Een nieuwe rubriek, met in deze eerste editie een synthesizer waarmee je kunt tekenen." /> Een nieuwe rubriek, met in deze eerste editie een synthesizer waarmee je kunt tekenen." />
Asset 14

de Grafiet Synthesizer

Voorbij het G-majeurakkoord, de zes snaren van een gitaar en het aantal tellen in een maat: hard//sound introduceert eigenzinnige kunstenaars, instrumentenbouwers en muzikanten, die experimenteren met geluid en verder kijken dan hun muzikale neus lang is. Deze editie: de Grafiet Synthesizer van Dewi de Vree en Jeroen Uyttendale.

Wie van mening is dat bladmuziek slechts thuishoort op de lessenaars van klassieke musici, heeft het mis. De grafiet synthesizer van Dewi de Vree en Jeroen Uyttendale bewijst het tegendeel. Het kunstenaarsduo ontwikkelde een partituur die tegelijkertijd dienst doet als instrument. Denk hierbij niet aan het fladderen van een vel papier met noten erop, maar aan een synthesizer op papier die gebruik maakt van een simpel gegeven: de weerstand van grafiet.

Wie?

Dewi de Vree (1983, Geldrop, Nederland) begon als tekenaar en schilder. Tijdens haar studies aan de Rietveld Academie ontwikkelde ze een voorkeur voor geluid, natuurlijke fenomenen en vertalingen tussen tijdgebaseerde processen en stilstaande beelden. Haar groeiende belangstelling voor de interactie tussen mens en machine heeft geleid tot het maken van 'vertaalmachines' en geluidsinterfaces die de rauwe schoonheid van elektriciteit benadrukken door elektronische componenten. In 2009 begon ze, aan de Art Science Interfaculty in Den Haag, aan een eerste samenwerking met Rachida Ziani, in de ontwikkeling van Elektrolab: een serie geluidsinstallaties en performances gebaseerd op elektrochemische principes. Hun tweede gezamenlijke project was Thermokoppel: een live geluidsperformance gebaseerd op de relatie tussen temperatuur en de akoestische eigenschappen van metaal.

Jeroen Uyttendaele is een ontwikkelaar en componist van audiovisuele instrumenten, installaties en geluidscomposities. Hij benadert geluid als sculpturaal materiaal waar de ontwikkeling van een instrument rechtstreeks betrekking heeft op een op tijd gebaseerde compositie van dat instrument. De mogelijkheden van zijn zelf gemaakte media zijn elementaire bouwstenen voor composities in tijd en ruimte. Jeroen woont momenteel in Den Haag en Brussel.

Wat?

De naam van het project is minstens zo simpel als het idee. De Vree en Uyttendale doopten het ‘Ground’: een titel die zowel betrekking heeft op de elektronische weerstand als op de terugkeer naar het basisprincipe van de synthesizer. Wat de toeschouwer ziet is eigenlijk een uitgekleed instrument, piepend en knetterend in al zijn pasgeboren naaktheid.

Nerdy? Misschien wel een beetje, maar het idee is eenvoudig, zo vertelt De Vree: “We maken gebruik van de elektrische geleidbaarheid van grafiet, dat spul wat ook in een potlood zit. Met dat grafiet tekenen we simpele figuren op een vel papier. Door elektronische geluidsgenerators op de tekeningen aan te sluiten, fungeert het grafiet als een variabele weerstand, te vergelijken met een simpele knop op een apparaat. Door te tekenen en te gummen verandert de weerstand van het materiaal en dus ook het geluid. Over het algemeen is te zeggen: hoe langer of dikker de lijnen grafiet, hoe groter de weerstand. Daar komt bij dat de handelingen van de spelers direct verbonden zijn met het geluid: what you see is what you get. Door het combineren van meerdere generators op dezelfde tekening, botsen de signalen met elkaar en ontstaan geluiden die in meer of mindere mate onvoorspelbaar en elke keer anders zijn. Het publiek is getuige van de spanning tussen de grilligheid van het materiaal en de controle van de speler.”

Waarom?

“In het begin combineerden we de meest eenvoudigste geluidsgenerators (blokgolven, zaagtanden, sinusgolven) voor het maken van complexere geluiden”, aldus De Vree. “Daar komt nog bij dat we de laatste tijd druk bezig zijn geweest om het project nóg verder te ontwikkelen op muzikaal gebied. We besloten zelf wat complexere geluidsgeneratoren te bouwen. Zo hebben we onder andere een chip gebruikt uit de Arcade gameconsole van vroeger. Voor het maken van de tekeningen hebben we zeer eenvoudige visuele vormen onderzocht. Vervolgens hebben we gekeken naar welke kwaliteiten hiervan bruikbaar zouden zijn voor een muzikale compositie. We beginnen met punten, lijnen, cirkels en simpele geluiden als blok- en sinusgolven, maar gedurende de performance breiden we uit naar complexere visuele tekeningen en dito geluiden.”

Is ‘Ground’ een anti-statement, gericht tegen het geheimzinnige en verscholen muziekspel van de laptopartiest op het podium? “Nee, we willen elektronische muziekperformances gewoon visueel aantrekkelijker maken door de techniek erachter bloot te leggen en uit te vergroten. De tekeningen zijn partituur en instrument tegelijk.”

Mail

Willem Waterschoot

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Floris Alkemade trapte het nieuwe seizoen Zomergasten af. Tot al te boude uitspraken liet de Rijksbouwmeester zich niet verleiden. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Vergeetweek mixtape

Een onvergetelijke mixtape

Traditiegetrouw sluiten we onze themaweek af met een mixtape, met nummers gekozen door onze redacteuren. Welke muziek doet ons vergeten of herinneren? Welke artiest maakte het beste nummer over vergeten en welk nummer waren we zelf geheel vergeten - en misschien was dat maar beter zo? Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer

De Ander (Vergeten)

De Ander (Vergeten)

Annelies van Wijk vraagt zichzelf nog voor ze is opgestaan om naar de ander te kijken. Dit gaat over zitten in een tweepersoonsbed,
Eenzaamheid die in alleen zijn verandert en een vijver in het matras met een eendenmoeder erin. Lees meer

Hard//hoofd duikt in de vergetelheid

Hard//hoofd duikt in de vergetelheid

Tijdens de Vergeetweek dreunen we geheugensteuntjes op, verzinnen we ezelsbruggetjes en zetten we kruisjes in onze handpalm waarvan we ons later afvragen waar die voor waren. Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer