Racisme is een diep verweven onderdeel van het narratief van Nederland, waar we nog dagelijks de gevolgen van kunnen zien en voelen. Het is niet genoeg om je stil en afzijdig te houden van onrecht: verandering vereist actie.
Bij het lezen van het nieuws over de dood van George Floyd zakte de moed me in de schoenen. Niet alweer, dacht ik. Niet alweer een zwarte Amerikaan die door politiegeweld om het leven komt: bijna achtduizend gingen Floyd de afgelopen zes jaar al voor. Zwarte Amerikanen lopen tweeënhalf keer zoveel kans om gedood te worden door politiegeweld als andere Amerikanen.
Floyds woonplaats Minneapolis barst uit haar voegen van verdriet en woede, en ook in andere steden wereldwijd is de maat vol. De beelden van de demonstraten die de straat op trekken en oog in oog komen te staan met het door hen zo gewraakte politieapparaat, zijn schrikbarend. Het zijn beelden van moed, van pijn en van emotie, die de herinnering oproepen aan de grote burgerrechtenbewegingen in de jaren zestig.
Iedereen die commentaar levert op de demonstranten – ook hier in Nederland – zou zich moeten afvragen waarom de reactie op onrecht zwaarder weegt dan het verschrikkelijke onrecht zelf. De status quo is verdorven. Opstand is dus niet alleen gerechtvaardigd, maar noodzakelijk.
Antiracismedemonstranten in Amsterdam op 1 juni.
Zoals zovelen al hebben gezegd: de moord op George Floyd is geen geïsoleerd incident, maar het gevolg van een systeem dat van binnenuit verrot is, een ziek systeem. Het racistische gedachtegoed dat ten grondslag ligt aan de systematische onderdrukking van en het geweld tegen zwarte mensen en mensen van kleur laat zich niet tegenhouden door de landsgrenzen van de Verenigde Staten.
De duizenden demonstranten op de Dam benoemden het onomwonden: ook Nederland kampt met een racismeprobleem. Denk aan de discriminatie bij de Belastingdienst, aan het racisme binnen het Nederlandse politiekorps, aan onze blackfacetraditie, aan het feit dat de PVV met 20 zetels in onze Tweede Kamer zit, enzovoorts.
Racisme is een diep verweven onderdeel van het grote narratief van Nederland. Tot op de dag van vandaag plukken we de vruchten van ons koloniale verleden – voor sommigen zijn die zoet, voor heel veel mensen rot. Vanuit ons welvarende land kijken we terug op de gruwelen in het verleden die ons zo welvarend hebben gemaakt, en vragen ons af hoe we ze hebben kunnen laten gebeuren. Maar die geschiedenis is geen verhaaltje in de boeken dat nu afgelopen is. Ze gebeurt nog steeds.
If you've wondered what you would've done during slavery, the Holocaust, or Civil Rights movement...you're doing it now. #Charlottesville
— Aditi Juneja (@AditiJuneja3) August 12, 2017
Een bekende internetwijsheid die zo nu en dan terugkeert luidt: “Als je je afvraagt wat had je had gedaan tijdens de holocaust, of tijdens de burgerrechtenbeweging… dan is het antwoord: precies wat je nu doet.” We denken graag dat we in zulke tijden aan de juiste kant van de geschiedenis hadden gestaan, maar de goede kant is solidair, zelfs als het niet goed uitkomt of als problemen jou persoonlijk niet raken. De goede kant komt in opstand. De goede kant rammelt aan de tralies van de status quo. Zoals Susan Sontag schreef in haar boek Regarding the Pain of Others: “It is passivity that dulls feeling.”
Ik schrijf over verhalen en systemen, maar vergeet dit nooit: wij maken het verhaal en wij zijn het systeem. Het is gewoonweg niet voldoende om te zitten en toe te kijken. Een verandering de goede kant op vereist actie. Neutraliteit heeft nooit iets veranderd. Begin bij je eigen omgeving, het systeempje om je heen.
Erken dat systematisch racisme verstrengeld is met het Nederlandse verleden en daarmee met het Nederlandse heden. Neem het serieus. Help waar mogelijk: doneer aan organisaties die zich actief bezighouden met het bestrijden van racisme (zie hieronder), gebruik je stemrecht (zowel nationaal als lokaal), gebruik je platform om je uit te spreken als je dat hebt. Niet alleen dat, maar wees niet laf als dit gespreksonderwerp niet populair is in je gezelschap. Stilzitten en toekijken is goedkeuren. Heb je een stem? Gebruik die dan.
Vier anti-racismeorganisaties waar je vandaag nog aan kunt doneren:
The Black Archives
NL 06 ABNA 0246 4020 83
t.n.v. stichting New Urban Collective
o.v.v. Donatie the Black Archives
Black Queer Trans Resistance NL
NL 56 BUNQ 2044 2946 21
t.n.v. Black Queer Resistance NL
Stichting Nederland Wordt Beter
NL 09 TRIO 0197 9666 91
t.n.v. Nederland Wordt Beter
o.v.v. Donatie
Kick Out Zwarte Piet
NL 09 TRIO 0197 9666 91
t.n.v. Nederland Wordt Beter
o.v.v. KOZP
Noot van de redactie: in een eerdere versie van deze tekst werd gerefereerd aan een NRC-artikel waaruit zou blijken dat Haagse politieagenten elkaar onderling 'Marokkanenverdelgers' noemden. Dit lijkt een niet te funderen beschuldiging. De passage is uit het artikel verwijderd.
