Asset 14

Bolsonaro bewijst: de pot is sluwer dan de ketel

Hard//talk: Bolsonaro bewijst: de pot is sluwer dan de ketel

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In het 'nieuwe' Brazilië van Jair Bolsonaro moeten linkse docenten worden ontmaskerd die leerlingen indoctrineren met hun linkse ideologie. Dennis Faase ziet Bolsonaro's streven vooral als een doortrapte manier om het onderwijssysteem af te breken, beschuldigingen van censuur of indoctrinatie werken namelijk zélf censurerend.

President van Brazilië Jair Bolsonaro heeft onlangs een FvD'tje gedaan door studenten op te roepen hun docenten aan te geven wanneer ze linkse ideeën propageren. Aanleiding hiervoor is het idee dat er in het onderwijssysteem sprake zou zijn van linkse indoctrinatie. Onderwijzers zouden bewust ‘linkse’ standpunten propageren en ‘rechtse’ standpunten censureren. Deze beschuldiging – mits gefundeerd – dient serieus te worden genomen: het is belangrijk dat iedere leerling een stem krijgt in het schoolsysteem en dat er meer dan een perspectief aan bod komt. Mocht er sprake zijn van ongelijke behandeling, dan moet daar iets aan worden gedaan.

Het sluwe van Bolsonaro’s beschuldiging is echter, dat zij zelf indoctrinerend, of in ieder geval censurerend werkt. Door te zeggen dat docenten 'linkse' opvattingen opleggen, wordt een klimaat van verdachtmaking gecreëerd. Zodra een docent iets zegt dat ook maar de zweem hiervan draagt – zoals een proefwerk waarin staat dat mensen het grootste gevaar voor de natuur zijn – kan hij of zij hierop worden aangesproken, teruggefloten of zelfs verstomd. De beschuldiging van censuur of indoctrinatie werkt zelf censurerend. De pot verwijt dus de ketel (los van de vraag of de ketel überhaupt zwart ziet).

Het gekke hieraan is dat politici als Bolsonaro menen dat het antwoord op censuur, nog meer censuur moet zijn. Censuur is toch altijd onwenselijk? Het probleem wordt hier gepresenteerd als de oplossing. Of je hiermee een grotere diversiteit aan stemmen bereikt, valt ernstig te betwijfelen.

Door te stellen dat onze kennis het resultaat is van indoctrinatie en censuur, zeg je ook dat deze kennis onbetrouwbaar is.

Bovendien bedreigen dit soort verwijten de positie van onderwijsinstituties in de samenleving. Door te stellen dat onze kennis het resultaat is van indoctrinatie en censuur, zeg je ook dat deze kennis onbetrouwbaar is. Wetenschap en onderwijs verliezen hierdoor steeds meer hun autoriteit en legitimiteit. Dit is gevaarlijk, want voordat je het weet is alles ‘maar een mening'. Iets dergelijks voltrekt zich ook in Bolsonaro's kabinet, waar onweerlegbare feiten als klimaatverandering en koloniale slavernij als complottheorieën worden afgeschilderd. Het censuurverwijt is dus ook een manier voor de doortrapte politicus om het onderwijssysteem te ondermijnen en de ‘feiten’ naar zijn hand te zetten.

Censuurverwijten zijn niet alleen inefficiënt, maar kunnen ook gevaarlijk zijn. Sommige overheden gebruiken de beschuldiging van politieke vooringenomenheid dan ook om ongegeneerd hun eigen censuur te plegen. Zo ontsloeg president Recep Erdogan onlangs meer dan 10.000 leerkrachten, omdat ze zich zouden inlaten met de PKK of de geestelijke Fethullah Gülen; grote, alternatieve geluiden in de politiek. Hongaarse president Viktor Orban sloot vorig jaar de Central European University, omdat het een 'liberaal bolwerk' zou zijn. Dit laat zien dat vrij, kritisch onderwijs vaak juist beschermd dient te worden tegen overheden die dit willen inperken.

Bolsonaro en het FvD beroepen zich in de basis op een rechtvaardig en waardevol streven: hoe zorgen wij ervoor dat in klaslokalen alle geluiden evenredig aan bod komen? Als er stemmen in het geding zijn, moeten we kijken naar het vergroten van de vrijheid in onderwijsinstituten. Censuurverwijten en surveillanceoproepen zijn echter geen oplossing, maar perken deze vrijheid verder in. Sterker nog: ze zijn de handelsmerken van een politieke partij die de onderwijsinstituten naar zich toe wil trekken. Wees dus beducht voor de pot, hij ziet toch echt zelf zwart.

Beeld: Palácio do Planalto via Flickr.

Mail

Dennis Faase (1990) is een geweldige auteur, die je zeker in de gaten moet houden.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziRedacteur
Lees meer
het laatste
 Mag ik dan niks meer zeggen?

Mag ik dan niks meer zeggen?

'De vrije uitwisseling van informatie en ideeën, de levenslijn van een liberale samenleving, wordt met de dag verder ingeperkt', vonden zo'n 150 prominenten in een publieke aanklacht tegen de 'cancel culture'. Kritiek op de brief liet niet lang op zich wachten. Lees meer

Wat heeft een mens aan een miljard?

Wat heeft een mens aan een miljard?

Wie de vermogensongelijkheid in Nederland aan de kaak stelt, hoort regelmatig: ‘Gelukkig zijn we geen Amerika. Daar is de rijkdom pas oneerlijk verdeeld!’ Dat klopt. Maar we staan wel op de tweede plek. Zo egalitair is ons land niet. Lees meer

Sinds Corona zijn we op retraite zonder rust

Sinds Corona zijn we op retraite zonder rust

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: filosoof Aldo Kempen reageert op de reflecties van filosoof Miriam Rasch. Lees meer

 Corona-afval brengt meerkoet in de nesten

Corona-afval brengt meerkoet in de nesten

Meerkoeten blijken hun nesten maar wat graag te bouwen met ons corona-afval. Dat heeft voor-, maar vooral veel nadelen. Lees meer

Rueben Millenaar

“Excuses voor de slavernij? Moet ik me schuldig voelen?”

Overheidsexcuses zijn hét moment voor Nederland om het koloniale verleden eens recht in het gezicht aan te kijken, schrijft Lennart Bolwijn. Lees meer

 1

'Ik gebruik de toekomst, het verleden en het tijdloze'

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: illustrator Mans Weghorst reageert op de reflectie van animator Michael Dudok de Wit. Lees meer

 Vijftig jaar parade op de barricade

Vijftig jaar parade op de barricade

Vandaag precies vijftig jaar geleden liepen duizenden Amerikanen mee in de eerste Gay Pride Parade. Lees meer

Juist nu kan het straatbeeld anders 3

Juist nu kan het straatbeeld anders

In veertig tramhaltes verspreid over Den Haag is in plaats van reclame een kunstproject te zien van collectief Topp & Dubio. Lees meer

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Als iedereen zo graag met ‘homo’ wil schelden, laten we het dan ook als scheldwoord behandelen. Laten we voetbalwedstrijden stilleggen bij homofobe uitlatingen. Laten we druk uitoefenen op kranten die homofobe artikelen publiceren, schrijft Sebastiaan van der Lubbe. Lees meer

Nieuws in Beeld: Hoe het bedrijfsleven demonstraties mogelijk maakt 10

Hoe het bedrijfsleven demonstraties mogelijk maakt

Fotograaf Ka-Tjun Hau bracht de 'achterkant' van de antiracismedemonstraties in beeld. Lees meer

Hard//talk: ‘Black Lives Matter’ betekent óók in Nederland politiegeweld tegengaan

‘Black Lives Matter’ betekent óók in Nederland politiegeweld tegengaan

De politie meer geweldsbevoegdheden geven is volstrekt onnodig. Het is zelfs onwenselijk en gevaarlijk. Lees meer

Hard//talk: De anderhalve meter negeren mag best, maar alleen als het geld oplevert

De anderhalve meter negeren mag best, maar alleen als het geld oplevert

Als de antiracismedemonstranten die begin deze maand op de Dam stonden de schuld krijgen van een tweede coronagolf, is dat niet omdat ze een risico namen. Lees meer

 1

Hoe vang je activisme in beeld?

Hoe dun is de scheidslijn tussen een sterke boodschap en een kwalijke misser? Hoe luid moet je van je laten horen als witte illustrator, en vraag je geld voor het gebruik van een illustratie van George Floyd? Drie illustratoren gaan in gesprek. Lees meer

Ga weg met je loonoffer

Ga weg met je loonoffer

Nu is het tijd om de beroepsbabbelaars aan de kant te schuiven en het belang van werkers centraal te stellen, zegt FNV Jong-voorzitter Bas van Weegberg. Lees meer

Blijven opletten nu. Een essay over eenzaamheid.

Blijven opletten nu. Een essay over eenzaamheid.

Koen Schouwenburg leidt al lange tijd een eenzaam bestaan. Hij ziet wel mensen, maar wat betekent dat? Wanneer vind je ware verbondenheid en echt contact? Hij gaat te rade in de filosofie en de literatuur, en vindt in de liefde het antwoord. Maar om die liefde vast te kunnen houden, mogen we nooit berusten. Lees meer

Ook dit is jouw huis

Ook dit is jouw huis

Ook dit is jouw huis is een audiotour door je eigen huis, gemaakt van archiefmateriaal. Het is een tour en audio-essay ineen over zoeken, eenzaamheid, uitzicht, en het schone zien in dingen die eigenlijk achtergrondruis zijn geworden. Lees meer

Filmtrialoog: Swallow

Swallow

Vanuit huis bekeken onze redacteuren de film Swallow. Die bleek veel meer dan een thriller met een absurde premisse. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Racisme is een diep verweven onderdeel van het narratief van Nederland, waar we nog dagelijks de gevolgen van kunnen zien en voelen. Het is niet genoeg om je stil en afzijdig te houden van onrecht: verandering vereist actie. Lees meer

Echte schrijvers stellen uit

Echte schrijvers stellen uit

Elke schrijver is bekend met uitstelgedrag. Professioneel uitsteller Nicolas Voet legt in zijn essay uit waar het gelummel vandaan komt, en waarom het broodnodig is. Lees meer

Terra Infirma (deel 1)

Terra Infirma (deel 1)

Terwijl het coronavirus zich in de eerste maanden van 2020 over de wereld verspreidde en verschillende overheden verschillende maatregelen troffen, observeerde Nicky Runge de gang van zaken in haar woonplaats Hongkong. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan