Asset 14

Er schuilt een superkracht in autisme

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit.

K., die mij zeer dierbaar is, heeft een ‘milde autisme-spectrumstoornis’ en is hoogbegaafd. Hij heeft humor en meer zelfreflectie dan menig persoon die ik ken. Hij is eerlijk maar houdt ook rekening met de gevoelens van anderen. Hij heeft net cum laude zijn bachelordiploma Kunstmatige Intelligentie gehaald aan de universiteit, waar hij ook een werkgroep begeleidde. Maar ook vindt hij het spannend om iemand diep in de ogen aan te kijken, geeft hij weinig om small talk en lijkt hij geen bioritme te hebben dat is afgestemd op een etmaal.

Vanwege zijn ijzeren zelfbeheersing verschijnt hij als het moet ’s ochtends vroeg voor dingen als tentamens, of hij nou geslapen heeft of niet. Dan is hij fysiek ontregeld en voelt hij zich beroerd. Als hij naar zijn lichaam luistert, gaat hij nu rond 6:00 uur slapen en staat hij rond 15:00 uur op.

Sommige mensen vinden dat onwenselijk. Ze vinden dat je eerst je ritme op orde moet hebben als je verder wil komen. Dat je eerst moet oplossen wat niet normaal aan jou is omdat de meesten van ons dat anders doen. Dan kun je pas echt meedoen. Maar waar K. mee worstelt is voor een groot deel genetisch bepaald. Het gaat niet over wil of discipline, maar over biologie. Misschien lukt het hem om zich aan te passen, ik weet dat hij heel erg zijn best doet. Hij kan en wil zo veel, maar aarzelt om een volgende stap te zetten, het werkende leven in.

Hij is niet de enige. 53% van de respondenten van het Nederlands Autismeregister (NAR), waarvan twee derde gemiddeld tot hoog intelligent, heeft geen inkomen uit betaald werk. Meer dan de helft van die groep heeft wel een diploma van een vervolgopleiding. NAR-deelnemers die betaald werken of willen werken, doen dat vaak in de zorg, het onderwijs en de ICT: de bekende sectoren waar meer arbeidskrachten hard nodig zijn.

Als iemand veel te brengen heeft, is het dan echt zo onoverkomelijk als diegene niet kan functioneren in een kantoortuin?

Zonder de moeilijkheden en het leed dat autisme met zich mee kan brengen te willen bagatelliseren, is autisme in bepaalde opzichten een aanwinst voor onze maatschappij. Het is een spectrum met veel diversiteit en de een is de ander niet, maar relatief veelvoorkomende kwaliteiten zijn loyaliteit, eerlijkheid, resultaatgerichtheid, analytisch en technisch inzicht en het vermogen om lange tijd geconcentreerd met één onderwerp bezig zijn. Eigenschappen waar ik soms een beetje jaloers op ben en die vast veel managers in hun team willen zien.

Greta Thunberg, nu waarschijnlijk een van de bekendste mensen met autisme, noemt haar autisme haar superkracht. ‘Ik denk dat wij autisten in veel opzichten de normale mensen zijn en de rest nogal vreemd,’ zei ze in 2018. ‘De rest blijft immers zeggen dat klimaatverandering een existentiële bedreiging is, en toch blijven ze gewoon doen wat ze al deden. Als uitstoot moet stoppen, dan moeten we stoppen met uitstoten. Voor mij is dat zwart-wit.’

Juist doordat Thunberg de wereld met een bepaalde rigiditeit, helderheid en simpelheid bekijkt, kan zij op haar zestiende tegen wereldleiders zeggen dat ze nú moeten ingrijpen om de aarde van klimaatcatastrofen te redden, zonder zich af te laten leiden door politieke of andere sociale conventies.

Natuurlijk is niet iedereen zo, en ook niet alle mensen met autisme. Dat hoeft ook niet. Er zijn meer rollen te vervullen in de samenleving. Maar als iemand veel te brengen heeft, is het dan echt zo onoverkomelijk als diegene niet kan functioneren in een kantoortuin, niet uit de verf komt in een brainstormsessie of niet mee wil met het teamuitje?

Of een stuk dag overslaat, zoals K.? In de kalmte van de nacht houdt hij ruimte over voor belangrijke zaken, zoals robots ontwerpen. Daar liggen zijn interesses, talenten en ambities. Hij zou er bovendien zijn eigen geld mee kunnen verdienen, in plaats van een uitkering. Laat hem. Het is ten slotte altijd ergens op de wereld kantoortijd.

 

Beeld: Chris Clogg via Flickr

Mail

Sofie Hees (Nijmegen, 1991) studeerde politicologie, is het liefst onderweg en wil niet alleen horen wie het hardst roept.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer