Illustratie: Anne Brakema

Een woedende redactie bespreekt deze week: een bleke Israëlische jongen, opstandige theatermakers, een slissende filosoof en laffe televisie." />

Illustratie: Anne Brakema

Een woedende redactie bespreekt deze week: een bleke Israëlische jongen, opstandige theatermakers, een slissende filosoof en laffe televisie." />
Asset 14

Donorweek

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week vijf korte commentaren, in woord en beeld, van onze redacteuren.

Illustratie: Joost de Haas

Commentaar

Luxeproducten

"Van uw belastinggeld: een nieuwe generatie overaanbod. Gegarandeerd hoogdrempelig", staat er in kapitalen op de gevel van Theater Kikker in Utrecht. Dit kleine theater presenteerde afgelopen week met ijzersterke leuzen haar nieuwe programma vol veelbelovende acteurs, mimespelers, stenenstapelaars, wereldverbeteraars en gitaarpingelaars. In vier dagen speelden er tien voorstellingen van theatermakers "die afstudeerden in een tijd waarin Nederland lijkt te kotsen op iedereen die de boel een pietsje mooier wil maken", aldus gastprogrammeur Oscar Kocken. Hoe moeten de kunsten, inclusief programmeurs, instellingen, journalisten, theoretici, reageren op het verwijt dat kunst vooral wordt gemaakt voor een links, elitair clubje, dat het geen algemeen belang dient en dus ook niet gefinancierd hoeft te worden door de overheid?
De Vlaamse socioloog Pascal Gielen sprak aan het begin van het theaterseizoen in Brussel de State of the Union uit, een jaarlijkse toespraak, gehouden door iemand uit de kunsten. Gielen, die in de afgelopen jaren veel vaker heeft geschreven over de autonomie van kunst, bekritiseerde het bestuursjargon van efficiëntie en management, de evidence-based policy die de schijn heeft van neutraliteit ("De cijfers spreken voor zich, nietwaar?") maar in wezen een sterk staaltje neoliberale politiek is. Dit jargon werd zonder problemen overgenomen door andere sectoren, waaronder cultuur, en was in feite een voorbode van het huidige, kunstvijandige klimaat. Onder het mom van "cultureel ondernemerschap" moet kunst nu de markt op om verkocht te worden als warme, zoete broodjes - immers ook een luxeproduct. Wat te doen?
Geen slachtoffer zijn van de situatie, politiek stelling nemen, de eigen waarden en overtuigingen formuleren en het neoliberale jargon de rug toekeren, schrijft Gielen. In Utrecht zijn ze alvast begonnen. Daar was de slachtofferrol ver te zoeken. Rebekka de Wit, net afgestudeerd in woordkunst, klom op het podium en overdonderde de zaal in een dik uur met een sterk staaltje intelligente, persoonlijke en politieke retoriek. Van mijn belastinggeld, met liefde.

Door Roos Euwe

Ver weg

Gilad Shalit

Twee jaar geleden was ik in Israël. Vlakbij de woning van de premier stond een Gilad Shalit-tent waar Israëlische vrouwen met droevige gezichten om de beurt de wacht hielden. Overal hingen foto’s van die bleke jongen, die blijkbaar vóór zijn gevangenneming ook al niet zo vrolijk was. Er was een levensgrote kartonnen foto van de jonge soldaat, maar het hoofd was geknakt en werd met tape en een ingenieuze stokconstructie omhoog gehouden; een weinig optimistisch beeld. Ondertussen leidde zijn vader een massale mars door het land. Zelfs de schaarse gematigde Israëli die ik sprak, werden woedend bij het horen van die ene naam.
De periode waarin de meeste mensen volwassen worden, bracht Gilad Shalit door in een cel. Maar in diezelfde vijf jaar werden tienduizenden naamloze Palestijnse mannen, vrouwen en kinderen uit hun huis gezet, vernederd bij checkpoints, zonder reden gevangen gezet of vermoord.
In de symboliek van de rouw om het slachtoffer zien we het chauvinisme van het volk. Als er bij een bomaanslag in Mumbai één persoon sterft, valt de schade mee. Maar als het een jong meisje was, is dat al erger. Ze blijkt ook nog hoogbegaafd te zijn geweest en meerdere essays over wereldvrede te hebben geschreven - de kranten staan vol. Ze was ook nog eens heel mooi - talloze documentaires worden voorbereid. En ze was Nederlands! - nationale rouw.
Uit de enorme aandacht voor die ene soldaat en de absurd scheve deal tussen Netanyahu en Hamas, kunnen we niet anders concluderen dan dat Israëli Palestijnen als mindere mensen zien. Die lieve Shalit zei dat hij hoopte dat zijn vrijlating het vredesproces zou helpen. Helaas laat het zien dat de situatie nog veel erger is dan we dachten.

Door Rutger Lemm

Nieuws in beeld

Op maandag 17 oktober is de Donorweek van start gegaan. De Nederlandse overheid hanteert een 'nee-tenzij' systeem, waardoor mensen die niet stilstaan bij het donorschap ook automatisch geen organen afstaan na hun dood - een kwalijke zaak. In België is met groot succes het 'ja-tenzij' systeem ingevoerd.

Illustratie: Anne Brakema

Machtige Media

Denk anders

Hanneke Groenteman noemde het "het nationale gezelschapsspel": Denk Anders van De Wereld Draait Door. Toen Steve Jobs onlangs overleed deed DWDD er, zoals bijna iedereen, alles aan om hun merk aan het sexy en mateloos populaire Apple-brand te verbinden. Het programma wijdde een volledige aflevering aan de wijlen zakenman en besteedde de daarop volgende week elke dag een item aan het namaken van de Think Different-reclame van Apple.
Het Denk Anders-project werkte als volgt: er werd een filmpje samengesteld van één minuut, waarin zeventien personen werden getoond die Nederland hebben veranderd door anders te durven denken. Elke aflevering mochten twee BN’ers iemand uit de clip halen en er iemand aan toevoegen. Veel gratis reclame voor een commercieel bedrijf, maar het was het een leuk idee. Immers, geen betere discussie dan die over een canon. "Er wordt ontzettend veel over getweet, gepraat, men maakt zich druk", aldus Matthijs van Nieuwkerk. Er zijn dan ook veel andersdenkende Nederlanders waar bewegend beeld van is, en slechts zeventien plekjes in het Apple-spotje. De invullers moesten kritisch zijn.
Opvallend was dan ook de nagenoeg onbetwiste positie van Pim Fortuyn in het filmpje. Fortuyn durfde anders te denken, inderdaad. En hij liet dat blijken door te beledigen: hij noemde de islam een achterlijke cultuur. En nu staat hij opeens in, wat Van Nieuwkerk noemt, een "eregallerij", en niemand die er een woord over rept. Claudia de Breij deed een kleine poging, door middel van een grapje: "Pim Fortuyn er uit, gewoon om te zieken." Om er vervolgens meteen op terug te komen: "Nee natuurlijk, daar ontkom je ook niet aan." Pim Fortuyn verdient een ereplek, en blijkbaar durft niemand daar nog anders over te denken.

Door Kelli van der Waals

De Hofstad

De echte Žižek draagt een pak

Tussen de demonstranten op Wallstreet stond vorige week ineens Slavoj Žižek, de favoriete filosoof van alles wat op een fixie rijdt en een baard heeft. Žižek is de onnavolgbare denker die strooit met popculturele verwijzingen en regelmatig schermt met het werk van Hegel en Lenin. Met zijn bombastische manier van praten, zijn grijze baard en slissende stem is het makkelijk om van hem te houden. Een collega van mij noemde hem 'een soort kerstboom': er hangt voor iedereen wel wat moois in.
De normaal zo uitgesproken Žižek bleef dit keer erg rustig. Geen opzwepende woorden, maar juist tempering. Hij leek een beetje op Obama na de verkiezingen. Het is nu duidelijk dat een groot gedeelte van de wereld het niet neemt, maar hoe nu verder? "We are allowed to think about alternatives”, sprak Zizek. En dat is volgens Bas Heijne in de NRC de angst die hij heeft: dat alles waar hij voor staat, zelfs in tijden van crisis geen handen en voeten krijgt.
Zo leek het ook even op het Beursplein. Bij Occupy Amsterdam eindigde het alsnog in het uitjoelen van VVD’ers en het opsteken van vingers naar de politie. Carl Peeters zegt deze week in Vrij Nederland dat ook de kerstboom het niet weet.
Ik had zaterdag zelf een nogal schizofrene dag. Door een toevallige samenloop van omstandigheden kon ik alleen in mijn pak het plein oplopen. Scheve blikken natuurlijk. Voor sommige vrienden blijf ik altijd een rechtse bal (in mijn pak), terwijl ik voor anderen een eeuwige marxist ben (met mijn demonstreren). Maar wat Žižek wil is dat we dit soort oordelen achter ons laten en samen praten over oplossingen: pakken en krakers, liberalen en Marxisten. De volgende stap is niet alleen samenkomen, maar overleggen zonder van tevoren al overtuigd te zijn van een oplossing.
Dankzij Occupy mogen we nu echt praten over oplossingen, nu nog écht luisteren. Ook naar mij, in mijn pak.

Door Tim de Gier

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

Na twee jaar af en aan wel en geen onderwijs op school te hebben gehad, ervaren leerlingen dat er 'hiaten in hun kennis' zijn ontstaan. Lees meer

Automatische concepten 73

Engeland is gesloten

Maar liefst 28.000 vluchtelingen staken in 2021 het Engelse Kanaal over, met gevaar voor eigen leven. Lees meer

Op elk potje past een probleempje

Op elk potje past een probleempje

Waarom moeten lesbische relaties in films altijd zo tragisch afgelopen? Esther Lamberigts pleit voor een positiever beeld van queer levens in hedendaagse media. Lees meer

Nieuws in beeld: Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Vond de Chinese maanlander een hutje, een kleine triomfboog, of toch maar gewoon een grote rots? Lees meer

Nieuws in beeld: Weg met het kerstpakket!

Weg met het kerstpakket!

Er zit zelden iets in waar je op zit te wachten, laat staan iets van kwaliteit. Lees meer

Over geluk is het moeilijk praten 2

Over geluk is het moeilijk praten

Filmmaker Agnès Varda was een uitgesproken feminist. Julia de Dreu zag in haar een geestdriftige, politiek geëngageerde vrouw. Maar Varda's film 'Le bonheur' lijkt een ode aan het traditionele huwelijksgeluk. Wat wilde ze ons vertellen met dit onuitgesproken drama? Lees meer

Stemmen op je zestiende voor een sterkere democratie

Het is goed voor Nederland als zestienjarigen mochten stemmen, zegt Jazz Komproe. Lees meer

Ik sla een praatje op het Godenpad

Shimanto Reza gaat tegen zijn achterhoofdstem in en ontdekt de waarde van taboes. Lees meer

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Sociale media moedigen ‘seksuele objectificatie’ aan zodat we langer van hun diensten gebruik maken. Des te interessanter is daarom het recente tegengeluid vanuit de traditionele ‘tempels’ van seksuele objectificatie: de pop-, mode- en pornoindustrie. Lees meer

Als het spuug ons aan de lippen staat 1

Als het spuug ons aan de lippen staat

Kun je bang worden van het water bij de Lauwersdijk dat ieder jaar een páár milimeter stijgt? Filosoof Tjesse Riemersma schrijft over nonchalance, paniek en of het mogelijk is om goed bang te zijn in tijden van klimaatverandering. Lees meer

Nieuws in beeld: De schone schijn van shein

Je nieuw bloesje heeft een louche verleden

Achter het succes van retailapp Shein zou 'moderne slavernij' schuilgaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Genoeg van het ongenoegen

Genoeg van het ongenoegen

Slopen, slopen, slopen - volgden de relzoekers van vorige maand niet gewoon het voorbeeld van de regering? Lees meer

Fenomenologie van de moshpit

Fenomenologie van de moshpit

Wat is de aantrekkingskracht van de moshpit? Volgens Wout Nordbeck, essayprijswinnaar van Wijsgerig Festival DRIFT, kan enkel de fenomenologie ons helpen deze vraag te beantwoorden. Lees meer

Het geweld van de sloopkogel en de leugens van de dialoog

Het geweld van de sloopkogel en de leugens van de dialoog

Geweld kent vele vormen: uit je huis gedreven worden, een politieknuppel op je kaak krijgen, en een beschaafd gesprek moeten houden met de mensen die je huizen slopen en je zojuist tegen de grond werkten. Al deze vormen passeerden de revue tijdens de Woonopstand. Lees meer

Daten en rouw

Daten als de dood nog naklinkt

Rouw laat geen enkel deel van het leven onberoerd, merkt Babet te Winkel na het overlijden van haar moeder. In dit persoonlijke essay onderzoekt ze de relatie tussen daten en de dood. Lees meer

Zo divers als het brein is, zo identiek is de medicatie

Zo divers als het brein is, zo identiek is de medicatie

Van de Nederlanders met autisme krijgt ongeveer de helft ooit medicijnen voorgeschreven, maar veel opties zijn daar niet in. Lees meer

Hoe ik een man van mezelf probeerde te maken

Hoe ik een man van mezelf probeerde te maken

Max Urai heeft in zijn jonge jaren veel voorbeelden gehad van mannelijkheden die niet draaien om auto's herkennen en gewichtheffen. Toch merkt hij nu dat een mens zich maar tot zoverre kan pushen om anders te worden dan hij/zij/hen is. Lees meer

Nieuws in beeld: 17

Gevaccineerde Big Bird vogelvrij voor conservatieve Amerikanen

Big Bird kreeg een vaccin en nu zijn conservatieve Amerikanen boos. Lees meer

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Dyslexie is alleen een handicap omdat we het belang van foutloos Nederlands overschatten. In ons professionele en persoonlijke leven zou spelling niet bepalend moeten zijn, stelt Vivian Mac Gillavry, zelf dyslectisch. Lees meer

Een ode aan de zinloosheid van het bestaan

Een ode aan de zinloosheid van het bestaan

De millennial beweegt zich in een wereld vol problemen, waar niets zeker lijkt te zijn. Waarom blijven zoeken naar vaste betekenis, vraagt Aisha Mansaray zich af. Kunnen we niet beter een vrolijk soort nihilisme omarmen? Lees meer