Over de laatste peiling, de populisten in het centrum van de macht en Bob Dylan" /> Over de laatste peiling, de populisten in het centrum van de macht en Bob Dylan" />
Asset 14

Fuck de ander

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week vier commentaren van onze redacteuren, in woord en beeld.

Commentaar

Democratische tekorten

Hou op over 'Europa' en de niet-gekozen burgemeester, spreek me niet van de overdaad aan bestuurslagen in dit belachelijk kleine landje met minder inwoners dan een beetje wereldstad. Zwijg. Ik heb een democratisch tekort ontdekt. Gewoon hier, bij mij thuis. En voor ik het wist zag ik ineens een tweede. Een veel groter exemplaar.
Het schier onmogelijke is gebeurd: ik heb geen enkel tv-debat gekeken, geen DWDD en geen spotjes, geen radio-interviews geluisterd, voor het eerst in tijden twee afleveringen van Buitenhof in successie gemist en minder kranten gelezen dan ik doorgaans gezond acht. Zelfs mijn Twitter-feed begon te klagen dat ik haar verwaarloosde. Pas gisteren kwam ik erachter dat ik niet de enige was (14:15). Eigenlijk heb ik alleen op een verloren zondagmiddag de verkiezingsprogramma's doorgespit. Deprimerend en onleesbaar proza en niet een van de betere dagen van mijn zomer.
Heb ik gefaald als burger? Ben ik democratisch tekortgeschoten? Behoort het negeren van die achterlijke debat-formats tot mijn democratische plicht? Moet ik in de krant stukken lezen over politici die vertellen wat hun droombaan is? Moet ik luisteren naar ex-cabaretiers en ex-misdaadverslaggevers die politici aan de tand voelen? Één zo'n televisieavondje met een debat en een nagesprek rechtvaardigt een nieuwe peiling dus kan de volgende dag de krant worden gevuld met informatie over de zoveelste tussenstand.
Nu het voorbij is, open ik weer voorzichtig de luiken en hoor ik dat "de kiezer naar het midden is getrokken". Onzin natuurlijk, de PvdA en de VVD zijn groot geworden door wat toevallig het laatste narratief van deze verkiezingen was: een alles-of-niets tweestrijd. Een stem op Samsom was voor velen een stem tegen Rutte en een vice versa.
Op de verkiezingsavond zelf openbaarde het tweede democratisch tekort zich pas. Het strekt zich uit tot ver voorbij de muren van mijn huis. We hebben met z'n allen niet gestemd om een controlerend orgaan samen te stellen, maar om duidelijk te maken hoe wij over de peilingen dachten. We hebben netjes binnen de lijntjes van het laatste narratief gestemd en duidelijk gemaakt hoe wij ons verhielden tot de tussenstand.
Natuurlijk: Maurice de Hond uitlachen is altijd fijn, maar dat hij ernaast zat, is niet zonder meer de schuld van zijn gebrekkige methoden. Hij en anderen hadden het mis omdat ze buiten zichzelf hadden gerekend. Het falen van de peilingen is ons falen, want het bewijs dat we ons hebben laten leiden door bijzaken. Maar hoe lang zou het duren voordat de kranten gewoon weer iedere maandag, zonder veel nadenken, schrijven: “De PvdA en de VVD staan er slecht voor, in de peilingen.”? Niet lang, vrees ik, we willen het maar al te graag weten.

Door Jan Postma

Commentaar

Fuck de ander

Als je goed nadenkt over wat democratische politiek inhoudt, dan realiseer je je al snel dat het een absurd concept is, en dat elke poging tot het serieus bespreken van een verkiezing evenveel zin heeft als een liefdesrelatie met een Bengaalse tijger. Het idee van een land, met willekeurige grenzen en de vage gemeenschappelijkheid van een taal, is al vrij ongeloofwaardig. Sinds de negentiende eeuw zijn wanhopige pogingen gedaan om daar nog een nationale identiteit en solidariteit aan toe te voegen. Maar het is natuurlijk onzin om te verwachten dat de bewoners van het Limburgse aanhangsel een sikkepit geven om de randstedelijke stadsstaten, en andersom. Voeg daarbij het vreemde kip-of-ei-effect van peilingen, de onzichtbare invloed van geld en de spinnende en gesponnen media en je hebt een bizar schouwspel van menselijke chaos, dat tot volslagen onvoorspelbare uitslagen zoals die van gisteravond leidt.
Wat we wel kunnen concluderen is dat het populisme geen onderstroom meer is; politiek is populisme geworden. Het herstel van de PvdA na de klappen van Fortuyn begon precies een jaar geleden, toen Diederik Samsom plotseling in alle kranten en TV-programma’s over zijn geheime leven als straatcoach kwam vertellen. Zijn Greenpeace-brilletje was vervangen door contactlenzen en zijn jongensachtige krullen waren woest gemillimeterd. Samsoms stoere uitspraken over Marokkaanse jongeren werden geïllustreerd door mooi verlichte foto’s van hem, gekleed in een zwart bomberjack, de armen over elkaar gekruist. Was dit de portier van de Escape, of een gerespecteerd Kamerlid? De linkse hard-liner was geboren. Een half jaar later vertrok Stotterende Job en greep Dappere Diederik de macht.
De VVD had al langer door dat het haar trouwe, maar beperkte achterban van welgestelde egoïsten moest uitbreiden met de minder gegoede, maar net zo asociale Nederlanders, en begon al in 2010 onder aanvoering van demagoog Stef Blok aan een indrukwekkende split tussen liberalisme en zero tolerance.
Het is eigenlijk vreemd dat het populisme pas zo laat gemeengoed is geworden. Welbeschouwd is het de meest logische keuze in een democratie om je vooral op het grootste potentiële electoraat – de grijze massa – te richten. Tijdens de afgelopen maanden zagen we echter vooral hoe bang de lijsttrekkers zijn voor het volk. Het valt te prijzen dat Samsom tijdens het slotdebat durfde te zeggen dat “politici in een coalitiestelsel geen garanties kunnen geven”, maar de overheersende please-politiek zal onvermijdelijk tot meer teleurstelling, en dus nog meer polarisatie leiden.
Ik had bijna medelijden met Geert Wilders, die gisteravond nederiger dan ooit was en tranen in de ogen kreeg bij het applaus van zijn aanhang. Zijn populisme was tenminste eerlijk, niet gemaskeerd door het minzame lachje van een beschaafde heer. Vertrekt Wilders binnenkort naar de VS, of Israel? Zijn werk is gedaan. Nu de grote partijen definitief de aansluiting met zijn boze massa gevonden hebben, is eindelijk duidelijk dat we niets met andersoortige mensen te maken willen hebben en dat verkiezingen vooral gaan over wie je de macht niet gunt. Democratie 2012: fuck de ander.

Door Rutger Lemm

Rolmodel

Dylanmania

Diederik Samsom houdt van Jan Smit. Ik vind dat dat moet kunnen. Matthijs van Nieuwkerk lijkt er echter moeite mee te hebben. Hij hoopt dat Diederik ook van Bob Dylan houdt. Want tja, als je van Dylan houdt dan heb je nou eenmaal het hart op de goede plaats. De 71-jarige troubadour heeft een nieuw album uit en daar moest met de mogelijk nieuwe leider van het land natuurlijk even bij stil worden gestaan.
De plaat heet Tempest en er staat een nummer op over de Titanic en een rouwlied voor John Lennon. "Lekker actueel dus weer", merkte mijn vriendin op. Maar je mag er niet lichtzinnig over doen, we hebben het hier wel over Bob Dylan. Overal krijgt Tempest tienen en vijf sterren, wat dus betekent dat beter feitelijk onmogelijk is. De Volkskrant kopte zelfs "Bob Dylans allerbeste plaat". Blijkbaar verslaat Tempest dus niemendalletjes als Highway 61 Revisited, Blonde On Blonde en Blood On The Tracks. Enige nuance is echter op z’n plaats, want in de recensie zelf wordt gesproken over "één van zijn allerbeste platen". Dylan heeft dus nog andere allerbeste platen, waarvan sommige mogelijk allerbeter zijn dan andere.
Drie dagen na Samsom mogen Jan Donkers en Mart Smeets bij Matthijs aanschuiven om Tempest te duiden. Behalve de verkiezingen is er immers geen belangrijker onderwerp dan deze plaat. Donkers – die ooit Kraftwerk uit een lijst van muziekvernieuwers stemde, vanwege ‘te blank’ – zegt dat hij Tempest niet vijf, maar vier ballen zou toebedelen. Waarom wordt echter niet duidelijk. Het enige dat hij over het album te melden heeft, is dat Dylan verstaanbaar is. Smeets wil weten of ook mensen jonger dan dertig het album gaan kopen. Ik ben een Dylanofiel vanaf mijn dertiende, maar als Mart ergens opgewonden van wordt, wil ik er niks meer van weten. Zo werken die dingen.
Tempest is een meer dan aardige toevoeging aan het Dylan-oeuvre voor wie reeds alles van de man in de kast had staan, maar wie hier een meesterwerk in hoort, wil wel erg graag deugen, of dementeert gewoon. In Jan Smit-fans heb ik hoe dan ook meer vertrouwen.

Door Kasper van Royen

Nieuws in Beeld

"Ander Brein"

Illustratie: Charlotte Peys

Mail

Redactie

Charlotte Peys is cultuurwetenschapper en illustrator en woont en werkt in Gent (België). Haar werk is steeds gebaseerd op observatie en onderzoek. Ze illustreert om te onthouden, te verzamelen, te vertellen, te ordenen en te onderzoeken.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname

Het Sranantongo leeft

Het Sranantongo wordt steeds meer gesproken in Suriname om de massa aan te spreken. Toch is het Nederlands nog steeds de enige officiële taal van het land. Voor het drieluik dat Kevin Headley schrijft over hoe het koloniale verleden nog voortleeft in Suriname, gaat hij in dit derde en laatste deel in op de geschiedenis... Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname 1

Wie blijft er over na de kennisvlucht in Suriname?

Hoogopgeleiden trekken steeds vaker weg uit Suriname. In dit tweede deel van een drieluik over hoe het koloniale verleden doorleeft in Suriname, gaat Kevin Headley in op hoe de kennisvlucht zich verhoudt tot de economische staat van het land. Lees meer

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eva van den Boogaard schreef een brief aan Roland Barthes, die in zijn dagboeken over eenzaamheid en vrijheid schreef wat zij zelf niet kon verwoorden. ‘Je hebt me lang gerustgesteld, maar waar ik de herkenning eerst geruststellend vond, vind ik haar de laatste tijd steeds verontrustender.’ Lees meer

Suriname is één groot slavernijmuseum

Suriname is één groot slavernijmuseum

Een slavernijmuseum is niet genoeg. Kevin Headley stelt de vraag hoe Nederland Suriname tegemoet kan komen op gebied van cultureel erfgoed rondom het koloniale verleden. ‘Ik denk dat de belangrijkste vraag die Nederland aan Suriname moet stellen is: “Wat heb je nodig?”’ Lees meer

Wanneer steek je nou eindelijk je middelvinger op?

Wanneer steek je nou eindelijk je middelvinger op?

Waarom wil je nog altijd niet-homo en meer genderbevestigend zijn? In deze brief bespreekt Jochum de waanvrijheid rondom homoseksualiteit. Lees meer

Lieve Mr. Dickhead

Lieve Mr. Dickhead

Op 7 januari schreef N. een liefdevolle goedmaakbrief en wilde deze persoonlijk overhandigen aan M. Zeven dagen eerder, op nieuwjaarsdag, mondde een akkefietje uit in de dramatische afloop van hun kortstondige doch intensieve liefdesrelatie. Het bleef niet bij een enkele ochtendbrief. Lees meer

:The chosen family: Beelden van queer vruchtbaarheid

The chosen family: Beelden van queer vruchtbaarheid

Marit Pilage onderzoekt beelden van queer vruchtbaarheid in de kunst om zo de definitie van vruchtbaarheid, zwangerschap en ouderschap te herdefiniëren. Lees meer

Een woud vol dichtgetimmerde hokjes

Een woud vol dichtgetimmerde hokjes

Zazie Duinker baant zich een weg door het oerwoud van de (hergedefinieerde) woorden. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer