Asset 14

Haatliefde

Een vriend kun je ontvrienden maar Geschwister zitten hun hele leven aan elkaar vast. Maartje vertelt over de tijd dat ze haar zusje hartgrondig haatte. Haar zusje reageert in audio.

Er waren dagen dat ik haar dood wenste, en ik wist zeker dat mijn zusje ook zo over mij dacht... Tot ik haar de laatste versie van dit artikel liet lezen.

Elk gezin heeft zo zijn ruzies; vooral pubers kunnen elkaar het leven zuur maken. De rivaliteit die je als kind voelt ten opzichte van je broers en zussen is waarschijnlijk doodnormaal. Iedereen wil zoveel mogelijk aandacht van zijn ouders. Daar hebben we alle reden toe. Ook jonge vogeltjes sperren hun bekjes wijd open wanneer moeders komt aanvliegen. Het kleinste vogeltje wordt weggeduwd, krijgt daarom het minste eten en kukelt uiteindelijk uit het nest, te zwak om zijn vleugeltjes uit te slaan. Middels de existentiële strijd met je Geschwistern bereid je je voor op de harde wereld buiten het ouderlijk huis waar je niet alleen om de aandacht van je ouders zal moeten vechten. Al schermend en sparrend met je broers of zussen word je volwassen.

Wat zich in de jaren negentig en nul tussen mijn zusje en mij afspeelde, had echter weinig te maken met volwassen worden, en nog minder met kind zijn. Onze spanning kwam niet voort uit irritatie of zusterlijke jaloezie. Het was alsof wij met die wederzijdse afschuw waren geboren, als Kaïn en Abel. Wij haatten elkaar alsof we in een Griekse tragedie of een toneelstuk van Shakespeare speelden: hartgrondig en zonder genade. Het was de dagelijkse haat jegens mijn twee jaar jongere zusje waarmee ik wakker werd en ging slapen; een mengeling van onbegrip, afgunst en walging om haar bestaan in de kamer naast de mijne. Er was een najaar dat zij enorm verkouden was en ’s nachts uren achtereen haar neus snoot, toen haatte ik haar nog meer. Met gebalde vuisten lag ik in bed haar te verwensen.

Behalve enkele obsessieve trekjes waar ons hele gezin mee gezegend is, valt er niets onaangenaams in mijn zusjes karakter te ontdekken. Wanneer ik oudere zussen of ouders van haar vriendinnen sprak, zeiden die steevast dat mijn zusje zo’n vriendelijk en beleefd meisje was. Iedereen was dol op haar. Zelf sta ik ook niet als bijzonder haatdragend bekend, en van jongs af aan doe ik overdreven mijn best om de lieve vrede te bewaren. Maar tegen mijn zusje was ik echt gemeen. Wanneer zij de kamer binnenkwam, begon mijn hart hoog in mijn borst te kloppen, in mijn hoofd vormden zich onmiddellijk talloze plannen om haar het leven zuur te maken. Zo heb ik een keer haar school gebeld met de mededeling dat haar afspraak met de logopediste (die zij niet had) was afgezegd, omdat ik wist dat de conciërge dit in de klas zou vertellen. We zijn thuis met vier meisjes en dat is sowieso niet eenvoudig, maar alleen tussen ons, de twee oudsten, ontstond er iets wat zo giftig was dat wij niet eens naast elkaar in de auto konden zitten.

Illustratie: Kwennie Cheng

Met ons gezin gaat het nu goed. Dat is best bijzonder, zeker als je bedenkt dat de jaren meestal geen wijsheid maar wrok brengen. Eenmaal volwassen mag er met volle overgave geruzied worden over geld en verjaardagen. Niemand eist dat ruzies worden bijgelegd. Het gezin valt uiteen omdat gesproken woorden niet meer teruggenomen worden en gezinsleden te koppig zijn om sorry te zeggen of een verontschuldiging te aanvaarden. Kijk één aflevering van het geweldige programma ‘Het Familiediner’ en huiver. Als kind moet je echter nog je best doen. Er lijkt een taboe op te rusten: een slechte relatie met je broer of zus. Je leeft onder hetzelfde dak dus zal je het met elkaar moeten doen. Maar wat als je diegene gewoon niets te zeggen hebt? Moet je dan koste wat het kost met elkaar aan tafel zitten? Wanneer je alleen je ouders met elkaar gemeen hebt, raak je snel uitgepraat.

Als peuter en kleuter waren we al niet bijzonder close, maar rond mijn tiende en haar achtste levensjaar dreven mijn zusje en ik echt uit elkaar. Daarna ging het van kwaad tot erger. Het zou te simpel zijn te stellen dat dit werd veroorzaakt door de puberteit, hoewel dat zeker invloed moet hebben gehad. Langzaam veranderden we in onszelf en meer dan ooit waren we elkaars tegenpolen. We wisten precies waar we de ander konden raken en haalden het slechtste in elkaar naar boven.

Ik begreep mijn zusje niet. Haar prioriteiten, haar manier van leven, het feit dat ze altijd ruzie had met mijn ouders. Voor mij bewees dit dat zij een slecht persoon was. Maar eigenlijk was ik jaloers op haar populariteit, haar mooie, dure kleren, het gegeven dat er altijd wel een jongen als een kwispelende puppy achter haar aanliep. Het is best frustrerend als je jongere zusje in zoveel opzichten verder is dan jij. Ik had op mijn zestiende nog nooit met iemand gezoend, zij datete op dat moment een jongen met een Audi.

Hoewel we elkaar als adolescenten nog maar weinig tegenkwamen - zij vloog als stewardess de wereld over en ik studeerde aan de kunstacademie - liep de spanning tussen mijn zus en mij alleen maar op. Ik denk dat we elkaar nu niet meer zouden spreken als mijn zus vijf jaar geleden niet zo eerlijk tegen me was geweest. We zaten tegenover elkaar en zij vertelde me, schijnbaar zonder enige emotie, dat we nooit vriendinnen zouden worden.
“Als ik jou ergens in de stad zou tegenkomen, dan zou ik je niet eens zien staan. Je bent zo anders, je bent gewoon niet mijn soort mens.”
Hoewel ik dat zelf nooit had durven zeggen, wist ik dat ze gelijk had. We zijn gewoon te verschillend. Als we geen zusjes waren, hadden we nooit aan dezelfde tafel gezeten. Juist omdat we als zussen zo geforceerd aan elkaar vastzaten, ging het mis. Vanaf het moment dat wij uitspraken dat we een hekel aan elkaar hadden (en natuurlijk kwamen na die eerste bekentenis ook andere ergernissen op tafel) klaarde het op. We werden geen vriendinnen, en zullen dat ook nooit worden. Maar omdat dat niet meer hoeft, kunnen we accepteren dat we verschillend zijn, en eens in de zoveel tijd als zussen samen dronken worden.

Volgens Elie Wiesel is niet haat maar onverschilligheid het tegendeel van liefde. De twee schijnbare uitersten liggen in werkelijkheid dichtbij elkaar. Haat kun je alleen voelen voor iemand die je kent, iemand die dicht genoeg bij je staat om onder je huid te kruipen. Wanneer dat gevoel je eenmaal in zijn macht heeft, overstemt haat alles. Het wordt alleen maar groter. Daarom kost het ook zoveel energie om iemand te haten. Maar - zo leerde mijn zusje me en ik heb dit nadien nog een paar keer in praktijk gebracht - haat lost bijna altijd op wanneer je het uitspreekt. En dan blijft er zeker niet alleen maar liefde over, maar de ergerlijke eigenschappen van de ander kun je in ieder geval met enige onverschilligheid bekijken.

--

Toen ik afgelopen week met mijn zus over dit artikel sprak, was ik even bang dat ik ons broze bestand met mijn openhartigheid kapot had getrapt. Gelukkig wilde ze er nog steeds over praten. Dat de tekst nu hier in deze vorm te lezen is, is grotendeels te danken aan mijn dappere, eerlijke zusje.

Mail

Maartje Smits Maartje Smits is schrijvend detective en imker. In 2015 verscheen haar dichtbundel Als je een meisje bent bij uitgeverij De Harmonie.

Kwennie Cheng

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer

Hard//talk: Eerdmans is niet beter dan Baudet

Eerdmans is niet beter dan Baudet

Waarom kwam Eerdmans antisemitisme niet ter sprake, in de onschatbare hoeveelheid televisie-interviews die hij de afgelopen maanden gaf over zijn nieuwe partij? Lees meer

Festival Nieuwe Types vond een nieuwe vorm

Festival Nieuwe Types vond een nieuwe vorm

Hard//hoofd is trotse mediapartner van literair festival Nieuwe Types, dat gedurende de hele maand maart plaatsvindt in Arnhem én online. Lees meer

Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Revolutie in kleine stappen

In plaats van te praten

Deze week worden onze redacteuren nogmaals blij van Micha Wertheim en vinden ze alternatieve wijzen om gesprekken te voeren (of juist niet). Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Inkijkjes

Inkijkjes

Deze week worden onze redacteurs blij van een documentaire over Egypte, een succesvolle Zoomvoorstelling en een geheime tuin. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Ongehinderd door waarheid

Ongehinderd door waarheid

Deze week werden onze redacteurs blij van alternatieve werkelijkheden. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Kinken in een ruggengraat

Kinken in een ruggengraat

''We liggen samen in bed en ik vraag je om een herhaling van de tijd.
‘Herhaling bestaat niet,’ zeg je, ‘alleen verandering.’''
Een kort verhaal van Welmoed Jonas over hoe nachtvlinders elkaar kunnen vinden in het donker en het wachten op een nieuwe huid. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

Een ongepland moederboek

Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare? Lees meer

Vervolgzomer

Vervolgzomer

In de rubriek Luister Even vragen we Hard//hoofd-makers om een kort stukje audio te maken over de toekomst, wanneer er weer feest kan zijn, of reizen, of drukte. Het is een proeftuin voor het maken van audio, maar ook voor onze werkelijkheid. De eerste aflevering is van Annelies van Wijk. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers