De Standaard werd volledig door vrouwen gemaakt, tot grote hilariteit van de mannen. " /> De Standaard werd volledig door vrouwen gemaakt, tot grote hilariteit van de mannen. " />
Asset 14

Ramptoerisme

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week vier korte commentaren, in woord en beeld, van onze redacteuren.

Machtige Media

Masculien ramptoerisme

Of het nou als sociaal experiment was bedoeld of slechts als ‘ludieke actie’, de editie van Vlaams dagblad De Standaard van afgelopen donderdag (Internationale Vrouwendag) werd volledig door vrouwen gemaakt. Op de website, die nog wel door mannen werd bestierd, werd het hele proces geliveblogd, zoals dat ook bij rampen en andere wereldschokkende gebeurtenissen wordt gedaan. De vergelijking met een ramp ontging ook een van de medewerkers niet. “Iemand van de mannen, die anoniem wenst te blijven, wou deze dag voor geen geld van de wereld missen. 'Ik ben een ramptoerist!'”, zo werd geblogd. NOS.nl nam deze typering gretig over in haar berichtgeving over die malle Vlamingen die hun krant voor een dag aan vrouwen durfden over te laten. “Zelfs de fotografen, vormgevers en cartoonisten van de editie van morgen zijn vrouwen”, schrijft de NOS haast onthutst.
Hoe zouden lezers hebben gereageerd als de medewerker van De Standaard verklaarde als ramptoerist te willen komen kijken bij een redactie bestaande uit enkel moslims? Of uit negers? Of Chinezen? Ik gok dat de eerste twee op z’n minst een mediarelletje hadden veroorzaakt. De derde variant zou hoogstens de vrees voor een naderende Oosterse overname voeden. Van Chinezen bestaat immers het ‘positieve stereotype' dat het harde werkers zijn die zelfs een gebrekkige taalbeheersing niet in de weg laten staan van ondernemerschap. De ramptoerismegrap zou in dit geval niet werken omdat het niet verwijst naar een stereotiep beeld van de betreffende groep als incapabel, lui of allround slecht, zoals bij respectievelijk vrouwen, negers en moslims het geval is.
Waarom werd aan de oorspronkelijke grap dan geen aanstoot genomen, behalve misschien door van die verbitterde, dikke, harige, lesbische, getuinbroekte feministen? Waarom oogst de enige minderheid die in de meerderheid is geen opschudding? Misschien kan De Standaard daar antwoord op geven, nu er - goddank - weer gewoon mannen werken.

Door Anne Elshof

De Kunsten

Punk in het museum

Uiteindelijk wordt alles erfgoed. Ook Phil Bloom. Ook reclame voor Van Nelle. Ook de inhoud van schuttersputjes uit WOII. En nu dus ook oude albums van The Ex, gestencilde anarchistische blaadjes met een oplage van 62, geen woning geen kroning, London Calling-buttons in de vitrine en “Beatrix spinaziekut” aan de museumwand.
Toch wringt het ergens, God save the Queen (kunst, kraak, punk 1977-1984) in het Centraal Museum Utrecht. Niet eens zozeer omdat de deelnemende kunstenaars ondertussen grotendeels establishment en dood zijn (wat wil je, met overvloedige heroïne en seks in de beginjaren van AIDS). En ook maar deels omdat een museum helemaal niet DIY is. (Kunst moet hangen, of het nou in een gekraakte school of in een tot museum omgebouwd klooster is.) Wat vooral wringt is hoe de underground school gemaakt heeft. Was het opzetten van W139 en Aorta begin jaren ’80 nog een daad van praktisch idealisme, tegenwoordig hangt iedere Rietveldstudent in een projectspace in een leegstaand bankgebouw, zij het in American Apparel in plaats van lederjack en hanekam. Het doelbewust lelijke figuratieve modderverven waarmee begin jaren tachtig de schilderkunst terug in the picture kwam, is ondertussen geen statement meer maar een stijl: standard art school crap.
Laten we niet onnodig pissen op dat erfgoed: zonder de kraakbeweging was Amsterdam ook verHoogCatherijniseerd. De hanekammen zijn assymetrische retrokapsels geworden en no future heeft plaastgemaakt voor andersglobalisme, maar Paradiso, de Melkweg en recenter OT301 staan er nog steeds. (Of wat te denken van Occupy en Schijnheilig als erfgenamen?) Maar wat God save the Queen vooral laat zien is hoe krampachtig die esthetiek van lelijkheid en DIY geworden is. De onderliggende boodschap is dat het niet om de werken gaat, maar dat je erbij had moeten zijn. Geloof het niet. De jaren ’80 waren grauw en depressief. Ga liever zelf wat doen.

Door Floris Solleveld

Nieuws in beeld

De vondst van het eerste kievitsei staat symbool voor het begin van het voorjaar. Het zoeken naar het eerste kievitsei is van oorsprong een Friese traditie. Het is de enige regio in de Europese Unie waar het rapen van kievitseieren is toegestaan.

Illustratie: Anne Brakema

Commentaar

State Sponsered Rape

Niet bepaald een verrassing: de militaire rechtbank in Egypte heeft de arts vrijgesproken die tijdens de eerste demonstraties op het Tahrir-plein tientallen vrouwen aan maagdelijkheidstests onderworp. Sterker nog, het leger ontkent het bestaan van de tests, ondanks dat ze eerder in december 2011 door de burgerrechtbank zijn verboden. Het leger heeft lak aan de vernederingen die Samira Ibrahim, en vele anderen, hebben moeten doorstaan. Ook geen verrassing, het zijn immers 'maar' vrouwen. Overigens: bij deze maagdelijkheidtests werd de vagina van de (gestripte) vrouwen met een vinger gepenetreerd, onder het oog van een groep militairen. Niet echt een romantische 'eerste keer'.
In het 'vrije' westen ondergaan vrouwen die een abortus willen, in de Amerikaanse staat Virginia, de vergelijkbare vernedering van de wettelijk verplichte vaginale echo. Penetratie met de dildocamera levert een gedetailleerder beeld op dan een gewone echo. Zo kunnen de vrouwen goed zien wat ze weg laten halen. 'Instemming met seks = instemming met elke vorm van penetratie', luidt de motivatie. Dat het verplichte karakter leidt tot een vorm van 'State Sponsored Rape' wordt genegeerd. Nu is er in Amerika nog méér aan de hand. Nadat Obama de bepaling doorvoerde dat religieuze instituten geen uitzonderingspositie meer krijgen en de pil van haar werkneemsters moeten vergoeden, sloeg de vlam in de pan. Het ene middeleeuwse, Republikeinse standpunt na het andere wordt de politieke ruimte ingeslingerd: staten hebben het recht om anticonceptie te verbieden, vrouwen dienen thuis te blijven en abortus is de grootste zonde, met als sadistische conclusie dat ook verkrachtingsslachtoffers moreel verplicht zijn hun kind te baren.
Hoewel de Amerikaanse dames hun rechten beter kunnen verdedigen dan de Egyptische, blijkt het recht op zelfbeschikking voor vrouwen, overal ter wereld, niet vanzelfsprekend. Afgelopen donderdag was het Internationale Vrouwendag, een prima gelegenheid om deze, en andere, issues aan de kaak te stellen. Maar in Nederland lijkt men de heupen van Ananda Marchildon vooralsnog interessanter te vinden.

Door Esther Wertwijn

Commentaar

Stilte

Een van de grootste Nederlandse zedenprocessen ooit werd maandag met veel kabaal na enkele uren al stilgelegd. Wat staat er op het spel? Spreekrecht. Hoofdverdachte Robert M. wil het, omdat hij zich miskend voelt door het beeld dat in de media van hem is neergezet. Hij wil geen monster zijn. Niemand wil een monster zijn. Nog voor de rechters zijn verzoek in overweging konden nemen, hadden M.'s advocaten de rechtbank al gewraakt. Waarom? Spreekrecht. De ouders van de jonge slachtoffers kregen het, ook al mag dat volgens de Nederlandse wet (nog) niet. Oneerlijk, vond M., dus moeten de rechters naar huis.
Met al dat gepraat over gepraat zou je bijna vergeten waar deze zaak eigenlijk over gaat. In de paar uur dat de rechtbank haar werk mocht doen, werd het door de rechercheurs nog eens uiteengezet. Ernstig seksueel misbruik bij ten minste 67 zeer jonge kinderen, sommigen slechts enkele maanden oud. Zelfgemaakte kinderporno van nog eens 34 kinderen. Vier computers, 246 cd-roms en zeventig diskettes met pornografische beelden. 43.803 pornografische foto's, 3672 films. Uitgeprint een slordige 800 kilometer aan zo schokkende beelden, dat de behandelende rechercheurs er psychologische bijstand voor nodig hadden. Dat is amper in woorden uit te drukken.
Het proces wordt stilgelegd om het recht om te praten. Maar valt hier wel over te praten? De meeste slachtoffers lukt het nauwelijks, als ze al kunnen. Onder al het lawaai is het hun stem van oorverdovende stilte die het diepste nagalmt.

Door Tirza de Fockert

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
:Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

In ons collectieve geheugen lijkt er weinig plaats voor moeders* die na de bevalling lijden aan depressieve gevoelens: deze verhalen ondermijnen het klassieke beeld van het moederschap als een roze wolk. Gelukkig brengen steeds meer vertellingen nuance aan, waarbij de vraag rijst in hoeverre we als maatschappij verantwoordelijkheid dragen voor de eenzaamheid die kersverse moeders kan overvallen. Een essay door Anne Louïse van den Dool. Lees meer

:Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Is literatuur links of rechts? Sarah Neutkens duikt in twee klassiekers en gaat na of ze wel zo links zijn als vaak wordt beweerd. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

over samen niet weten

Anne Louïse van den Dool won met het essay 'Een middenwereld: over samen niet weten' de derde plaats van Hooray for the Essay 2026. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Tweede plaats Hooray for the Essay 2026 - Dat is dan jouw waarheid

Saar Lermytte won de tweede plek van Hooray for the Essay 2026 met het essay Dat is dan jouw waarheid Lees meer

Steen 1

Steen

Stel je eens voor hoe een relatie met een steen kan beginnen, hoe die eruitziet en waarin jullie elkaar zullen vinden. Sjoukje Kamphorst neemt je mee op een literaire reis langs verloren zwerfkeien, gebarsten geliefdes en zinloos geploeter. ‘Wat een steen te zeggen heeft, kan alleen maar van groot gewicht zijn.’ Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Melissa Dhondt won de eerste prijs van Hooray for the Essay 2026, met haar essay ‘Wat zo is’ waarin ze haar moeders relatie tot alcohol op een invoelende manier beschrijft. De wedstrijd is een samenwerking tussen DeBuren, Rekto:Verso en Hard//hoofd. Lees meer

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Rocher Koendjbiharie en Tamara Hartman schreven een essay over de Nederlandse geschiedenis van het feminisme en kritiek op de Dolle Mina’s binnen een kader van intersectionaliteit voor een boekpublicatie van de Dolle Mina’s. Er kwam feedback dat het stuk ‘te moeilijk’ en niet ‘speels’ genoeg was – een vanoudse kritiek wanneer over racisme of witheid geschreven wordt. Ze besloten zich terug te trekken en plaatsten dit incident binnen de context van systematische witheid van de Dolle Mina’s. Nu lees je het essay hier, op Hard//hoofd. Lees meer

Laatste woorden

Laatste woorden

Na een overlijden in de familie, vraagt Vera Corben zich af welke geluiden permanent in ons hoofd wonen. Is dat de score van het leven? Hoe klinkt die dan? En is de dood dan niet meer dan de afwezigheid van dat geluid? Lees meer

Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Bij de media heerst ziekte, journalisten stellen te weinig vragen. Fausto en Marthe van Bronkhorst komen met een behandelplan. Lees meer

Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

[Deadline verstreken] Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

In deze editie van Hooray for the Essay dagen we je uit om na te denken over waarheid. Reageer voor 19 januari. Lees meer

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Mode lijkt glanzend en zorgeloos, maar er schuilt een wereld van politiek achter. Loïs Blank vraagt zich af: wie bepaalt eigenlijk welke verhalen verteld mogen worden? Wat gebeurt er met de progressieve stemmen van een bedrijf dat vooral voor de winst gaat? Lees meer

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Op 25 november is het 50 jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd van Nederland. Kevin Headley bespreekt hoe de onafhankelijkheid van Suriname tot stand is gekomen en hoe het zich verder ontwikkelt tot natie: van politieke geschiedenis tot hedendaagse successen. Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in september je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!