Asset 14

Je bent woke - fijn, maar maak er geen wedstrijd van

Hard//talk: Je bent woke - fijn, maar maak er geen wedstrijd van

Dat ze niet op de hoogte was van inclusieve pronouns kwam Vivian Mac Gillavry op afkeurende reacties te staan. Behalve door een van de aanwezigen, die haar gebrek aan 'wokeness' geduldig opvulde.

Laatst bevond ik mij in een vergadering met een internationaal gezelschap, die begon met het standaard namenrondje. Minder standaard was dat het merendeel van de aanwezigen op het noemen van hun naam hun pronouns (persoonlijk voornaamwoorden) lieten volgen. Iemand noemde zich ‘he/his’, iemand anders ‘she/her’.

Ik probeer doorgaans om, als ik ergens onbekend mee ben of iets niet begrijp, gewoon te vragen of iemand het mij kan uitleggen. Ervoor uitkomen dat je iets niet weet is soms lastig, omdat het een kwetsbare positie schept die je vrijwillig inneemt. Nog moeilijker, maar des te belangrijker, wordt het om deze positie te blijven aannemen als blijkt dat ‘iets niet weten’ samenhangt met de mate van op de hoogte zijn van kwesties met betrekking tot bijvoorbeeld sociale rechtvaardigheid en het bewustzijn van eigen privileges.

De eerste helft van de vergadering werd gevuld met een gesprek over dit onderwerp

De jongen (‘he/his’) die mijn vraag om uitleg beantwoordde deed dat niet zonder enige afkeuring in zijn stem door te laten klinken. Immers: het was niet van deze tijd om niet op de hoogte te zijn van inclusive pronouns. Hoewel ik in de media wel degelijk verhalen voorbij heb zien komen over genderinclusiviteit, ben ik nog nooit eerder in een situatie terechtgekomen waar de aanwezigen daadwerkelijk actief hun voornaamwoorden aangaven.

Ik vraag mij af hoe gangbaar het gebruik van inclusieve pronouns in Nederland eigenlijk is. Aangezien ik, als antropoloog en kunstacademiestudent, relatief vaak in gezelschappen verkeer die inclusiviteit als speerpunt zien, vond ik het opvallend dat ik er pas in 2020 voor het eerst direct mee in aanraking kwam. Door de reactie van he/his voelde ik me daar schuldig over en ook een beetje geremd in verder vragen.

De eerste helft van de vergadering werd gevuld met een gesprek over dit onderwerp. Een andere aanwezige, die de pronouns they/them (hen/hun) droeg, kon vertellen dat deze manier van voorstellen met name in Engelssprekende gezelschappen gangbaar was. Nederlanders liepen volgens hen wat dat betreft achter, ook al is ‘hen/hun’ in Nederland al sinds 2016 als genderneutraal voornaamwoord gangbaar.

Wat me aan hun reactie opviel was hoe lief en geduldig hen op mijn onwetendheid of gebrek aan ‘wokeness’ reageerde. Hen gaf aan dat het vooral belangrijk is om het gesprek met elkaar aan te blijven gaan. Hun reactie deed mij denken aan onderstaand fragment uit een interview met Obama over ‘wokeness’.

    “This idea of purity and you’re never compromised and you’re always politically ‘woke’ and all that stuff, you should get over that quickly. […] “I do get a sense sometimes now among certain young people, and this is accelerated by social media, there is this sense sometimes of: ‘The way of me making change is to be as judgmental as possible about other people, and that’s enough. Like, if I tweet or hashtag about how you didn’t do something right or used the wrong verb, then I can sit back and feel pretty good about myself, cause, ‘Man, you see how woke I was, I called you out.” That’s not activism. That’s not bringing about change. If all you’re doing is casting stones, you’re probably not going to get that far. That’s easy to do.”

Dat er symbolische stenen gegooid worden als je niet woke bent is iets wat ik steeds vaker zie. Door het bestempelen van elkaars onwetendheid als een ‘misstap’ wordt elk gesprek juist dichtgeslagen. Wokeness wordt daardoor tot een soort wedstrijd in politieke correctheid gemaakt die, als we niet uitkijken, zelfs doorslaat in niets meer durven vragen of zeggen. Zo werd een vriendin van mij van racisme beschuldigd toen ze een ananas een ‘exotische vrucht’ noemde.

In gesprek gaan is de manier om veranderingen in de Nederlandse taal door te voeren

Juist dankzij de geduldige en niet-oordelende reactie van de non-binaire aanwezige bij de vergadering op mijn gebrek aan kennis ontstond de mogelijkheid om een open gesprek te voeren. Vooruitgang met betrekking tot inclusiviteit, zoals in vocabulaire, gaat nog niet zo hard als hen zou willen. Maar in gesprek gaan in plaats van stenen gooien is de manier om deze veranderingen ook in de Nederlandse taal (verder) door te voeren. Zo blijkt dat door elkaar de mogelijkheid te geven om ervoor uit te komen dat je niet zo ‘woke’ bent over bepaalde onderwerpen, er gespreksruimte vrijkomt.

Dus, als je iets niet weet, geef het dan aan. En als je iets wél weet, leg het uit.

Mail

Vivian Mac Gillavry is antropoloog, student aan de Gerrit Rietveld Academie en verwondert zich graag over de mens en sociale constructen. Die verwondering uit zich in tekst, illustraties, beeldend werk en beeld-taalcombinaties. // vivian.mac.gillavry@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer