Illustratie: Charlotte Peys

Waarom Nederland werd uitgeschakeld en Europese eenheid een illusie blijft." />

Illustratie: Charlotte Peys

Waarom Nederland werd uitgeschakeld en Europese eenheid een illusie blijft." />
Asset 14

De Europese droom

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week vijf korte commentaren van onze redacteuren, in woord en beeld.

Commentaar

Waarom?!

Als ik aan een buitenlander de Nederlandse mentaliteit zou moeten uitleggen, dan zou ik hem een interview van NOS-verslaggever Bert Maaldrink met Oranje-aanvoeder Mark van Bommel laten zien. De klagerige, pesterige journalist tegenover de verongelijkte, starre voetballer. Beter kun je ons gebrek aan fantasie én realiteitszin niet verbeelden.
De roemloze uitschakeling van het Nederlands elftal bracht bij spelers en publiek dezelfde reactie teweeg als bij het uitgaan van een relatie: een mengeling van woede en verdriet, met telkens die gekmakende schuldvraag ‘Waarom?’. Kwam het door het door het heen en weer vliegen tussen Polen en Oekraïne, met temperatuurverschil en al? Was van Bommel te oud? Morrelde het in de groep? Riep Robben nou echt “hou je bek man” naar van Marwijk? De journalisten, fans en voetballers kropen huilend bij hun moeders op schoot terwijl ze tussen hun gesnik door uitbrachten: “Waarom ging het mis? Alles leek te kloppen. We hadden het zo leuk, twee jaar geleden...”
Ze vergaten natuurlijk naar zichzelf te kijken. In het Oranje-drama zagen we twee kanten van het Nederlandse opportunisme keihard met elkaar botsen.
Aan de ene kant had je de spelers, die ondanks hun status allemaal een teleurstellend seizoen kenden, ofwel met hun club, ofwel persoonlijk. Alleen Nigel de Jong werd met Manchester City kampioen in een groot voetballand, maar hij was geen basisspeler. In hun bewijsdrang en arrogantie in de aanloop naar het EK zag je dat de spelers eigenlijk uit een klein landje komen, dat heel graag groot wil zijn, maar dat uiteindelijk niet gewend is. Het waren krampachtige pogingen van verwende kinderen.
Aan de andere kant had je ons, het publiek. Wij zijn ook niet gewend aan groot denken, maar willen, net als de voetballers, graag onze horizon verbreden als het ons geld en ander succes kan bezorgen. Het Nederlandse patriottisme is zuiver egoïstisch. Onze reactie op mislukking is echter niet misplaatste arrogantie, maar defaitisme: we konden er toch niets van. Sorry, grapje! Engelse en Spaanse supporters blijven hun teams toezingen bij een achterstand, in Nederland trekken ze massaal naar de uitgang.
In andere Europese landen wordt bravoure op het veld gecombineerd met een durf om te dromen op de tribunes. Wij kozen voor zelfbeklag en zelfoverschatting en lulden onszelf, zoals wel vaker, de put in.

Door Rutger Lemm

Commentaar

Eurofiel in kwade tijden

Het zijn geen beste tijden om Eurofiel te zijn. De bedragen in het Steunfonds worden steeds astronomischer en dat gaat op een gegeven moment écht geld kosten. De verkiezingszege van de Griekse conservatieven, waarmee de ontkenning van het Griekse failliet nog een tijdje doorgaat, wordt gevierd als een overwinning voor Europa. De Europese eenwording, ooit een ideaal in de verte, wordt er nu doorheen geramd bij opeenvolgende crisisbesprekingen waarbij de agenda elke keer bestaat uit wat de vorige keer “onbespreekbaar” was. Onder druk wordt alles vloeibaar.
"Als ik het opnieuw zou doen, zou ik beginnen bij cultuur", zou Jean Monnet ooit hebben gezegd. Het is een fabeltje. De architect van de Europese integratie wist wel beter: de gemeenschap begint bij kolen en staal, bij vrij verkeer van personen en diensten, bij het afwenden van nieuwe Europese conflicten – kortom, bij welbegrepen eigenbelang. Vergeleken met negentiende-eeuwse natievorming verloopt het proces nog alleszins humaan. "De grote vragen van onze tijd worden beslist met ijzer en bloed", zei Bismarck, en om die woorden kracht bij te zetten voerde hij oorlogen met Beieren, Denemarken, Oostenrijk-Hongarije en Frankrijk. De Italianen mochten na een bloederige Risorgimento doen alsof ze zich per referendum bij het Koninkrijk Italia aansloten, de Amerikaanse burgeroorlog was een flinke stap in de industrialisering van de oorlogsvoering, en in Frankrijk waren er revoluties en staatsgrepen in 1789, 1830, 1848 en 1870. De historicus Charles Tilly omschrijft staatvorming dan ook als “organized crime”.
In zijn proefschrift De Passage naar Europa stelt Luuk van Middelaar de Europese eenwording voor als een opeenvolging van verdragen en doorbraken in de "tussensfeer": op een Europees niveau, maar wel tussen souvereine staten. Cruciaal is het in dat proces het juiste moment aan te voelen en te grijpen. (De Grieken noemen dat Kairos.) Die roep om daadkrachtig leiderschap klinkt nu steeds vaker en luider, maar ook steeds holler. Tom Poes, verzin een list!
De realiteit is dat we allang in Europa wonen: landbouw, onderwijs en wetenschap, defensie, wetgeving en geld – kortom alles waar natievorming over gaat – zijn op Europees niveau afgestemd en doorgaans meer langs lijnen van geleidelijkheid dan door heroïsch staatsmanschap en diplomatieke meesterzetten. Dat klinkt regentesk en technocratisch maar het is wel hoe Europa de boel bij elkaar houdt: het in goed overleg onder ogen zien van realiteiten. Dus over een jaar hebben we eurobonds en een Europees Sociaal Beleid. Leer er maar van te houden.

Door Floris Solleveld

Nieuws in Beeld

Topprijzen voor het werk van de zoon van Pieter Brueghel. Een kopie van een kopie.

Illustratie: Charlotte Peys

Machtige Media

Taalbarrières

Straatnieuws in Utrecht stopt ermee. Volgens Thomas Jacometti (Hoofddistributie Straatnieuws) komt dat omdat de burger zich niet kan identificeren met de verkopers die veelal uit Oost-Europa komen. Vooral de taalbarrière vormt een probleem: "Hoe is het meneer?" "Goed": daar houden de meeste conversaties op.
Het einde van Straatnieuws legt ongemakkelijk bloot dat men zich sneller vertrouwd voelt met mensen die dezelfde culturele en linguïstische achtergronden delen. Tocqueville zei dat een democratie vereist dat een meerderheid zorgdraagt voor de minderheid. Maar de solidariteit van de meerderheid stopt wanneer zij de taal van minderheid niet kan verstaan.
In deze werkelijkheid riep Angela Merkel de Europese lidstaten op tot meer politieke integratie. Begrijpelijk. Als eerstejaars economiestudent leer je al dat een monetaire unie een gedeeld fiscaal kader nodig heeft om te kunnen overleven. Maar dit ligt politiek gevoelig, want pas als iedereen om ons heen een oranje shirtje draagt voelen we ons echt thuis.
Volgens Guy Verhofstadt komt het allemaal goed zolang politici visie durven te tonen. Maar de werkelijkheid van de straat is anders dan die uit Brussel. Bovendien bleken niet alle politici visionairs. En was dat wel het geval, dan ging het bij grote projecten te vaak om een tunnelvisie. Liefde maakt blind, en de liefde voor Europa was erg groot. Zo groot dat Europa nu nog maar één kant op kan gaan, de kant van meer politieke integratie.
Dit is een gevaarlijke ontwikkeling. Nationalisme kan groeien wanneer nationale identiteiten te weinig worden erkend. Voor het Straatnieuws betekenen de taalbarrières het einde. Het is nu afwachten wat het met Europa doet.

Door Joris Jansen

Commentaar

La pluche et le tweet

Zondag behaalden de Franse socialisten hun tweede, verwachte overwinning in korte tijd. Na het presidentschap van Francois Hollande, bezitten ze vanaf nu ook een ruime meerderheid in het Assemblée Nationale (AN), het equivalent van onze Tweede Kamer. Maar, geen verkiezingsstrijd zonder rel.
De oorzaak was, zoals wel vaker tegenwoordig, een tweet. Ditmaal op het conto van première dame – en journaliste – Valerie Trierweiler. De opmerkelijke geschiedenis die eraan voorafging: ze schaakte Hollande toen deze nog getrouwd was met toenmalig presidentskandidaat Ségolène Royal. Dat het niet botert tussen de twee vrouwen mag geen wonder heten. Kortom: catfight.
Het mes in de rug kwam op 12 juni. Royal was in de running voor het voorzitterschap van het AN, een troostprijs voor de voormalig presidentskandidaat. Ze had de steun van Hollande en haar relatief onbekende tegenstrever leek ze niet te hoeven duchten. Kat in 't bakkie, zogezegd. Enter Trierweiler. Onder het oog van haar 120.217 Twittervolgers stuurde ze een steunbetuiging aan Royal's rivaal de wereld in. Eerst werd gedacht dat het om een smakeloze grap ging, maar Trierweiler bevestigde: de tweet was echt van haar.
Afgelopen zondag verloor Royal. Ze sprak – waar anders dan op Twitter – over een "samenzwering". Rechtse opponenten lachten in hun vuistje; oud-UMP minister Patrick Ollier pleitte zelfs voor een wet die voorschrijft "hoe een presidentsvrouw zich hoort te gedragen". Voor Hollande is de affaire extra pijnlijk omdat hij al jaren terug zwoor als president "vie publique et vie privée" nimmer te vermengen, iets waar zijn voorganger Sarkozy nooit goed in is geweest.
Toen Carla Bruni met Nicolas Sarkozy trouwde, gaf ze aan haar zangcarrière even in de ijskast te zetten; geen gitaarloopjes en zuchtjes zolang zij op platte schoenen haar functie als eerste dame van Frankrijk vertolkte. Was dat werkelijk nodig? Waarschijnlijk niet, maar verstandig was het wel. Journaliste Trierweiler daarentegen heeft een heel wat 'pikanter' beroep. Toch besloot zij haar werkzaamheden niet naast zich neer te leggen. Hooguit schrijft ze niet meer over politiek. Behalve op Twitter dus. En daarmee is de gaffe onder het bewind van Hollande een feit. 'De Rottweiler' mag voorlopig even terug in haar mand.

Door Miriam van Ommeren

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

Nieuws in beeld: 16

Als de kwakzalver per ongeluk gelijk heeft

Het vinden van nieuwe toepassingen voor bestaande medicijnen is een serieus nieuw onderzoeksveld geworden. Lees meer

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Kwam Hans Klok een mooie show geven, of kregen we hem echt te kennen? Lees meer

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Birney troostte iedereen, behalve zichzelf, zag Iris van der Werff. Want verdriet heb je om de anderen en zelfmedelijden is taboe. Lees meer

Nieuws in beeld: Vluchten kan niet meer

In de race tegen klimaatverandering rennen wij de verkeerde kant op

Er is geen ontkennen meer aan: de aarde is al in rap tempo aan het opwarmen en ook de schuldvraag is lang en breed beantwoord. Deden (westerse) mensen tot nu toe hun best voor klimaatverandering weg te rennen, nu is het toch echt tijd om te erkennen dat wij haar veroorzaken. Lees meer

- Sevdaliza in Zomergasten Titel en URL nog aanpassen -

Sevdaliza trok 'show, don’t tell' door tot in het extreme

De vierde Zomergast van 2021 liet het ene prachtige fragment na het andere zien ter ondersteuning van haar boodschap van vrijheid, menselijkheid en ruimte op plekken waar dat niet vanzelfsprekend is. Concrete handvatten bood ze, net als in haar kunst, nauwelijks, zag Ruby Sanders. Of dat erg is? Lees meer

Nieuws in beeld: U had een schip besteld?

Nog altijd zorgen om bezorgschip

Ruim vier maanden langer duurde zijn reis, maar vorige week kwam-ie eindelijk aan in de haven van Rotterdam: het 'blokkeerschip' Ever Given, dat dagenlang vastzat in het Suezkanaal en daar een groot deel van de wereldhandel frustreerde. Maar wie denkt dat aan de beproevingen van het schip daarmee een eind is gekomen, heeft het mis. Lees meer

Automatische concepten 71

Gilgamesj gaat naar huis

Illustrator Sebastian Eisenberg was onder de indruk van de repatriëring van maar liefst 17.000 gestolen Irakese artefacten, die terug naar huis worden gestuurd. Lees meer

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer