Asset 14

Schijn bedriegt

Schijn bedriegt 2

Onderzoek laat zien dat mensen geneigd zijn op eerste indrukken af te gaan. Rutte is al jaren de leider van Nederland en maakt dan ook de indruk van… een leider. Gelukkig kunnen we ons met goed onderwijs en kritisch denkvermogen wapenen tegen zulke hardnekkige eerste indrukken, stelt Max Beijneveld. Probleem is alleen dat het beleid van de VVD precies het tegenovergestelde bewerkstelligt.

De Hond voorspelde een overwinning op rechts, maar heel progressief Nederland hoopte dat hij fout zat. Dat zat hij (helaas) niet: het werden 34 zetels voor de VVD (en 28 voor de extreemrechtse partijen PVV, FvD en JA21). Veel mensen geloven dat Mark Rutte heeft kunnen profiteren van zijn positie als leider tijdens de coronacrisis. Ik meen dat het stelselmatig bezuinigen op cultuur en goed onderwijs een net zo’n groot aandeel heeft gehad in de verkiezingswinst van de VVD. Vanwege inhoudsloze campagnes en gebrekkige kennis, heeft de Nederlandse kiezer meer dan ooit zijn stem laten bepalen door uiterlijkheden in plaats van ideeën. Het gevolg is dat Nederland met elke verkiezing verder wegzakt in een rechts moeras van platitudes en onwaarheden.

Het succes van Rutte doet mij denken aan een praatje van de in Princeton gevestigde psycholoog Alexander Todorov. Todorov’s onderzoek laat zien dat we in maximaal 0.2 seconden een oordeel vellen over de bekwaamheid van een politicus op basis van zijn of haar gezicht. Dit inzicht verklaart waarom veel mensen, bijvoorbeeld zij die het RTL-debat hadden gemist waarin Sigrid Kaag overduidelijk als winnaar uit de bus kwam, Rutte samen met (uiteindelijke verliezer) Wopke Hoekstra (CDA) al bij voorbaat betitelden als winnaars. Dit zou betekenen dat de leiders van vandaag ook automatisch de leiders van morgen zijn, maar gelukkig kunnen we onszelf wapenen tegen hardnekkige eerste indrukken. Namelijk door je beter te informeren.

De VVD onderschat structureel wat mensen kunnen en willen begrijpen

Het verontrustende is dat de VVD precies het tegenovergestelde bewerkstelligt. De partij onderschat structureel wat mensen kunnen en willen begrijpen, zoals valt af te lezen aan de tenenkrommende oneliners waar de partij zich van bedient. Het verkondigen van pertinente onwaarheden, zoals Baudet doet, is kwalijk. Maar het non-stop versimpelen van de complexiteit van onze wereld - *kuch* klimaatverandering - in inhoudsloze hapklare brokjes, is ook schadelijk. Rutte lijkt dit alles 'heel normaal' te vinden. Maar ik niet. Helaas gaan ook andere politieke partijen de strategieën van de ‘marketing’ premier als makke schaapjes achterna.

In haar betoog ‘Taal is te belangrijk om te verminken’ in NRC beschrijft Lieke Marsman het gegoochel met woorden in de politieke arena en stelt zij dat dit misbruik van taal wantrouwen zaait onder de bevolking. Mijn punt is zelfs dat een vereenvoudigd en populistisch gebruik van taal de Nederlandse kiezer ontneemt van een weloverwogen keuze in het stemhokje. Laten we daarom hopen dat de zelfverklaarde ‘onderwijspartij’ D66 zijn roeping serieus neemt en zijn huid duur verkoopt in het te vormen Rutte IV. Want het enige dat ons kan wapenen tegen marketing-praat en oppervlakkige eerste indrukken, is een bevolking die weer zelf leert nadenken.

Beeld: Ja, deze campagneposter is uit 2017, maar lijkt ook nu van toepassing.

Mail

Max Beijneveld (1989) is een geschiedkundige bèta, zelfhulpjunkie, bohème wannabe met bourgondisch taalgebruik én opiniemaker bij Hard//hoofd. De klimaatcrisis, digitalisering, economische ongelijkheid en de vraag: hoe te leven zijn graag geziene gasten in zijn overpeinzingen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling kreeg het afgelopen jaar duizend gezichten. Rijk Kistemaker vraagt zich af: hoe herinneren we ons die gezichten, zodra de coronacrisis (min of meer) voorbij is? Lees meer

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Wanneer grote bedrijven landen uit het Globale Zuiden in een economische wurggreep houden, knijpt Nederland een oogje toe. Maar ons land is evengoed overgeleverd aan de wensen van grote bedrijven. Lees meer

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Evangeline Agape ontdekte tijdens een zomer in het ziekenhuis de kracht van vriendschap en gedeeld leed. "De coronacrisis heeft voor de hele wereld duidelijk gemaakt: isolatie maakt je ongelukkig. En depressie isoleert je. Doet je voelen alsof je de enige in de wereld bent met een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt." Lees meer

Nieuws in beeld: 'Waarde Nederlanders'

'Waarde Nederlanders'

Immigranten moeten zich ‘de Nederlandse waarden’ aanleren, roept onder andere de ChristenUnie tijdens de verkiezingsstrijd. Illustrator Rueben Millenaar vraagt zich af wat hij zich daarbij voor moet stellen. Lees meer

Nieuws in beeld: Onder de (geluids)golven

Onder de (geluids)golven

Je staat er misschien niet bij stil, maar de mensheid maakt enórm veel herrie in zee. We boren naar gas en olie, heien voor windmolens en boorplatforms en onze schepen zijn ook niet bepaald stil. Terwijl water ontzettend goed en ver geluidsgolven doorgeeft - veel beter dan lucht. Lees meer

Filmtrialoog: Cold War

Cold War

De film Cold War is een verhaal over een onmogelijke liefde in Polen ten tijde van de Koude Oorlog. Onze redacteuren bespreken deze veelgeprezen film en beraden zich op de esthetiek, de diepgang van de liefdesrelatie en de raakvlakken met hun eigen leven. Lees meer

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoe komt het toch dat we onze pleziertjes niet willen opgeven, zelfs al weten we dat ze aan de andere kant van de wereld levens kosten? Dennis Faase werd getroffen door een simpele manier om deze mensenlevens niet uit het oog te verliezen. Lees meer

Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer

Hard//talk: Eerdmans is niet beter dan Baudet

Eerdmans is niet beter dan Baudet

Waarom kwam Eerdmans antisemitisme niet ter sprake, in de onschatbare hoeveelheid televisie-interviews die hij de afgelopen maanden gaf over zijn nieuwe partij? Lees meer

Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer