woorden niet de vijand waren, maar juist iets konden openbreken. Dat haar dagen zich vooral met die woorden zouden vullen, met de zoektocht naar hoe je iets zou kunnen openen. Dat ze mensen daarover les probeert te geven.

Wat dacht jij dat er van het leven terecht zou komen toen je vijftien was? Hoe zou je vijftienjarige ik reageren op hoe het nu is?

Ik ben nog op zoek naar wat schrijven voor mij is of betekent. Soms vraag ik me af of ik dat nu al kan weten of dat het altijd aan verandering onderhevig is. Vaak is het de drang om ergens achter te komen, iets vast te kunnen houden, niet te laten vervliegen. Aan het begin van een tekst weet ik niet waar ik uit zal komen, wat het voor mij zal veranderen. Misschien is schrijven wel een handeling waarmee ik hoop dat er iets verandert. Dat mijn eigen kijk op iets anders wordt en door het delen van die zoektocht er iets met de kijkrichting van mijn lezer gebeurt. Schrijven helpt me om te graven in dingen die ik nog niet kan bevatten en binnen dat graafproces naar eerlijkheid te zoeken. Maar heel vaak is schrijven ook gewoon een manier om überhaupt de moed te hebben om iets aan te gaan of aan te kijken. Gewoon maar te proberen en te beginnen, tussen de veiligheid die woorden op papier me zijn gaan geven.

Er bestaat geen Google Maps voor schrijfprocessen.

Soms bekennen cursisten dat ze zo graag alles van tevoren willen uitdenken en weten, omdat echte schrijvers dat zouden doen. Een rits memo’s op de muur. Een schrijfproces dat zich chronologisch voltrekt. Ze willen dat ik hen leer hoe ze een alwetende verteller achter een bureau worden die altijd weet wat hij/zij/hen moet doen, wat er in een tekst moet gebeuren. Het liefst worden ze de eenzame schrijver achter een bureau met een sigaret, glas wijn en een heldere sterrennacht. Ik beken dan dat ik niet weet of er schrijvers zijn die altijd weten wat ze moeten doen en hun verhalen van tevoren al kunnen uitstippelen. Schrijven is voor mij het onbekende inlopen met een backpack van woorden en technieken die mensen me eens toestopten. En het onbekende inlopen staat garant voor heel veel momenten van niet weten. Er bestaat geen Google Maps voor schrijfprocessen. En gelukkig maar, want hoe eigen voelt hetgeen dat je schrijft als je wandelt over gebaande paden? Is dat het verhaal dat jij te vertellen hebt, je personages willen vertellen? Of is er meer?

NB: dit betekent niet dat ik zeg dat een eindtekst ‘uniek’ moet zijn (uniek zijn is namelijk een mythe). Maar een eigen, uniek schrijfproces dat niemand anders had kunnen bewandelen op het moment dat jij het bewandelde is wel iets waar ik achter sta.

Soms lach ik om mezelf als ik lesgeef. Dan voel ik dat ik iets uitleg en denk: Annelies, alsof jij dit kan. Alsof ik nooit verlang naar een mechanische stem die zegt: ‘Hier rechtsaf.’

Soms lach ik om mezelf als ik lesgeef. Dan voel ik dat ik iets uitleg en denk: Annelies, alsof jij dit kan. Alsof ik nooit verlang naar een mechanische stem die zegt: ‘Hier rechtsaf.’ Lesgeven gaat daarom denk ik over meewandelen in de processen van studenten of cursisten. Samen kijken wat er op een kruising nodig is of hoe we omgaan met een oneindige weg rechtdoor. En ze noemen mij dan de docent, omdat mijn backpack (wat schrijven betreft) vaak iets voller is.

Als ik naar mijn eigen schrijven kijk zie ik dat ik op dit moment twee dingen te leren heb: tijd nemen en blijven. Ik creëerde een tijd lang de werkomstandigheden waarin ik hier en daar een paar uurtjes schreef aan een tekst. Ik stopte op het moment dat ik het niet meer wist. Niet weten voelt ongemakkelijk. Dus ging ik maar instagrammen. Mailtjes beantwoorden. Dingen doen die ook héél belangrijk waren.

Maar weglopen als het ongemakkelijk wordt werkt niet (het schrijfproces is soms net het leven). Net als in relaties die je met mensen opbouwt brengt het stilstaan en doorstaan van ongemakkelijke momenten je vaak juist dichter bij wat je wilt vertellen. Het toelaten van ongemak en niet weten brengt je naar een nieuwe laag, onder de oppervlakte van de woorden en zinnen die je al kent. Een oud-docent van me had daar een prachtig woord voor: ongemakstolerantie.

Ik probeer ongemak te tolereren door er tijd voor te nemen, het niet weg te wensen en te blijven, tot het punt dat ik me telkens opnieuw herinner dat ongemak een teken van groei is. Mijn personages groeien, de kwetsbaarheid groeit, ik groei. En dat ongemakkelijk groeiproces (en daarmee het schrijven) doe ik in eerste instantie voor mezelf, omdat ik daarmee niet hoef te twijfelen aan de waarde van wat er op papier staat. Maar hoe heerlijk is het als er een paar lezers zijn, zoals jij, die zien hoe een tekst geworteld is geraakt en langzaam in bloei is gaan staan.

Liefs

Annelies

P.S.

Boeken over schrijven die stukgelezen in mijn backpack zitten

  • Bird by Bird van Anne Lamott
  • Het naakte schrijven van Nirav Christophe
  • Three Steps on the Ladder of Writing van Hélène Cixous

 

Zit jij vol goedbedoeld advies en wil je ook een Hoofd//stuk schrijven?

Mail dan jouw tekst naar kiki@hardhoofd.com!

Mail

Annelies van Wijk (1993) is redacteur bij Hard//hoofd, maakt podcasts, wandelingen en kletst het liefst met vreemden over vogels en het leven. // annelies.van.wijk@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuwe coronificatie

Nieuwe coronificatie

Marthe van Bronkhorst opent het nieuwe jaar op poëtische wijze. Lees meer

Stop met schrijven!

Stop met schrijven!

Jens Meijen vergelijkt het schrijfproces met auto-onderhoud en weet hoe je als schrijver goed zorgt voor je mentale gezondheid. Wat heeft schrijven te maken met het worden van een popster en waarom moet je volgens Jens eerst stoppen met schrijven? Lees meer

Ballen en Engelen

Ballen en Engelen

Na een klassiek ongemakkelijke kerstborrel op kantoor gaat Sascha mee naar huis met Ariane van hr. Maar dan neemt de avond een griezelige onverwachte wending... Een kerstverhaal van Loren Snel. Lees meer

Masterclass

Een vrouw die met zichzelf in de knoop zit besluit om een masterclass acteren te volgen. Een kort verhaal door Renske van den Broek over opnieuw leren lopen, majorettemeisjes en vrede sluiten met wie je bent. Lees meer

Pen + papier + buitenlucht 3

Pen + papier + buitenlucht

Hoe zorg je er als schrijver voor dat je niet alleen gemotiveerd, maar ook gedisciplineerd blijft? Imme Visser kraakte de code. Lees meer

Paviljoen van het tijdelijke geluk

Paviljoen van het tijdelijke geluk

In deze voorpublicatie uit 'Paviljoen van het tijdelijke geluk' maken we kennis met een aantal bewoners van Kristalstad: Benjamin, Julia en Rachael. In korte scènes met een haast stripachtige stijl laat Laurens van de Linde de personages elkaar in een achterbuurt kruisen en biedt hij een inkijkje in deze toekomstige samenleving. Lees meer

Een vuistslag

Een vuistslag

Geïnspireerd door Dante besluit een schrijver om in haar korte verhalen op een gruwelijke manier af te rekenen met haar vijanden. Lees meer

Zoely

Zoely

In een zevendelig gedicht vol roodtinten - van cassis tot Aldispaarvarkenroze - gaat Ka(a)te Dejonckheere in op de effecten van verschillende anticonceptiepillen op menstruatie. Lees meer

Slaap lekker, Hiroshi Yoshimura 1

Slaap lekker, Hiroshi Yoshimura

Slaap lekker, Hiroshi Yoshimura is een bundeling van vijf korte verhalen over personages die willen geloven in iets groters, een uitweg naar een mooier en zinvoller bestaan. Lees hier alvast het titelverhaal, over twee middelbareschoolvriendinnen die elkaar na jaren weer zien op het concert van hun grote idool, Hiroshi Yoshimura. Lees meer

Djinn 1

Djinn

Om in hun relatie de onoverbrugbare meningsverschillen te vermijden hadden Barbara en Claudel  een spel bedacht. Djinn, noemden ze het, naar het verhaal van de geest in de fles. Ieder jaar mocht een van hen drie wensen doen en de ander moest deze inwilligen, althans twee daarvan, compromisloos, en daarna draaiden de rollen om. Op een avond die misschien wel een van de laatste zou kunnen zijn, blijft er nog één wens over. Lees meer

Overwoekerdagen

Overwoekerdagen

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Lars Meijer vertelt over het besef dat je 's nachts niet langer een kacheltje bent om naast te liggen en elkaar weer zien voordat de winter begint in een brief die wel eens de laatste zou kunnen zijn. Lees meer

hoofstuk Leonieke Baerwaldt Bouw zandkastelen debuutroman schrijven zand

Bouw zandkastelen

In dit Hoofd//stuk helpt debutant Leonieke Baerwaldt je op weg in het woud van schrijven aan je debuut. Romanschrijven begint vaak als zoektocht naar zand. Lees meer

Nestelen

Nestelen

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Odette van Heesbeen vertelt over een godswonder, pukkelarmen en uitgroeien tot wie je hoort te zijn. Lees meer

Vlindervleugels

Vlindervleugels

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Tessa van Rooijen vertelt over het verder woekeren van een lichaam en naar huis willen onder een regendouche met warm water en lavendelzeep. Lees meer

Overgangsperiode

Overgangsperiode

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Frederike Luijten vertelt over uitgedroogde dijen en het krijgen van een nieuw lichaam. Lees meer

Korfgeest 2

Korfgeest

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Tim Bongaerts maakte een web van woorden om in te vallen en te wachten op de zondvloed. Lees meer

Je wordt niet thuisgebracht

Je wordt niet thuisgebracht

Een kort verhaal over Passoã, natte patat op de grond van het zwembad, ontsnappingsplannen en verlangens die schuren als zand. Lees meer

Zwamvolk 2

Zwamvolk

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Lotte Bijl trapt af met een verhaal over het mos dat je komt halen, over hoe een heksenkring ontstaat en zwammen die op gezichten groeien. Lees meer

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen 5

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen

Hoe schrijf je over iets wat niet meer tastbaar is? Miray van der Bend schreef een collagegedicht over vakanties van vroeger in Turkije. Over de geur van het vliegveld, de granaatappels in de tuin van haar oma, de rimpels op haar gezicht. Lees meer

Gebroken Kaars van Sanne Balen over yoga, liefde en leed

Gebroken Kaars

De hoofdpersoon schrikt ondersteboven wakker. Hoe geef je jezelf een houding als je wereld op zijn kop staat? De titel van dit kortverhaal van Sanne van Balen over yoga, liefde en leed is tevens de aanbevolen leeshouding. Leg je kamer eens langs je benen omhoog, en begin. Lees meer