Asset 14

Het circus met één wild dier

Welkom in het circus van de dood

Ze valt – de acrobate tuimelt van metershoog uit de ring van de trapeze. Gezicht voorwaarts, snoekduik in de circuspiste. Econoom D. en ik zien het gebeuren vanaf het balkon, precies de hoogte waarop men in de 18e eeuw boven een anatomisch snijpracticum hing en door monocletjes keek hoe een anoniem gestorven drommel uit het armenhuis in reepjes werd gesneden in naam der wetenschap. De act was net begonnen, twee katachtige meisjes in voor kinderogen totaal ongeschikte badpakken paaldansten op grote hoogte in een hoelahoep. Hier kwamen we voor: valgevaar zonder vangnet.
En nu valt ze. De man naast mij slaat zijn armen voor de ogen van zijn kind. Een ademteug gaat door de zaal. Mijn lijf voelt alsof iemand met een koude hand me uitwringt: alle lucht, organen en geluiden lekken weg. Alleen de geur blijft hangen: het ruikt naar paard, popcorn, en niet vaak gedragen pantalons. De acrobate landt op haar nek en rug. Ze rolt niet door zoals bij judoka’s. Tien seconden verstrijken in anarchie. De spot blijft op de acrobate gericht. De band speelt door, alsof ze willen zeggen: ‘Meid, schouders eronder en probeer het nog eens.’ D. en ik willen elkaar aankijken. Het licht gaat uit. En weer aan – een cordon rekwisiteurs blokkeert het zicht, ik zie nog net hoe ze door vier man wordt weggedragen. Ze houdt haar handen voor haar gezicht alsof ze huilt.
‘Mensen, ja, dat is schrikken.’ De spreekstalmeester heeft in de chaos het woord gegrepen.  ‘Maar ook dát is het circus! Die spanning. Een momentje …’
Een groot deel van het publiek heeft inmiddels uitgeademd. Mijn zweet plakt aan het fluweel van de stoel. Ook dít is het circus, herhaal ik in gedachten – foutje, vallen, doorgaan, dwarslaesie, dood – wacht even, wat? Artiesten wagen hun leven, publiek betaalt, dat is de afspraak. Maar ben ik, in dit morbide contract dat we sloten bij het binnengaan in dit circus, ook verplicht om te blijven klappen?
‘Ze is aanspreekbaar, ze zit rechtop. Wij gaan intussen verder,’ klinkt de directeur, ‘Warm applaus voor Flórian met zijn práchtige páárden!’

De band zet een meedeiner in en binnen de korste keren wordt er meegeklapt, applaus, Florian en zijn prachtige paarden paraderen door. ‘Dan nu pauze!’
‘Wil je naar huis?’ vraagt D. aan me. Hij vindt een zij-uitgang, ik steek een stresssigaret op, in mijn ooghoek zie ik hoe het meisje per ambulance wordt afgevoerd. Op de gang werden de verse kindertrauma’s gesust in zoete popcorn, schoven mensen worstenbroden naar binnen als degenslikkers, de laatste restjes ongemak gedrenkt in vette saus. Maar de show verlaten, dat gaat zomaar niet. Een publieksbegeleider duwt ons terug naar binnen: we hebben een nooduitgang geopend. In het hele gebouw is het alarm nu afgegaan, weten wij wel dat dat levensgevaarlijk is? Tot mijn verbazing zeggen we ‘sorry’ en laat ik me als een mak schaap weer binnenleiden.
Na de pauze is de sfeer in de zaal … fantastisch. Ik kijk om me heen: er wordt gelachen, geklapt, top-40 gespeeld. Op ieder gezicht tekent zich vreugde af. Mijn voeten willen meetappen, mijn handen voelen de onbedwingbare neiging tot vingerknippen. Het dringt tot me door: er had werkelijk om het even wat kunnen gebeuren in het midden, publiek klapt toch wel. We hadden met zijn allen bij de galg kunnen staan, een standrechtelijke executie, een heksenverbranding – de popcorn was rondgegaan. De collectieve adrenaline wil zo snel mogelijk gesust worden, thank you, next.
D. legt zijn hand op mijn been, maar er is niets meer dat deze angst kan bezweren. Heel even ving ik een glimpje op van het wilde dier dat de massa is, rechtstreeks uit de kooi. Als er op een dag een beroemdheid oproept om boeken te verbranden, wie weet zwaaien de hoi polloi dan met aanstekers. Als een politicus oppert het parlement te bestormen (alles op een catchy muziekje), dan danst de menigte misschien wel in de pas. ‘Dan nu een update,’ zegt de spreekstalmeester, ‘onze acrobate is in het ziekenhuis en goed nieuws, ze heeft alleen een paar fikse kneuzingen.’ Een ‘ooh’ en ‘aah’ gaan door de zaal. Ik wil het heel graag geloven, maar ik heb met mijn eigen ogen gezien hoe het meisje werd weggedragen. Ergens in mij huist het gevoel van bedrogen, begoocheld worden. ‘Maar geen zorgen,’ zegt de directeur, ‘over een paar dagen hangt ze alweer in de ring!’
En daar gaat het om, dat ze weer kan presteren, the show must go on. Het publiek doet de handen op elkaar: applaus. Zijn D. en ik de enigen die niet in de maat klappen in dit systeem? En als bij de volgende vierendeling de vegan hotdogs worden uitgedeeld, sta ik dan niet ook gewoon vooraan in de rij?

 

Florian met zijn práchtige páárden

 

Acrobaat, basculeer, charivari

vandaag ben ik de onderman

jij de saltomaker

ik land op jou, zodra je stevig op me leunt

Stop. Jij verplaatst je. Ik hang op je handen en voeten,

ik ben een vliegtuig, jij  landingsbaan, jij verlegt je maar je krimpt niet.

Aanloop. Jij bent de grap, ik ben jouw zweet

dat over mijn lichaam druipt, nu laat jij los, jij bent het stro

ik ben de prachtige paarden in concentrische cirkels rond jou de dompteur.

Jij wordt een zweepslag, ik ben een slingerbeweging.

Jij wordt een eenwieler op een koord, ik het tweede wiel, jij het derde.

Ik ben een evenwichtsstok, jij verplaatst je weer

jij bent een afwezig net

maar geloof me, je bent zo gewenst.

 

Mail

Marthe van Bronkhorst (zij/haar) is schrijver, theatermaker en psycholoog en studeerde aan de VU Amsterdam en Harvard Medical School. Ze schreef voor onder meer Theater Ins Blau, Sonnevanck, Over het IJ festival, Kluger Hans, Meander, De Revisor en werkt aan een roman over duikers bij uitgeverij De Geus.

Jill Heesbeen is een illustrator die graag werk maakt over de relaties tussen personen op maatschappelijk en op persoonlijk niveau. Zo laat ze je nadenken over de omgang met je medemens. Ook de relatie met jezelf (en de mentale problematiek die daarmee gepaard kan gaan) is een onderwerp dat ze graag verbeeldt.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

Column: Keihard chillen 2

Keihard chillen

Eva zet haar vraagtekens bij het fenomeen chillen. 'Eerlijk gezegd denk ik dat een wereld als deze, waarin fascisme oprukt, waarin genocide nog steeds bestaat, waarin het onrecht en de pijn en het verdriet van mijn schermen afspat, weinig reden geeft tot chillen.' Lees meer

We zijn tenminste allemaal nog mensen

We zijn tenminste allemaal nog mensen

In een overvolle trein ontwaart Aisha de eerste tekenen van het nieuwe verhaal waar ze - of iedereen? - naar op zoek is. Lees meer

Column: Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Als een vriendin van Eva op date gaat met een man waarmee Eva zelf al eerder afsprak, is ze erg benieuwd naar haar bevindingen. Lees meer

Column: Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Twee jaar geleden vroeg Eva nog aan een collega waarom ze niet dronk. Inmiddels laat ook zij de alcohol links liggen en is ze zelf degene die wordt bevraagd. Lees meer

(Ont)hechting

(Ont)hechting

Als Aisha op proef intrekt bij haar geliefde en haar eigen gekoesterde plek achterlaat, is het net het alsof ze een onvaste vorm aanneemt. Lees meer

Hypnose

Op een dag breng ik alle wereldleiders onder hypnose

Een betere wereld begint bij een andere gedachte en daarom besluit Marthe van Bronkhorst hypnotiseur te worden. Lees meer

Column 1

Je opnemen in mijn testament

Een lugubere ontdekking tijdens een boswandeling doet Eva nadenken over wat we achterlaten voor onze nabestaanden als we overlijden. Lees meer

Automatische concepten 71

We hebben een probleem met de derde helft

Een voetbalwedstrijd stopt officieel misschien op het veld, maar Marthe van Bronkhorst merkt in de trein dat het slinkse spel doorgaat. Lees meer

Zeker weten dat hij een super goede vader wordt

Zeker weten dat hij een supergoede vader wordt

Eva wil blij zijn voor haar vriend, die na een halfjaar weer van zich liet horen, maar merkt dat het haar moeite kost. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer