Asset 14

Er schuilt een superkracht in autisme

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit.

K., die mij zeer dierbaar is, heeft een ‘milde autisme-spectrumstoornis’ en is hoogbegaafd. Hij heeft humor en meer zelfreflectie dan menig persoon die ik ken. Hij is eerlijk maar houdt ook rekening met de gevoelens van anderen. Hij heeft net cum laude zijn bachelordiploma Kunstmatige Intelligentie gehaald aan de universiteit, waar hij ook een werkgroep begeleidde. Maar ook vindt hij het spannend om iemand diep in de ogen aan te kijken, geeft hij weinig om small talk en lijkt hij geen bioritme te hebben dat is afgestemd op een etmaal.

Vanwege zijn ijzeren zelfbeheersing verschijnt hij als het moet ’s ochtends vroeg voor dingen als tentamens, of hij nou geslapen heeft of niet. Dan is hij fysiek ontregeld en voelt hij zich beroerd. Als hij naar zijn lichaam luistert, gaat hij nu rond 6:00 uur slapen en staat hij rond 15:00 uur op.

Sommige mensen vinden dat onwenselijk. Ze vinden dat je eerst je ritme op orde moet hebben als je verder wil komen. Dat je eerst moet oplossen wat niet normaal aan jou is omdat de meesten van ons dat anders doen. Dan kun je pas echt meedoen. Maar waar K. mee worstelt is voor een groot deel genetisch bepaald. Het gaat niet over wil of discipline, maar over biologie. Misschien lukt het hem om zich aan te passen, ik weet dat hij heel erg zijn best doet. Hij kan en wil zo veel, maar aarzelt om een volgende stap te zetten, het werkende leven in.

Hij is niet de enige. 53% van de respondenten van het Nederlands Autismeregister (NAR), waarvan twee derde gemiddeld tot hoog intelligent, heeft geen inkomen uit betaald werk. Meer dan de helft van die groep heeft wel een diploma van een vervolgopleiding. NAR-deelnemers die betaald werken of willen werken, doen dat vaak in de zorg, het onderwijs en de ICT: de bekende sectoren waar meer arbeidskrachten hard nodig zijn.

Als iemand veel te brengen heeft, is het dan echt zo onoverkomelijk als diegene niet kan functioneren in een kantoortuin?

Zonder de moeilijkheden en het leed dat autisme met zich mee kan brengen te willen bagatelliseren, is autisme in bepaalde opzichten een aanwinst voor onze maatschappij. Het is een spectrum met veel diversiteit en de een is de ander niet, maar relatief veelvoorkomende kwaliteiten zijn loyaliteit, eerlijkheid, resultaatgerichtheid, analytisch en technisch inzicht en het vermogen om lange tijd geconcentreerd met één onderwerp bezig zijn. Eigenschappen waar ik soms een beetje jaloers op ben en die vast veel managers in hun team willen zien.

Greta Thunberg, nu waarschijnlijk een van de bekendste mensen met autisme, noemt haar autisme haar superkracht. ‘Ik denk dat wij autisten in veel opzichten de normale mensen zijn en de rest nogal vreemd,’ zei ze in 2018. ‘De rest blijft immers zeggen dat klimaatverandering een existentiële bedreiging is, en toch blijven ze gewoon doen wat ze al deden. Als uitstoot moet stoppen, dan moeten we stoppen met uitstoten. Voor mij is dat zwart-wit.’

Juist doordat Thunberg de wereld met een bepaalde rigiditeit, helderheid en simpelheid bekijkt, kan zij op haar zestiende tegen wereldleiders zeggen dat ze nú moeten ingrijpen om de aarde van klimaatcatastrofen te redden, zonder zich af te laten leiden door politieke of andere sociale conventies.

Natuurlijk is niet iedereen zo, en ook niet alle mensen met autisme. Dat hoeft ook niet. Er zijn meer rollen te vervullen in de samenleving. Maar als iemand veel te brengen heeft, is het dan echt zo onoverkomelijk als diegene niet kan functioneren in een kantoortuin, niet uit de verf komt in een brainstormsessie of niet mee wil met het teamuitje?

Of een stuk dag overslaat, zoals K.? In de kalmte van de nacht houdt hij ruimte over voor belangrijke zaken, zoals robots ontwerpen. Daar liggen zijn interesses, talenten en ambities. Hij zou er bovendien zijn eigen geld mee kunnen verdienen, in plaats van een uitkering. Laat hem. Het is ten slotte altijd ergens op de wereld kantoortijd.

 

Beeld: Chris Clogg via Flickr

Mail

Sofie Hees (Nijmegen, 1991) studeerde politicologie, is het liefst onderweg en wil niet alleen horen wie het hardst roept.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Essay: Boy's don't cry 1

Boy's don't cry

In de essayreeks Boy's dont cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 1 met de films Mulan en Like father, like son. Lees meer

Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer