nieuwsbrief
Asset 14

Nederlandse journalisten herkennen fascisme niet

Hard//talk: Nederlandse journalisten herkennen fascisme niet

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Op 1 januari 2019 zal de oud-militair Jair Bolsonaro aantreden als president van Brazilië. De man die het dictatoriale verleden van Brazilië verheerlijkt, voorstander is van martelen en de komst van zijn dochter na vier zoons 'een moment van zwakte' noemde. Nederlandse media schrijven te verzachtend over Bolsonaro's verkiezing, en dat is een kwalijke zaak, schrijft Naomí Combrink.

Mail

Vorige week werd de extreemrechtse fascist Jair Bolsonaro tot president van Brazilië verkozen. Hoewel zijn verkiezing voor velen geen nieuws zal zijn, is het in verband brengen van fascisme met deze Bolsonaro misschien wel nieuw. In de Nederlandse media werd er voornamelijk van een ‘rechtse’ of ‘conservatieve’ populist gesproken. Terwijl er na een blik op zijn standpunten eigenlijk geen twijfel over zou moeten bestaan: Bolsonaro is, in de brede zin van het woord, een fascist. Toch lijkt er in de Nederlandse media een grote weerzin om dit te benoemen.

De Volkskrant kopte bijvoorbeeld ‘Missie van Bolsonaro is volbracht: nu kan hij Brazilië weer groot en veilig maken’. Dit werd onder druk van verontwaardigde twitteraars later aangepast met wat aanhalingstekens. Maar het heeft er toch gestaan, en het is tekenend voor een medialandschap waarin zelfs de meest extreme fascisten kunnen rekenen op een plekje in de normale politiek, vaak onder de noemer van ‘rechts populisme’. Dit gebeurt steeds vaker (zoals je in deze uitstekende analyse kan lezen). Bij Bolsonaro is het, gezien zijn openlijke fascistische houding, wel heel prangend. In veel artikelen wordt alleen gesteld dat Bolsonaro door zijn tegenstanders als 'racist en gevaar voor de democratie' wordt gezien, alsof beide dingen niet kraakhelder en gewoon feitelijk juist zijn. Oordeel zelf maar. Een klein overzicht van Bolsonaro’s plannen en standpunten:

- Hij wil het land zuiveren van zo ongeveer iedereen aan zijn linkerzijde. ‘It will be a cleansing never seen in Brazilian history’.
- Hij wil de reservaten voor inheemse Braziliaanse bevolking opheffen, en de ranchers bewapenen. Implicerend dat de inheemse bevolking mag worden afgeschoten.
- Hij gaat de politie een vrijbrief te geven om ‘verdachten’ neer of dood te schieten. De politie kan dan niet meer aansprakelijk worden gesteld voor het vermoorden van wie dan ook.
- Hij gaat wapenverkoop nog makkelijker te maken.
- Hij wil ngo’s ─ organisaties zoals Greenpeace en WNF ─ binnen Brazilië verbieden.
- Hij is van plan bepaalde vakbonden als terroristische organisaties te gaan rekenen.
- Hij is voor de afschaffing van mensenrechten (wat geen verrassing moet zijn als je naar de rest van zijn standpunten kijkt).
- Hij heeft gezegd dat er bij de vorige dictatuur 30.000 mensen te weinig zijn vermoord.

Al deze aankondigingen staan nog los van de plannen die onvermijdelijk zullen volgen op basis van zijn beruchte opvattingen over niet-cis mensen, niet-hetero’s, vrouwen en mensen van kleur.

In de Nederlandse media worden zijn plannen verbazingwekkend vaak gebagatelliseerd. Het nieuws van de dagen na de verkiezingen leunde vooral richting de conclusie dat Bolsonaro's beloftes campagnepraat waren en dat het nu hij verkozen is (net als bij Trump), vast wel zou loslopen. Ook werd geopperd dat hij noodgedwongen toch compromissen met de oppositie zal moeten sluiten.

Er is weinig reden om aan te nemen dat Bolsonaro volgens de spelregels van de democratie zal spelen.

Dit optimisme neemt alleen niet in ogenschouw dat Bolsonaro hoogstwaarschijnlijk een dictatuur zal invoeren. Dat is een veilige aanname: hij dweept met zijn nostalgie naar de vorige dictatuur in Brazilië, hij heeft nauwe banden met het leger en heeft voor de verkiezingen al aangekondigd dat hij mogelijk verlies sowieso niet zou accepteren. Er is weinig reden om aan te nemen dat Bolsonaro volgens de spelregels van de democratie zal spelen.

Ook is er weinig reden om aan te nemen dat hij al deze dingen slechts zei om de verkiezingen te winnen. Het in de media getoonde verlangen zijn verkiezing optimistisch te bekijken (waar dit stuk in De Groene Amsterdammer en deze blog belangrijke uitzonderingen op vormen), lijkt vooral voort te komen uit weerzin tegen het alternatief: als we Bolsonaro op zijn woorden geloven dan is zijn verkiezing behoorlijk vergelijkbaar met Hitler’s verkiezing in ‘33.

Het is al begonnen. In naam van Bolsonaro worden universiteiten binnengevallen door militaire politie, wordt opgeroepen om docenten die tegen Bolsonaro zijn aan te geven, wordt inheemse bevolking aangevallen en worden vrouwen verkracht en mensen van kleur en LHBT+’s bedreigd en vermoord. Het fascisme is in Brazilië zo goed als teruggekeerd. Extreemrechtse mensen in Nederland zullen zich gesterkt voelen door elke hate crime, afschaffing van fundamentele rechten (zoals recht op proces) en andere fascistische stappen aldaar. Om ons daartegen te wapenen hebben we op zijn minst journalisten nodig die het fascistische beestje bij zijn naam durven te noemen.

Beeld: Alessandro Dias via Flickr

Naomí Combrink is patriarchaatsloper, literatuur- en cultuurwetenschapper, verhalenverslaafde en weet nog steeds niet of ze zich nu schrijfster of schrijver wil noemen.

Lees verder Lees verder

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

 China trekt zich er niets van aan

China trekt zich er niets van aan

China gaat zijn eigen gang, terwijl de internationale gemeenschap niet veel meer doet dan waarschuwingen uitdelen. Lees meer

Hard//talk: Betrokkenheid begint bij meer geld en tijd 4

Betrokkenheid begint bij meer geld en tijd

Diederik Samsom stelde onlangs dat welvaart uit meer bestaat dan inkomen. Wolter de Boer ziet dat geld en tijd wel noodzakelijk zijn om je als burger te engageren met de problemen van deze tijd. Lees meer

800 meter jezelf behouden

800 meter jezelf behouden

'In de sportwereld ben je enkel een held als je wint. Semenya’s zwarte, te mannelijke lichaam heeft in de ogen van de atletiekfederatie gefaald.' Lees meer

Nieuws in Beeld: Kamikazeplastics

Kamikaze­plastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen

We laten ons niet sussen

De 35.000 klimaatdemonstranten konden rekenen op een stuk minder steun dan 2500 boeren. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen? Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5