Asset 14

Je bent woke - fijn, maar maak er geen wedstrijd van

Hard//talk: Je bent woke - fijn, maar maak er geen wedstrijd van

Dat ze niet op de hoogte was van inclusieve pronouns kwam Vivian Mac Gillavry op afkeurende reacties te staan. Behalve door een van de aanwezigen, die haar gebrek aan 'wokeness' geduldig opvulde.

Laatst bevond ik mij in een vergadering met een internationaal gezelschap, die begon met het standaard namenrondje. Minder standaard was dat het merendeel van de aanwezigen op het noemen van hun naam hun pronouns (persoonlijk voornaamwoorden) lieten volgen. Iemand noemde zich ‘he/his’, iemand anders ‘she/her’.

Ik probeer doorgaans om, als ik ergens onbekend mee ben of iets niet begrijp, gewoon te vragen of iemand het mij kan uitleggen. Ervoor uitkomen dat je iets niet weet is soms lastig, omdat het een kwetsbare positie schept die je vrijwillig inneemt. Nog moeilijker, maar des te belangrijker, wordt het om deze positie te blijven aannemen als blijkt dat ‘iets niet weten’ samenhangt met de mate van op de hoogte zijn van kwesties met betrekking tot bijvoorbeeld sociale rechtvaardigheid en het bewustzijn van eigen privileges.

De eerste helft van de vergadering werd gevuld met een gesprek over dit onderwerp

De jongen (‘he/his’) die mijn vraag om uitleg beantwoordde deed dat niet zonder enige afkeuring in zijn stem door te laten klinken. Immers: het was niet van deze tijd om niet op de hoogte te zijn van inclusive pronouns. Hoewel ik in de media wel degelijk verhalen voorbij heb zien komen over genderinclusiviteit, ben ik nog nooit eerder in een situatie terechtgekomen waar de aanwezigen daadwerkelijk actief hun voornaamwoorden aangaven.

Ik vraag mij af hoe gangbaar het gebruik van inclusieve pronouns in Nederland eigenlijk is. Aangezien ik, als antropoloog en kunstacademiestudent, relatief vaak in gezelschappen verkeer die inclusiviteit als speerpunt zien, vond ik het opvallend dat ik er pas in 2020 voor het eerst direct mee in aanraking kwam. Door de reactie van he/his voelde ik me daar schuldig over en ook een beetje geremd in verder vragen.

De eerste helft van de vergadering werd gevuld met een gesprek over dit onderwerp. Een andere aanwezige, die de pronouns they/them (hen/hun) droeg, kon vertellen dat deze manier van voorstellen met name in Engelssprekende gezelschappen gangbaar was. Nederlanders liepen volgens hen wat dat betreft achter, ook al is ‘hen/hun’ in Nederland al sinds 2016 als genderneutraal voornaamwoord gangbaar.

Wat me aan hun reactie opviel was hoe lief en geduldig hen op mijn onwetendheid of gebrek aan ‘wokeness’ reageerde. Hen gaf aan dat het vooral belangrijk is om het gesprek met elkaar aan te blijven gaan. Hun reactie deed mij denken aan onderstaand fragment uit een interview met Obama over ‘wokeness’.

    “This idea of purity and you’re never compromised and you’re always politically ‘woke’ and all that stuff, you should get over that quickly. […] “I do get a sense sometimes now among certain young people, and this is accelerated by social media, there is this sense sometimes of: ‘The way of me making change is to be as judgmental as possible about other people, and that’s enough. Like, if I tweet or hashtag about how you didn’t do something right or used the wrong verb, then I can sit back and feel pretty good about myself, cause, ‘Man, you see how woke I was, I called you out.” That’s not activism. That’s not bringing about change. If all you’re doing is casting stones, you’re probably not going to get that far. That’s easy to do.”

Dat er symbolische stenen gegooid worden als je niet woke bent is iets wat ik steeds vaker zie. Door het bestempelen van elkaars onwetendheid als een ‘misstap’ wordt elk gesprek juist dichtgeslagen. Wokeness wordt daardoor tot een soort wedstrijd in politieke correctheid gemaakt die, als we niet uitkijken, zelfs doorslaat in niets meer durven vragen of zeggen. Zo werd een vriendin van mij van racisme beschuldigd toen ze een ananas een ‘exotische vrucht’ noemde.

In gesprek gaan is de manier om veranderingen in de Nederlandse taal door te voeren

Juist dankzij de geduldige en niet-oordelende reactie van de non-binaire aanwezige bij de vergadering op mijn gebrek aan kennis ontstond de mogelijkheid om een open gesprek te voeren. Vooruitgang met betrekking tot inclusiviteit, zoals in vocabulaire, gaat nog niet zo hard als hen zou willen. Maar in gesprek gaan in plaats van stenen gooien is de manier om deze veranderingen ook in de Nederlandse taal (verder) door te voeren. Zo blijkt dat door elkaar de mogelijkheid te geven om ervoor uit te komen dat je niet zo ‘woke’ bent over bepaalde onderwerpen, er gespreksruimte vrijkomt.

Dus, als je iets niet weet, geef het dan aan. En als je iets wél weet, leg het uit.

Mail

Vivian Mac Gillavry is antropoloog, student aan de Gerrit Rietveld Academie en verwondert zich graag over de mens en sociale constructen. Die verwondering uit zich in tekst, illustraties, beeldend werk en beeld-taalcombinaties. // vivian.mac.gillavry@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Op de corona-top waande Rutte zich in zijn eigen sprookje

Op de corona-top geloofde alleen Rutte zijn eigen sprookje

Onder het mom van solidariteit probeerde onze premier destructief neoliberalisme te exporteren. Daarmee schiet hij Nederland alleen maar in de voet. Lees meer

 Flierefluiters op tournee

Flierefluiters op tournee

Waarschijnlijk pikten de vogeltjes het lied op tijdens het overwinteren in nabijheid van hun soortgenoten uit het westen. Maar waarom nou juist déze hit het goed doet? Dat blijft voorlopig waarschijnlijk een raadsel. Lees meer

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Als we gisteravond íets van Nazmiye Oral leerden, dan is het wel hoe belangrijk het is om de ruimte die we hebben gewonnen aan anderen door te geven. Lees meer

 Een kosmische estafette

Een kosmische estafette

Maar liefst vier verschillende robots zullen de buisjes als een estafette op tientallen miljoenen kilometers van de aarde aan elkaar doorgeven. Lees meer

Micha's Muur

Micha's Muur

Gijs van Maanen bezocht Micha Wertheims voorstelling 'Voor alle duidelijkheid' en constateerde dat die stond als een huis. Maar juist een scheurtje in een van de muren had de verbeelding van het publiek kunnen prikkelen, betoogt hij. Lees meer

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Inez Weski bleek een intelligente, doordachte gast die uitspraken doet over de condition humaine, maar ook wantrouwig is tegenover de mensheid. Lees meer

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Typhoon bleek een meer dan vriendelijke eerste Zomergast; vrolijk en inspirerend genoeg om Janine Abbring een lesje ‘wokeness voor beginners’ te geven. Maar vliegt de tijd voorbij terwijl je kijkt? Dat niet. Lees meer

 Had ik al verteld hoe onderdrukt ík ben?

Had ik al verteld hoe onderdrukt ík ben?

"Als gevolg van het optreden van radicale groepen die (institutioneel) racisme zeggen te willen bestrijden, komt de vrijheid van meningsuiting onder druk te staan", ondertekenden onder anderen Zihni Özdil, Jan Roos en Geerten Waling. Ook de namen van niet minder dan twaalf Forum-vertegenwoordigers staan onder de brief. Lees meer

De rollen omgedraaid - kijken naar kunstkijkers 1

De rollen omgedraaid - kijken naar kunstkijkers

Wanneer een bezoeker in een museum bij een kunstwerk net wat langer dan de gemiddelde dertig seconden blijft staan, zou Vivian Mac Gillavry diegene het liefst het hemd van het lijf vragen. Om zo min mogelijk mensen lastig te vallen, bedacht ze een undercoveroperatie. Lees meer

Filmtrialoog: Queen & Slim

Queen & Slim

Onze redacteuren zagen Queen & Slim, een 'instant classic met een hoge mate van urgentie'. Lees meer

Re: Hier (CONCEPT)

Hier

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: Anne Chris van Doesburg reageert op de reflecties van dichter Ingmar Heytze. Lees meer

 Mag ik dan niks meer zeggen?

Mag ik dan niks meer zeggen?

'De vrije uitwisseling van informatie en ideeën, de levenslijn van een liberale samenleving, wordt met de dag verder ingeperkt', vonden zo'n 150 prominenten in een publieke aanklacht tegen de 'cancel culture'. Kritiek op de brief liet niet lang op zich wachten. Lees meer

Wat heeft een mens aan een miljard?

Wat heeft een mens aan een miljard?

Wie de vermogensongelijkheid in Nederland aan de kaak stelt, hoort regelmatig: ‘Gelukkig zijn we geen Amerika. Daar is de rijkdom pas oneerlijk verdeeld!’ Dat klopt. Maar we staan wel op de tweede plek. Zo egalitair is ons land niet. Lees meer

Sinds Corona zijn we op retraite zonder rust

Sinds Corona zijn we op retraite zonder rust

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: filosoof Aldo Kempen reageert op de reflecties van filosoof Miriam Rasch. Lees meer

 Corona-afval brengt meerkoet in de nesten

Corona-afval brengt meerkoet in de nesten

Meerkoeten blijken hun nesten maar wat graag te bouwen met ons corona-afval. Dat heeft voor-, maar vooral veel nadelen. Lees meer

Rueben Millenaar

“Excuses voor de slavernij? Moet ik me schuldig voelen?”

Overheidsexcuses zijn hét moment voor Nederland om het koloniale verleden eens recht in het gezicht aan te kijken, schrijft Lennart Bolwijn. Lees meer

 1

'Ik gebruik de toekomst, het verleden en het tijdloze'

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: illustrator Mans Weghorst reageert op de reflectie van animator Michael Dudok de Wit. Lees meer

 Vijftig jaar parade op de barricade

Vijftig jaar parade op de barricade

Vandaag precies vijftig jaar geleden liepen duizenden Amerikanen mee in de eerste Gay Pride Parade. Lees meer

Juist nu kan het straatbeeld anders 3

Juist nu kan het straatbeeld anders

In veertig tramhaltes verspreid over Den Haag is in plaats van reclame een kunstproject te zien van collectief Topp & Dubio. Lees meer

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Als iedereen zo graag met ‘homo’ wil schelden, laten we het dan ook als scheldwoord behandelen. Laten we voetbalwedstrijden stilleggen bij homofobe uitlatingen. Laten we druk uitoefenen op kranten die homofobe artikelen publiceren, schrijft Sebastiaan van der Lubbe. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan