Asset 14

Meneer Belletjes

Tijdens een wonderlijke treinreis ontmoet Tiemen Hiemstra Meneer Belletjes, die zo zijn eigen theorie heeft over de "vader van de atoombom" J. Robert Oppenheimer. “Trinity. Hiroshima. Nagasaki. Bom. Bom. Bom." In hard//hoofd-kijkt bespreekt Tiemen een videofragment van Oppenheimer met een vuurtong.

Meneer Belletjes: zo stelde hij zich voor; of dat zijn echte naam is weet ik nog steeds niet. Ooit, een lente langgeleden, was hij naast mij komen zitten op de trein van Assen naar Groningen. Op het eerste gezicht leek hij mij een doodgewone man die doodgewoon op de vrije stoel naast mij had plaatsgenomen zoals dat wel vaker in een trein gebeurt. Fleecetrui, bril, sokken in sandalen. Natuurlijk was er de lichte ergernis die je altijd bekruipt als iemand je monopolie op een tweezitsbank doorbreekt en je dwingt om je tas op schoot te nemen, maar verder had ik nog geen enkel vermoeden van de verlichte paranoia die zo tekenend was voor meneer Belletjes. Hij keek wat vaak op zijn horloge, dat was alles.

Het werkelijke vermoeden begon vijf minuten later toen de trein midden in de Drentse weilanden tot stilstand kwam en de conductrice omriep dat we voor een rood sein stonden. Meneer Belletjes begon onbedaarlijk hard te lachen. “Rood!” riep hij verrukt, “Rood!” Mensen keken kwalijk in zijn richting – de NS is niet iets waarmee je mag lachen, op de NS mag je enkel schelden. Hij boog zich naar mij toe en fluisterde: “Kijk, al die gezichten, ook rood!” Eerst vond ik dat niet bepaald aangenaam, het manische gefluister van een vreemde man in mijn oor, maar toen ik al die gezichten zag, toen ik zag dat hij gelijk had, kon ik het niet helpen en begon ik ook te lachen. Aangestoken, mag ik wel zeggen. Hij legde uit dat God elke dag stipt om 16:57 uur een kleur aan hem openbaarde en vandaag was dat onverbiddelijk en overduidelijk ‘Rood!’.

De trein kwam weer op gang en nu het ijs was gebroken zag meneer Belletjes zijn kans schoon om gauw nog enkele theologische inzichten met mij te delen. Wild gesticulerend alsof hij een voltallig orkest zat te dirigeren vertelde hij mij over Oppenheimer. “De pappa van de atoombom.” Volgens meneer Belletjes had Jezus de aarde allang voor een tweede keer bezocht, in de gedaante van Oppenheimer. Voorzichtig polste ik hoe het in dat geval zat met de Dag des Oordeels. Had God ons aardse bestaan dan niet allang op moeten heffen? Domme vraag. “Denk eens na,” zei hij glunderend van eigen gelijk, “denk gewoon eens na.” Ik dacht na, maar begreep niet waar hij naartoe wilde. “De atoombom!” riep hij zodat iedereen in de wagon weer omkeek, “Trinity. Hiroshima. Nagasaki. Bom. Bom. Bom. En dat was nog maar het allerkleinste beginnetje. Oppenheimer heeft in naam van zijn vader, de Vader, onherroepelijk de Apocalyps over ons uitgeroepen.” Hij knorde. “We hebben genoeg atoomwapens bij elkaar gesprokkeld om onze planeet veertien keer op te blazen. Poef. Onafwendbaar. Bom. Bom. Bom.” Hij keek naar buiten alsof de bommen daar werkelijk vielen en klakte herhaaldelijk met zijn tong. “Het kost tijd. Uiteraard kost het tijd. God had ook meer dan één dag nodig om de aarde in elkaar te knutselen. En iets afbreken is heus niet zo’n pretje als het lijkt.” In zijn ogen leek zich een vreemd soort gloed op te houden. “Onthechting doet au.”

We kwamen aan op Groningen Centraal. Met een wat ongemakkelijke handdruk namen we afscheid. Als ik hem niet geloofde moest ik maar eens langs komen. Hij kon zijn theorie bewijzen met een televisiefragment waarin Oppenheimer toegeeft dat hij “de Dood is” en waarin een vuurtong in beeld komt. Hij gaf mij een visitekaartje met zijn naam en adres. Op de achterkant stond de eerste zin uit het boek Prediker. 'IJl en ijdel, zegt Prediker, ijl en ijdel. Alles is ijl en ijdel.’ Toen ik opkeek, was meneer Belletjes al in de mensenmassa verdwenen.

Aanvankelijk beschouwde ik het als een wonderlijke ontmoeting met een wonderlijk figuur waar ik nooit meer iets mee te maken zou hebben. Ik kan niet ontkennen dat ik zelfs enigszins opgelucht was toen ik ongedeerd van het station naar huis liep. Maar dat visitekaartje bleef maar in mijn portemonnee zitten. Weken, maanden. ‘IJl en ijdel. Alles is ijl en ijdel.’ Overal waar ik kwam zag ik meneer Belletjes. Op straat in het voorbijgaan, op tv in het publiek van 1-tegen-100, als vuilnisman. Was het angst? Was het fascinatie? Ik had werkelijk geen idee. Op een zweterige zomerdag, nadat ik zelfs de conciërge op mijn school had aangezien voor meneer Belletjes, besloot ik dat er niets anders op zat en belde ik hem op. Hij was zeer vereerd en verrast dat ik me hem nog herinnerde en we maakten een afspraak om samen bij hem thuis naar het betreffende tv-fragment met de vuurtong te kijken.

Hij leek veranderd. Hij lachte nog wel, maar eerder gelaten dan verlicht. Hij schonk mij een blauwe IKEA-beker met cola in en verzocht mij op de bank plaats te nemen. De woonkamer stond vrijwel leeg. Een kast, een tv met videospeler en in de hoek een Gispenstoel onder een plastic zeil. De vloer leek pas gelakt. Hij schoof de gordijnen dicht (“opdat de vuurtong goed zichtbaar is”), stopte de videoband in de videospeler en kwam naast mij zitten. Ik was zenuwachtig, zeker toen ik mij bedacht dat als er iets zou gebeuren, niemand het kon zien nu de gordijnen dicht waren. Maar die zorgen vergat ik al snel toen het bleke gelaat van Oppenheimer in beeld verscheen. Hij sprak en ik kan niets anders zeggen dan dat het mij raakte.

http://youtu.be/26YLehuMydo

Misschien was het de cola in de blauwe IKEA-beker, misschien de manier waarop het licht van de tv de kamer vulde, ik weet het niet, maar ik moest mijn best doen om niet te huilen. Meneer Belletjes vroeg of ik de vuurtong had gezien. Ik schudde mijn hoofd. Hij spoelde terug en pauzeerde op het moment dat er rechts in beeld vlak boven de schouder van Oppenheimer een klein, zwart vlekje verscheen (in het bovenstaande YouTube-fragment verschijnt de vlek in de veertiende seconde). “Voilà, de vuurtong!” riep hij, “De uitstorting van de Heilige geest. De verbinding tussen Vader en Zoon.” Natuurlijk geloofde ik niet dat Oppenheimer met wat voor Goddelijke entiteit dan ook in verbinding stond, maar ik kon evenmin ontkennen dat het leek alsof Oppenheimer aan het tolken was. Alsof hij een oortje in had waarlangs hij woorden kreeg ingefluisterd uit een verre, vreemde taal, die hij ter plekke naar het Engels vertaalde.

Een soortgelijke gedachte legde ik voor aan meneer Belletjes. Hij reageerde niet. Hij staarde naar buiten alsof zich daar iets afschuwelijks voltrok. Een verkeersongeluk, een aanrijding. Ik had het gevoel dat ik iets moest zeggen, dat ik iets had goed te maken, maar ik kon geen woorden vinden. Wat verwachtte hij van mij? Waarom had ik mij überhaupt ooit met deze man ingelaten? “Drink je cola op”, zei hij plots. De dwang in zijn stem liet er geen twijfel over bestaan. Ik dronk mijn cola op en begreep dat het tijd was om te gaan.

Een week geleden, toen ik op YouTube uit pure verveling BBC-documentaires over snaartheorie en higgsdeeltjes zat te kijken stuitte ik toevallig op het fragment van Oppenheimer en de vuurtong. Onwillekeurig beschouwde ik het als een teken, een aansporing om meneer Belletjes nog eens op te bellen. Ik kreeg zijn zus aan de lijn. Zij vertelde mij dat meneer Belletjes begin deze herfst is overleden aan een herseninfarct. Ik heb sindsdien het vuurtongfragment wel tachtig keer bekeken en ik ben er nog steeds niet uit. Misschien is het wel helemaal niets. Hij lijkt me in ieder geval erg moe, Oppenheimer. Uitgeput. Wat wist meneer Belletjes precies? En misschien nog wel belangrijker, ja, veel belangrijker: waar kwam hij vandaan?

-

Tiemen Hiemstra is schrijver en theatermaker. Hij opereert vanuit de Antwerpse schaduwen.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Speaker

Speaker

Tijdens het installeren van een dichtende speaker aan de rand van een weiland, wil Werner zich niet vergelijken met kunstenaar Guido van der Werve, maar veel resoneert. In EYE is nog tot 29 mei een tentoonstelling te zien van Van der Werve. Hij leerde Werner over de kansen in melancholie. Lees meer

Dit is geen NFT, maar een simpele jpeg - weliswaar zonder uitstoot

Ook feministische NFT’s zijn een aanslag op het milieu

Feministisch platform The TittyMag wil het NFT-aanbod diverser maken. Kan het platform die markt niet beter links laten liggen? Lees meer

 1

Vat het nou alsjeblieft niet persoonlijk op

Corona lijkt alweer bijna iets uit het verleden maar de financiële effecten ervan zijn nog steeds voelbaar in de culturele sector. Vivian Mac Gillavry blikt terug op een periode waarin bestuurders kunstenaars zonder schuld of schaamte voor de bijl gooiden. Lees meer

Slachtoffers van zinloos gekwel

Slachtoffers van zinloos gekwel

Marthe van Bronkhorst buigt zich met verbazing over wat mensen bereiken in een sportschool: "Duizend uur spieren trainen en ze nooit inzetten in het gevecht. Honderd keer gooien en nooit iets raken: lang leve de nutteloosheid." Lees meer

Interview met kunstenares Nina Goedegebure

'In ziekenhuizen moet je ook naar kunst kunnen kijken en koffiedrinken'

Interview met kunstenares Nina Goedegebure over hoe ze houvast vond in de ziekenhuisgalerie en daar een boek over maakte. Lees meer

 1

Pim Fortuyn, aartsvader van conservatieve camp

Twintig jaar na de moord op Pim Fortuyn is camp een belangrijk onderdeel van extreem-rechtse politiek geworden. Hoe komt de bal weer bij 'ons' te liggen? Lees meer

Dit is geen ode 2

Dit is geen ode

'In dit land word je aan stukken gescheurd. / Ik verzamel jouw gescheurde stukken vlees. / Ik bak je op 200 graden. / Ik deel je uit.' In harde dichtregels verkent Shabnam Baqhiri hoe het is om je echt aan te passen en waarom dit soms noodzakelijk en juist goed is. Lees meer

Column: Een nog onbekend familielid

Een nog onbekend familielid

De ouders van Eva lijken de geboorte van een nieuw familielid te beschouwen als een vrijbrief om wel erg persoonlijke vragen op hun dochter af te vuren. Lees meer

Nieuws in beeld: Voor de klas? Mij niet gezien!

Voor de klas? Mij niet gezien!

Tien jaar geleden waren er zo'n 3000 à 4000 docenten nodig. Vorig jaar 18.000. Lees meer

Nieuws in beeld: Steek je hand op als ook jij...

Steek je hand op als ook jij...

De politie registreerde bijna 40 procent meer gevallen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Lees meer

Train je ego (maar zorg dat het tegen een stootje kan) 1

Train je ego (maar zorg dat het tegen een stootje kan)

Luuk Schokker leerde dat een groot ego bij het schrijven geen overbodige luxe is. Je onzekerheid omarmen maar tegelijkertijd een ego kweken. Hoe doe je dat? Luuk legt het uit. Lees meer

A Sacred Slut_Daan Timmer_Lena Plantinga

A Sacred Slut

Je bent vrouw, het is zomer en je wil wat. Klaarkomen, bijvoorbeeld. In dit broeierige nieuwe kortverhaal van Lena Plantinga speelt een jonge vrouw met zichzelf en het lot. Een verhaal over zoeken naar je seksuele zelf, en haar aantreffen onder het juk van je seksuele verleden. Lees meer

Koningen van de dansvloer 2

We zijn allemaal koningen en lakeien

Marthe van Bronkhorst vraagt zich af waarom zoveel mensen dol zijn op het koningshuis: "Ik heb de Oranjes nog nooit op één originele gedachte of uitzonderlijk talent kunnen betrappen. Waarom willen we dan toch zo graag klappen, juichen, buigen?" Lees meer

drie figuren zitten voor een groot raam aan een tafeltje iets te drinken, twee van de figuren zitten op een stoel, een van de figuren zit in een rolstoel

Het café

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week het laatste deel: over het belang van fysieke toegankelijkheid. Lees meer

Vrouwen van kleur! Stop met uitblinken en sluit je aan bij de dutjesrevolutie! 1

Vrouwen van kleur! Stop met uitblinken en sluit je aan bij de dutjesrevolutie!

Bij uitstek vrouwen van kleur gaan onderdoor aan de hoge eisen die hun werkomgevingen aan hen stellen, omdat ze constant moeten bewijzen even harde werkers te zijn als hun witte mannelijke collega's door veel meer dan hen te doen. Tijd dus om eens languit dwars te zitten: tijd voor de dutjesrevolutie! Lees meer

Nieuws in beeld: Als de prijzen de frituurpan uit rijzen

Als de prijzen de frituurpan uit rijzen

Consumenten zitten in de patatten. Lees meer

Een lichaam dat liefde opwekt

Een lichaam dat liefde opwekt

Een fragment uit Emy Koopmans 'Tekenen van het universum' over een lichaam dat gelooft dat het moet krimpen om het waard te zijn te worden liefgehad. Lees meer

een persoon duwt een rotsblok een berg op terwijl die ingehaald wordt door iemand op een fiets

Hoop

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel IV: over Sisyphus als raadgever. Lees meer

De twee realiteiten van Rusland

De twee realiteiten van Rusland

Russische feministen blijven onder grote druk van het regime nieuwe vormen van activisme bedenken. Een interview met drie anti-oorlogsactivisten. Lees meer

Column: Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar ze niemand kent vergen enige moed van Eva om naartoe te gaan, maar hebben tegelijkertijd hun voordelen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd! 

Als je je nu aansluit, dan ontvang je jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Meld je vóór 1 juni aan en ontvang deze zomer al je eerste kunstwerk én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel