De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Politiek en publiek Nederland buitelt over elkaar heen om de recente uitspraken van BuZa-minister Stef Blok te veroordelen. Door alle commotie lijkt het net of zulke uitspraken niet aan de lopende band worden gedaan, aldus Julius Koetsier.
‘Waarschijnlijk zit ergens diep in onze genen dat we een overzichtelijke groep willen hebben om mee te jagen of om een dorpje te onderhouden.’ Die uitspraak van Stef Blok is de laatste dagen terecht vaak bespot en verfoeid, maar zo'n ‘genetische’ benadering van politieke kwesties is niet zeldzaam. Genoeg mensen die, net als Blok, racisme en xenofobie proberen te rechtvaardigen met een gevonden korrel kennis van evolutiepsychologie en genetica. Gek genoeg gaat het zelden om de positieve eigenschappen van de mens. Ons binnen het dierenrijk ongeëvenaarde vermogen tot empathie staat eerder haaks op onze ‘oerinstincten’, volgens cafékletsers die hun beeld van de oertijd baseren op films als One Million Years BC.
Neem de Canadese psycholoog en charlatan Jordan Peterson, die met hilarische zekerheid een paar populaire hypotheses uit de evolutiepsychologie verdedigt alsof het keiharde wetenschappelijke feiten zijn. In werkelijkheid is de evolutiepsychologie bijzonder speculatief. Hypotheses kunnen vaak moeilijk getest worden, wat deze tak van wetenschap heel vatbaar maakt voor misbruik met ideologische doeleinden.
Mensen binden zich gemakkelijker aan ‘vreemden’ dan elke andere diersoort en zodoende is de moderne mens een genetische hutspot.
Als iemand een zin begint met: ‘Waarschijnlijk zit ergens diep in onze genen...’ is het oppassen geblazen. Dat zijn niet de woorden van iemand die er verstand van heeft. Niemand zou zo'n opmerking maken over een andere wetenschap. ‘Waarschijnlijk zit er ergens diep in het getal 15 miljoen het vermogen om het ideale aantal inwoners van Nederland te zijn. Er moeten dus twee miljoen mensen weg.’
Vooropgesteld, ik ben ook geen geneticus of bioloog, maar ik weet wel dat het concept ‘dorpje’ niet in onze genen verankerd is. Niet ‘ergens diep’ en ook niet ergens ondiep. En zoals wetenschapsjournalist Lucas Brouwers in NRC schrijft: mensen binden zich gemakkelijker aan ‘vreemden’ dan elke andere diersoort en zodoende is de moderne mens een genetische hutspot. Dat is ook logisch. Jagers en verzamelaars hadden over het algemeen geen vaste verblijfsplek, maar trokken rond in groepen van rond de veertig mensen. Regelmatig contact met andere groepen voorkwam incest. Snel binding vinden met onbekenden is dus een evolutionair voordelige eigenschap. Laten we dus hopen dat Blok zijn utopie van de ‘overzichtelijke groep’ de werkelijkheid in kan helpen met een paar gelijkgestemden, en dat ze altijd veilig binnen de muren om hun dorpje blijven.
Beeld: Prachatai via Flickr
