Niet alleen twee minuten stilte met dodenherdenking, maar ook drie kwartier geluid. Van geschreeuw voor Anne Frank, via gefluister in een saloon, tot een trompet vol tristesse." /> Niet alleen twee minuten stilte met dodenherdenking, maar ook drie kwartier geluid. Van geschreeuw voor Anne Frank, via gefluister in een saloon, tot een trompet vol tristesse." />
Asset 14

Dodenherdenking

Traditiegetrouw zal op 4 mei het eresaluut over de Dam weerklinken, vlak voordat Nederland twee minuten zwijgt. Of dat nou 'Taptoe' of 'Last Post' is, geluid hoort net zozeer bij het herdenken van de doden als stilte. De redacteuren van hard//hoofd zijn hun platenkast ingedoken om met muziek de doden te eren, of dat nou oorlogsslachtoffers, soldaten, of geliefden zijn. Een thematische mixtape samengesteld via Spotify en YouTube, met een platenhoes door illustrator Joost Dekkers. Luister de mixtape hier.


Illustratie: Joost Dekkers

Tracklist

1. Neutral Milk Hotel - Holland 1945 (Boy)
2. Eels - Last Stop: This Town (Kasper)
3. The National - Afraid of Everyone (Rutger)
4. John Zorn - Speedball (Timo)
5. dEUS - Right as Rain (Emmie)
6. The Doors - The Unknown Soldier (Melle)
7. O.M.D. - Enola Gay (Emmie)
8. Big Star - Holocaust (Kasper)
9. Oi va voi - S'brent (Brankele)
10. Boris Vian - Le Déserteur (Melle)
11. Fugimundi - Mon Petit Prince (Timo) (Staat niet op Youtube)
12. Franz Schubert - Ave Maria (Maartje)

Luister de hele mixtape via deze Youtube-speler of hier via Spotify.

1. Neutral Milk Hotel - Holland 1945 (Boy)
Gedenken doe je in stilte. Dan pas komt de zwaarte der dingen werkelijk bij je binnen. Alsof anders de vereiste concentratie ontbreekt, je zult worden afgeleid door minder wezenlijke zaken. Jeff Mangums op Anne Frank geïnspireerde 'Holland 1945' botst frontaal met die conventie. Als een stoomlocomotief dendert de hectische mix van blazers, stevige drumpartij en een voor mij verder onontwarbare mengelmoes van instrumenten bij je binnen. Terwijl je twijfelt of Mangum aan het zingen of het schreeuwen is, geef je je over aan zijn woordenstroom; een ritmische afwisseling van begrijpelijke taal en onnavolgbare gedachtekronkels. Hij stoot het uit alsof hij een gewisse dood tegemoet rijdt en zich ervan wil verzekeren dat dit gezegd zal zijn, hopend op een dag dat er geen kind meer zijn onschuld hoeft te verliezen, zoals Anne Frank die ooit verliezen moest.

2. Eels - Last Stop: This Town (Kasper)
Ongeveer driekwart van het oeuvre van Mark 'E' Everett zou geschikt zijn voor deze playlist, want hij verhaalt steevast over de dood. Niet zo gek als je bedenkt dat in korte tijd zo'n beetje al zijn dierbaren hem ontvielen. Uiteindelijk gaan al die rouwliederen echter over het leven en dat we het moeten koesteren. Het doet vaak pijn, maar mag soms best een beetje swingen. "You're dead but the world keeps spinning, take a spin through the world you left."

3. The National - Afraid of Everyone (Rutger)
Ik luisterde dit nummer heel veel toen ik met een journalistenreis door Israel trok. De agressie, de frustratie, de onoplosbare verdeeldheid voelde je overal, ook zonder met mensen te praten. Ik hoorde van een vriendin dat haar broertje letterlijk ziek werd van de spanning die in Jeruzalem hangt, en dat kon ik me goed voorstellen. Daar zie je wat muren, (dreiging van) geweld, ontmenselijking en wantrouwen met mensen doen. Ik moest denken aan de Bosnische man in Srebrenica die al zijn familie verloren had en zacht tegen me zei: "Laat nooit de nationalisten in je land opkomen. Geef ze geen kans." Dit nummer van de altijd wat melodramatische mannen van The National vat oorlog voor mij samen.

4. John Zorn - Speedball (Timo)
Waarom denken mensen toch dat herdenken in stilte moet gebeuren? Zou stilzwijgen de enige manier zijn om je te kunnen focussen op de zwaarte van het verleden? Gelul, denk ik. De dood - en oorlog - is niet in slechts stilte te vatten. Er moet ook plaats zijn voor het tegenovergestelde: gekrijs om de pijn en het leed eruit te laten en de mens te confronteren met de verschrikkingen van oorlogssituaties en militaire conflicten. Misschien was dat niet wat avant-garde saxofonist en componist John Zorn voor ogen had met zijn grindcore-project Naked City, maar mogen we voor twee minuten stilte alsjeblieft ook een halve minuut herrie over ons heen laten komen?

5. dEUS - Right as Rain (Emmie)
Right As Rain van dEUS schreef frontman Tom Barman over de dood van zijn vader. Tom Barman lijkt de woorden rechtstreeks in je oren te fluisteren. Het nummer is dan ook live opgenomen in een leeg Antwerps café. Door de muziek en de woorden denk ik liever dat Barman het zong in andere tijden in een halflege saloon in het wilde westen.

6. The Doors - The Unknown Soldier (Melle)
Meer Vietnam dan WOII, maar wel een altijd aangrijpend en broeierig geladen eerbetoon aan de onbekende soldaat. Jim Morrisons kleine toneelstukje is op wonderbaarlijke wijze toch doeltreffend - letterlijk en figuurlijk.

7. O.M.D. - Enola Gay (Emmie)
Enola Gay is het meest hysterische nummer over oorlog dat ik ken. Enola Gay is de bommenwerper die de eerste atoombom op Hiroshima dropte, ironisch genoeg vernoemd naar de moeder van de piloot van het toestel. Het is een aanstekelijk jaren tachtig-nummer, maar keihard meezingen voelt toch een beetje raar: "This kiss you gave is never gonna fade away."

8. Big Star - Holocaust (Kasper)
Geen enkele platenmaatschappij wilde aanvankelijk het in '74 opgenomen derde album van Big Star uitbrengen, vanwege 'te deprimerend'. Dat valt wel te begrijpen, want miskend genie Alex Chilton schreef in die periode niet bepaald carnavalskrakers. Dit liedje gaat volgens mij niet over dé Holocaust, maar over een hoogst persoonlijke holocaust, van iemand die het laatste greintje vreugde en betekenis in zichzelf heeft uitgeroeid.

9. Oi va voi - S'brent (Brankele)
Een nummer in het Jiddisch, over een shtetl (klein joods dorpje) dat in brand staat. Het roept op tot actie en vraagt de mensen 'het vuur te doven met hun eigen bloed, als de shtetl hen wat waard is'.

10. Boris Vian - Le Déserteur (Melle)
Een prachtig protestlied van de onterecht relatief onbekende alleskunner (schrijver, uitvinder, liedjesschrijver, jazztrompettist, vertaler) Boris Vian. Punt van het lied is zo logisch als het maar zijn kan: meneer de president, ik wil niet naar de oorlog om onschuldige mensen dood te schieten, doe het zelf.

11. Fugimundi - Mon Petit Prince (Timo) (Staat niet op Youtube)
Van oudsher schalt er een eenzame trompet voor het houden van twee minuten stilte, en zo gek vind ik dat niet. Ik weet niet precies wat, maar iets aan het instrument hoort bij het herdenken van de doden. Of dat nou de droevige klanken zijn van Miles Davis op Solea (van de plaat Sketches of Spain), of de tristesse van Nederlands trompetvirtuoos Eric Vloeimans. In het slotnummer van Summersault - mijn favoriet van die laatste - klinkt zowel verdriet als schoonheid van de dood en het herdenken.

12. Franz Schubert - Ave Maria (Maartje)
Ik ben opgegroeid in een katholiek gezin buiten de randstad, en al onze incestueuze konijnen, kippen en hamsters hebben een waardige begrafenis gekregen. Tijdens de processie door de tuin speelden mijn zusjes en ik (Schuberts) Ave Maria van een cassettebandje in onze My First Sony. Doopsel was een stuk vrolijker, met Circle of Life van de Lion King.

Mail

Audioredactie

Joost Dekkers

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur denkt mee over de koers van het tijdschrift en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 43

Lekker soggen

Deze week worden onze redacteurs blij van lachen om Mark R., lessen over de media en het kunnen bijdragen aan de vismigratie in Utrecht. Lees meer

Een ritje maken

Een ritje maken

In dit verhaal van Sonja Buljevac maken Renée en haar oma een wandeling bij de boulevard van Vlissingen. Terwijl haar oma volop geniet, wordt Renée geconfronteerd met de gebeurtenissen van de vorige nacht. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Eindelijk lente

Eindelijk lente

Deze week worden we blij van een fijn boek, roze k-pop en Den Bosch. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

De dochter van Baba Yaga met illustratie van Micky Dirkzwager

De dochter van Baba Yaga

Saar, een slapeloze studente, leeft op dubbeldrop en kan haar ex niet vergeten. Op een nacht belt ze haar moeder. ‘Vanaf mijn drieëntwintigste werd het allemaal beter, Saar.’ Is er hoop? Een rauw sprookje van Lena Plantinga over het herstellen van je vrouwelijke intuïtie, of pogingen doen tot. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Alsof het stil was 1

Alsof het stil was

In dit korte verhaal van Janna Claudius slapen een van elkaar vervreemde moeder en dochter een nachtje op dezelfde kamer. Lees meer

Alles Vijf Sterren: We bekijken het positief

We bekijken het positief

Deze week worden we blij van LuckyTV, een WhatsAppgroep en een tweeëntwintig jaar oude miniserie over kunst. Lees meer