Asset 14

Bolsonaro bewijst: de pot is sluwer dan de ketel

Hard//talk: Bolsonaro bewijst: de pot is sluwer dan de ketel

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In het 'nieuwe' Brazilië van Jair Bolsonaro moeten linkse docenten worden ontmaskerd die leerlingen indoctrineren met hun linkse ideologie. Dennis Faase ziet Bolsonaro's streven vooral als een doortrapte manier om het onderwijssysteem af te breken, beschuldigingen van censuur of indoctrinatie werken namelijk zélf censurerend.

President van Brazilië Jair Bolsonaro heeft onlangs een FvD'tje gedaan door studenten op te roepen hun docenten aan te geven wanneer ze linkse ideeën propageren. Aanleiding hiervoor is het idee dat er in het onderwijssysteem sprake zou zijn van linkse indoctrinatie. Onderwijzers zouden bewust ‘linkse’ standpunten propageren en ‘rechtse’ standpunten censureren. Deze beschuldiging – mits gefundeerd – dient serieus te worden genomen: het is belangrijk dat iedere leerling een stem krijgt in het schoolsysteem en dat er meer dan een perspectief aan bod komt. Mocht er sprake zijn van ongelijke behandeling, dan moet daar iets aan worden gedaan.

Het sluwe van Bolsonaro’s beschuldiging is echter, dat zij zelf indoctrinerend, of in ieder geval censurerend werkt. Door te zeggen dat docenten 'linkse' opvattingen opleggen, wordt een klimaat van verdachtmaking gecreëerd. Zodra een docent iets zegt dat ook maar de zweem hiervan draagt – zoals een proefwerk waarin staat dat mensen het grootste gevaar voor de natuur zijn – kan hij of zij hierop worden aangesproken, teruggefloten of zelfs verstomd. De beschuldiging van censuur of indoctrinatie werkt zelf censurerend. De pot verwijt dus de ketel (los van de vraag of de ketel überhaupt zwart ziet).

Het gekke hieraan is dat politici als Bolsonaro menen dat het antwoord op censuur, nog meer censuur moet zijn. Censuur is toch altijd onwenselijk? Het probleem wordt hier gepresenteerd als de oplossing. Of je hiermee een grotere diversiteit aan stemmen bereikt, valt ernstig te betwijfelen.

Door te stellen dat onze kennis het resultaat is van indoctrinatie en censuur, zeg je ook dat deze kennis onbetrouwbaar is.

Bovendien bedreigen dit soort verwijten de positie van onderwijsinstituties in de samenleving. Door te stellen dat onze kennis het resultaat is van indoctrinatie en censuur, zeg je ook dat deze kennis onbetrouwbaar is. Wetenschap en onderwijs verliezen hierdoor steeds meer hun autoriteit en legitimiteit. Dit is gevaarlijk, want voordat je het weet is alles ‘maar een mening'. Iets dergelijks voltrekt zich ook in Bolsonaro's kabinet, waar onweerlegbare feiten als klimaatverandering en koloniale slavernij als complottheorieën worden afgeschilderd. Het censuurverwijt is dus ook een manier voor de doortrapte politicus om het onderwijssysteem te ondermijnen en de ‘feiten’ naar zijn hand te zetten.

Censuurverwijten zijn niet alleen inefficiënt, maar kunnen ook gevaarlijk zijn. Sommige overheden gebruiken de beschuldiging van politieke vooringenomenheid dan ook om ongegeneerd hun eigen censuur te plegen. Zo ontsloeg president Recep Erdogan onlangs meer dan 10.000 leerkrachten, omdat ze zich zouden inlaten met de PKK of de geestelijke Fethullah Gülen; grote, alternatieve geluiden in de politiek. Hongaarse president Viktor Orban sloot vorig jaar de Central European University, omdat het een 'liberaal bolwerk' zou zijn. Dit laat zien dat vrij, kritisch onderwijs vaak juist beschermd dient te worden tegen overheden die dit willen inperken.

Bolsonaro en het FvD beroepen zich in de basis op een rechtvaardig en waardevol streven: hoe zorgen wij ervoor dat in klaslokalen alle geluiden evenredig aan bod komen? Als er stemmen in het geding zijn, moeten we kijken naar het vergroten van de vrijheid in onderwijsinstituten. Censuurverwijten en surveillanceoproepen zijn echter geen oplossing, maar perken deze vrijheid verder in. Sterker nog: ze zijn de handelsmerken van een politieke partij die de onderwijsinstituten naar zich toe wil trekken. Wees dus beducht voor de pot, hij ziet toch echt zelf zwart.

Beeld: Palácio do Planalto via Flickr.

Mail

Dennis Faase (1990) is een geweldige auteur, die je zeker in de gaten moet houden.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
 1

Antropoloog op de barricades
(David Graeber, 1961 - 2020)

Jonathan Luger eert de helaas te vroeg overleden antropoloog-activist David Graeber, door onder andere terug te blikken op Graebers inspirerende optreden bij de Maagdenhuisbezetting. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

 The Notorious RBG is niet meer

The Notorious RBG is niet meer

Illustrator Pirmin Rengers maakte dit prachtige portret ter ere van Ruth Bader Ginsburg, de Amerikaanse opperrechter die afgelopen vrijdag overleed. Lees meer

 'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

Maar liefst 14.000 asielaanvragen zouden nog voor het eind van 2020 behandeld moeten zijn, zo is de doelstelling van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Lees meer

Nostalgische saus

Nostalgische saus

Onze maatschappij kent momenteel veel nostalgische oplevingen. Kunstenaar Sandra Mackus betrapt zichzelf erop dat ze in haar werk ook met het verlangen naar vroeger speelt. Hoe blijft ze authentiek en oprecht? Haar recept is verbluffend simpel. Lees meer

Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Wat hebben nostalgie en camp met elkaar van doen? Rijk Kistemaker kwam erachter dat deze twee fenomenen nauwer verbonden zijn dan we in eerste instantie misschien denken. Een essay over de troost van het abjecte en de overdaad, van schorseneren en Meryl Streep, van de glitters en parels in een gezamenlijke queercultuur. Lees meer

Automatische concepten 44

Op weg naar andere relatie- en woonvormen

Een romantische relatie die niet wordt getypeerd door exclusiviteit of samenwonen, wordt opeens een vrije ruimte om op onderzoek te gaan en zelf te creëren, aldus Babet te Winkel. Lees meer

Filmtrialoog: De Beentjes van Sint Hildegaard

De Beentjes van Sint Hildegard

Onze redacteurs zagen het speelfilmdebuut van Herman Finkers als acteur en scenarist, een sympathiek liefdesverhaal dat desalniettemin de nodige pijn niet schuwt. Lees meer

 Eet je bord leeg!

Eet je bord leeg!

De Chinese president Xi Jinping heeft de aanval geopend op voedselverspilling in zijn land. Lees meer

 Geef mij mijn (waan)zin

Geef mij mijn (waan)zin

Illustrator Rueben Millenaar ziet het kookpunt van de onvrede om de coronamaatregelen steeds dichterbij komen. Lees meer

Tempo Doeloe -

Tempo Doeloe - Verbonden met een omstreden verleden

De jaarlijkse herdenking van de capitulatie van Japan in 1945 roept bij Vivian Mac Gillavry gemengde gevoelens op. Als tweede generatie oorlogsslachtoffer groeide ze op met nostalgische verhalen over Tempo Doeloe, maar vindt ze de steeds luider klinkende kritiek op het koloniale verleden terecht. Een essay over het omgaan met een koloniaal verleden in je familie, verbintenis voelen en je eigen gedachten daarover vormen. Lees meer

 Eén televisiedoorbraak, alstublieft

Eén televisiedoorbraak, alstublieft

Realityknaller Big Brother komt terug, en er is beslist geen tekort aan aanmeldingen. Lees meer

Filmtrialoog: Der Fall Collini

Der Fall Collini

Redacteurs Ruby Sanders, Rosanna Baas en Oscar Spaans togen naar de bioscoop om Der Fall Collini te zien, een rechtbankthriller met een verrassende inkijk op een onderbelicht stukje naoorlogse geschiedenis. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan