Nieuwsmedia die elkaar de tent uit vechten en de duiding van een Duitse file." /> Nieuwsmedia die elkaar de tent uit vechten en de duiding van een Duitse file." />
Asset 14

Komkommertijd

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week een ingekorte editie, met twee korte commentaren van onze redacteuren.

Machtige Media

Journalistieke vrijmarkt

Zelfs als het Nederlands elftal nog deze week wordt uitgeschakeld, en onze diepgewortelde voetbal-gekte (sedert 1744!) efemeer blijkt, zal er ook dit jaar geen komkommertijd zijn. Vorig jaar hadden we Anders Breivik, dit jaar hebben we Tofik Dibi. Ook nu geen tijd voor bezinning, dus. En dat is jammer, want in medialand lijken sommigen daar wel een beetje aan toe.
Onder de druk van (dalende) kijk- en oplagecijfers krijgt iedereen ruzie. Het schuurt vooral tussen 'de publieken' en 'de commerciëlen'. Zo dient er deze week een kort geding over de vraag of De Telegraaf een televisiegids, met programmagegevens waarover geen auteursrecht is betaald, mag uitgeven. SBS, RTL en de Publieke Omroep spanden de zaak aan. Enerzijds begrijpelijk, ik kan wel een paar gidsen bedenken die overbodig dreigen te worden. Anderzijds lijkt het mij ook een achterhoedegevecht.
Andersom is De Telegraaf, samen met de Volkskrant, ook boos. Op de NOS. Waarom? Omdat nos.nl niet alleen in beeld en geluid, maar ook steeds vaker in tekstvorm het nieuws verslaat. (Wat nou "het einde van het geschreven woord"?) Dat is valse concurrentie, volgens de kranten.
Ik beperk me hier even tot de Volkskrant. Wie wel eens de schandalig slecht vormgegeven site van die krant heeft bezocht, weet dat ze er daar alles aan doen om lezers naar de NOS te jagen. Maar er is een groter probleem: de sites van de Persgroep-kranten trakteren hun lezers allemaal op precies dezelfde onleesbare rotzooi (klik en huiver). De hoofdredacteur schreeuwt om een vrije markt, maar wat hij zelf biedt is de goedkope eenheidsworst van een jaarlijkse vrijmarkt.
De argumenten van Hans Laroes, oud-hoofdredacteur van het NOS Journaal (zie de comments onder het opiniestuk van Philippe Remarque) en Jan de Jonge (hier), directeur van de NOS, snijden hout. De NOS is verre van perfect, de infantilisering werd daar zo vaak aangekondigd dat je bijna zou denken dat ze er trots op zijn, maar ik ben blij dat degelijke nieuwsvoorziening nog altijd als een (deels) publiek goed geldt. Want op de dag dat Remarque de NOS weer eens aanviel, kopte de Volkskrant-website, o ironie: “Privatisering blijkt geen walhalla.”

Door Jan Postma

Commentaar

In de file

In de file ergens in Duitsland. Op de achterbank lees ik in de krant over de financiële noodhulp die Spanje krijgt, als vierde euroland. Over de Griekse verkiezingen die een Grexit tot gevolg kunnen hebben. Over Europese bemoeienis, Europese miljarden en Europese rente. En ik lees over de verkiezingsprogramma’s van onze drie linkse partijen. De SP is tegen ‘Europese dwingelandij’, de PvdA wil ‘werk maken’ van meer Europese democratisering. En GroenLinks zegt: ‘Europa is er gewoon, die discussie hoeven we niet meer te voeren.’
Het verkeer staat muurvast, een beetje zoals de economie waartoe deze Europese snelweg behoort. Om ons heen Spaanse en Letse vrachtwagens, een Tsjech met een aftandse Hollandse caravan achter zijn dikke bak en een hoop Engelsen op weg naar een EK-wedstrijd in Polen. En een aantal Nederlandse legerwagens, want het schijnt dat Defensie haar spullen tegenwoordig van Duitsland least. Geduldig – of is het gelaten? – wacht men tot het verkeer weer in beweging komt. Behalve dan de Turks-Duitse jongen die onrustig zijn Jaguar heen en weer wiebelt terwijl hij zijn meisje belt.
Met zijn allen proberen we de oververhitte auto van een sip kijkende Duitser naar de vluchtstrook te duwen, tevergeefs. Buiten op het asfalt maken we een praatje met een Nederlandse vrachtwagenchauffeur. Hij hoopt op de terugweg Nederland – Duitsland nog net in een Duits wegrestaurant te kunnen zien, en dat hij dan de enige is die staat te juichen, in het oranje.

Door Kelli van der Waals

Commentaar

Investeren in jezelf

Ooit waren we trots op ons hoger onderwijsbeleid. Een stabiel beleid, ondersteund door uitstekende én betaalbare universiteiten. Met medelijden keken we naar Amerikanen met enorme studieschulden: wij hadden het tenminste wel goed voor elkaar.
Hoe anders is het nu. Onzekerheid en chaos zijn troef in het Nederlandse onderwijsbeleid. De langstudeerboete is ingevoerd en de OV-jaarkaart gekort. Terwijl de student die rechten met filosofie combineert een ambitieboete moet betalen – de torenhoge collegegelden voor de tweede studie – wil de PvdA de technische studies gratis aanbieden. Zelfs de toekomst van de basisbeurs is hoogst onzeker. Terwijl de beurs voor de masterfase – weliswaar tijdelijk – is gered in het Lenteakkoord, willen eigenlijk alle linkse partijen behalve de SP de basisbeurs inruilen voor een sociaal leenstelsel. Het inmiddels vertrouwde riedeltje dat deze besluiten moet verantwoorden: "De bakker moet niet betalen voor de studie van de zoon van de advocaat." En als de zoon van de advocaat niet afhankelijk van pa of ma wil zijn, dan kan hij altijd voordelig lenen van de staat. Want studeren is gewoon een investering in jezelf, toch?
Het verhaal van de bakker en de advocaat is een krachtig frame dat verdoezelt dat die hoogopgeleiden nodig zijn. Voor ons allemáál. Ondertussen broedt een clubje ambtenaren op nog meer bezuinigingen in het onderwijs, zo meldde de NRC. Zo zouden medisch specialisten bijvoorbeeld 10 procent van hun opleiding zelf kunnen betalen, zo'n 13.500 euro per jaar. Wederom horen we: dit is een investering in jezelf, dus je carrière beginnen met ruim een ton aan schuld, dat kan best. Pardon? Ik had toch het idee dat het opleiden van medisch personeel vooral een investering is in de samenleving. Of gaan deze artsen straks alleen zichzelf behandelen? En waarom moesten de technische opleidingen ook al weer gratis worden aangeboden? Toch niet omdat er sprake is van zoiets als... maatschappelijk belang? Hoe gaat de PvdA dát aan die ambtenaren uitleggen?

Door Eeva Liukku

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

over samen niet weten

Anne Louïse van den Dool won met het essay 'Een middenwereld: over samen niet weten' de derde plaats van Hooray for the Essay 2026. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Tweede plaats Hooray for the Essay 2026 - Dat is dan jouw waarheid

Saar Lermytte won de tweede plek van Hooray for the Essay 2026 met het essay Dat is dan jouw waarheid Lees meer

Steen 1

Steen

Stel je eens voor hoe een relatie met een steen kan beginnen, hoe die eruitziet en waarin jullie elkaar zullen vinden. Sjoukje Kamphorst neemt je mee op een literaire reis langs verloren zwerfkeien, gebarsten geliefdes en zinloos geploeter. ‘Wat een steen te zeggen heeft, kan alleen maar van groot gewicht zijn.’ Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Melissa Dhondt won de eerste prijs van Hooray for the Essay 2026, met haar essay ‘Wat zo is’ waarin ze haar moeders relatie tot alcohol op een invoelende manier beschrijft. De wedstrijd is een samenwerking tussen DeBuren, Rekto:Verso en Hard//hoofd. Lees meer

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Rocher Koendjbiharie en Tamara Hartman schreven een essay over de Nederlandse geschiedenis van het feminisme en kritiek op de Dolle Mina’s binnen een kader van intersectionaliteit voor een boekpublicatie van de Dolle Mina’s. Er kwam feedback dat het stuk ‘te moeilijk’ en niet ‘speels’ genoeg was – een vanoudse kritiek wanneer over racisme of witheid geschreven wordt. Ze besloten zich terug te trekken en plaatsten dit incident binnen de context van systematische witheid van de Dolle Mina’s. Nu lees je het essay hier, op Hard//hoofd. Lees meer

Laatste woorden

Laatste woorden

Na een overlijden in de familie, vraagt Vera Corben zich af welke geluiden permanent in ons hoofd wonen. Is dat de score van het leven? Hoe klinkt die dan? En is de dood dan niet meer dan de afwezigheid van dat geluid? Lees meer

Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Bij de media heerst ziekte, journalisten stellen te weinig vragen. Fausto en Marthe van Bronkhorst komen met een behandelplan. Lees meer

Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

[Deadline verstreken] Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

In deze editie van Hooray for the Essay dagen we je uit om na te denken over waarheid. Reageer voor 19 januari. Lees meer

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Mode lijkt glanzend en zorgeloos, maar er schuilt een wereld van politiek achter. Loïs Blank vraagt zich af: wie bepaalt eigenlijk welke verhalen verteld mogen worden? Wat gebeurt er met de progressieve stemmen van een bedrijf dat vooral voor de winst gaat? Lees meer

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Op 25 november is het 50 jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd van Nederland. Kevin Headley bespreekt hoe de onafhankelijkheid van Suriname tot stand is gekomen en hoe het zich verder ontwikkelt tot natie: van politieke geschiedenis tot hedendaagse successen. Lees meer

De integratie-stok slaat wéér de ‘problematische Moslim’

De integratie-stok slaat wéér de ‘problematische Moslim’

'Een begrip als integratie lijkt een middel om te streven naar een inclusievere samenleving, maar dwingt in feite minderheden om hun culturele en religieuze identiteit op te geven.' Aslıhan Öztürk legt de retoriek bloot waarmee de integratie-stok dreigend boven het hoofd van generaties migranten wordt gehouden. Lees meer

Wifey material

Wifey material

Wifey of wervelwind, Madonna of hoer. Marthe van Bronkhorst had gehoopt dat dit binaire denken passé was, maar helaas, de emancipatietrein blijkt op dit spoor nog steeds haperen. Ik oefen een enorme aantrekkingskracht uit op één specifiek soort mensen: mensen van wie de favoriete contactfrequentie eens in het kwartaal is. Mensen van wie de love... Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in september je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!