Asset 14

Haatliefde

Een vriend kun je ontvrienden maar Geschwister zitten hun hele leven aan elkaar vast. Maartje vertelt over de tijd dat ze haar zusje hartgrondig haatte. Haar zusje reageert in audio.

Er waren dagen dat ik haar dood wenste, en ik wist zeker dat mijn zusje ook zo over mij dacht... Tot ik haar de laatste versie van dit artikel liet lezen.

Elk gezin heeft zo zijn ruzies; vooral pubers kunnen elkaar het leven zuur maken. De rivaliteit die je als kind voelt ten opzichte van je broers en zussen is waarschijnlijk doodnormaal. Iedereen wil zoveel mogelijk aandacht van zijn ouders. Daar hebben we alle reden toe. Ook jonge vogeltjes sperren hun bekjes wijd open wanneer moeders komt aanvliegen. Het kleinste vogeltje wordt weggeduwd, krijgt daarom het minste eten en kukelt uiteindelijk uit het nest, te zwak om zijn vleugeltjes uit te slaan. Middels de existentiële strijd met je Geschwistern bereid je je voor op de harde wereld buiten het ouderlijk huis waar je niet alleen om de aandacht van je ouders zal moeten vechten. Al schermend en sparrend met je broers of zussen word je volwassen.

Wat zich in de jaren negentig en nul tussen mijn zusje en mij afspeelde, had echter weinig te maken met volwassen worden, en nog minder met kind zijn. Onze spanning kwam niet voort uit irritatie of zusterlijke jaloezie. Het was alsof wij met die wederzijdse afschuw waren geboren, als Kaïn en Abel. Wij haatten elkaar alsof we in een Griekse tragedie of een toneelstuk van Shakespeare speelden: hartgrondig en zonder genade. Het was de dagelijkse haat jegens mijn twee jaar jongere zusje waarmee ik wakker werd en ging slapen; een mengeling van onbegrip, afgunst en walging om haar bestaan in de kamer naast de mijne. Er was een najaar dat zij enorm verkouden was en ’s nachts uren achtereen haar neus snoot, toen haatte ik haar nog meer. Met gebalde vuisten lag ik in bed haar te verwensen.

Behalve enkele obsessieve trekjes waar ons hele gezin mee gezegend is, valt er niets onaangenaams in mijn zusjes karakter te ontdekken. Wanneer ik oudere zussen of ouders van haar vriendinnen sprak, zeiden die steevast dat mijn zusje zo’n vriendelijk en beleefd meisje was. Iedereen was dol op haar. Zelf sta ik ook niet als bijzonder haatdragend bekend, en van jongs af aan doe ik overdreven mijn best om de lieve vrede te bewaren. Maar tegen mijn zusje was ik echt gemeen. Wanneer zij de kamer binnenkwam, begon mijn hart hoog in mijn borst te kloppen, in mijn hoofd vormden zich onmiddellijk talloze plannen om haar het leven zuur te maken. Zo heb ik een keer haar school gebeld met de mededeling dat haar afspraak met de logopediste (die zij niet had) was afgezegd, omdat ik wist dat de conciërge dit in de klas zou vertellen. We zijn thuis met vier meisjes en dat is sowieso niet eenvoudig, maar alleen tussen ons, de twee oudsten, ontstond er iets wat zo giftig was dat wij niet eens naast elkaar in de auto konden zitten.

Illustratie: Kwennie Cheng

Met ons gezin gaat het nu goed. Dat is best bijzonder, zeker als je bedenkt dat de jaren meestal geen wijsheid maar wrok brengen. Eenmaal volwassen mag er met volle overgave geruzied worden over geld en verjaardagen. Niemand eist dat ruzies worden bijgelegd. Het gezin valt uiteen omdat gesproken woorden niet meer teruggenomen worden en gezinsleden te koppig zijn om sorry te zeggen of een verontschuldiging te aanvaarden. Kijk één aflevering van het geweldige programma ‘Het Familiediner’ en huiver. Als kind moet je echter nog je best doen. Er lijkt een taboe op te rusten: een slechte relatie met je broer of zus. Je leeft onder hetzelfde dak dus zal je het met elkaar moeten doen. Maar wat als je diegene gewoon niets te zeggen hebt? Moet je dan koste wat het kost met elkaar aan tafel zitten? Wanneer je alleen je ouders met elkaar gemeen hebt, raak je snel uitgepraat.

Als peuter en kleuter waren we al niet bijzonder close, maar rond mijn tiende en haar achtste levensjaar dreven mijn zusje en ik echt uit elkaar. Daarna ging het van kwaad tot erger. Het zou te simpel zijn te stellen dat dit werd veroorzaakt door de puberteit, hoewel dat zeker invloed moet hebben gehad. Langzaam veranderden we in onszelf en meer dan ooit waren we elkaars tegenpolen. We wisten precies waar we de ander konden raken en haalden het slechtste in elkaar naar boven.

Ik begreep mijn zusje niet. Haar prioriteiten, haar manier van leven, het feit dat ze altijd ruzie had met mijn ouders. Voor mij bewees dit dat zij een slecht persoon was. Maar eigenlijk was ik jaloers op haar populariteit, haar mooie, dure kleren, het gegeven dat er altijd wel een jongen als een kwispelende puppy achter haar aanliep. Het is best frustrerend als je jongere zusje in zoveel opzichten verder is dan jij. Ik had op mijn zestiende nog nooit met iemand gezoend, zij datete op dat moment een jongen met een Audi.

Hoewel we elkaar als adolescenten nog maar weinig tegenkwamen - zij vloog als stewardess de wereld over en ik studeerde aan de kunstacademie - liep de spanning tussen mijn zus en mij alleen maar op. Ik denk dat we elkaar nu niet meer zouden spreken als mijn zus vijf jaar geleden niet zo eerlijk tegen me was geweest. We zaten tegenover elkaar en zij vertelde me, schijnbaar zonder enige emotie, dat we nooit vriendinnen zouden worden.
“Als ik jou ergens in de stad zou tegenkomen, dan zou ik je niet eens zien staan. Je bent zo anders, je bent gewoon niet mijn soort mens.”
Hoewel ik dat zelf nooit had durven zeggen, wist ik dat ze gelijk had. We zijn gewoon te verschillend. Als we geen zusjes waren, hadden we nooit aan dezelfde tafel gezeten. Juist omdat we als zussen zo geforceerd aan elkaar vastzaten, ging het mis. Vanaf het moment dat wij uitspraken dat we een hekel aan elkaar hadden (en natuurlijk kwamen na die eerste bekentenis ook andere ergernissen op tafel) klaarde het op. We werden geen vriendinnen, en zullen dat ook nooit worden. Maar omdat dat niet meer hoeft, kunnen we accepteren dat we verschillend zijn, en eens in de zoveel tijd als zussen samen dronken worden.

Volgens Elie Wiesel is niet haat maar onverschilligheid het tegendeel van liefde. De twee schijnbare uitersten liggen in werkelijkheid dichtbij elkaar. Haat kun je alleen voelen voor iemand die je kent, iemand die dicht genoeg bij je staat om onder je huid te kruipen. Wanneer dat gevoel je eenmaal in zijn macht heeft, overstemt haat alles. Het wordt alleen maar groter. Daarom kost het ook zoveel energie om iemand te haten. Maar - zo leerde mijn zusje me en ik heb dit nadien nog een paar keer in praktijk gebracht - haat lost bijna altijd op wanneer je het uitspreekt. En dan blijft er zeker niet alleen maar liefde over, maar de ergerlijke eigenschappen van de ander kun je in ieder geval met enige onverschilligheid bekijken.

--

Toen ik afgelopen week met mijn zus over dit artikel sprak, was ik even bang dat ik ons broze bestand met mijn openhartigheid kapot had getrapt. Gelukkig wilde ze er nog steeds over praten. Dat de tekst nu hier in deze vorm te lezen is, is grotendeels te danken aan mijn dappere, eerlijke zusje.

Mail

Maartje Smits Maartje Smits is schrijvend detective en imker. In 2015 verscheen haar dichtbundel Als je een meisje bent bij uitgeverij De Harmonie.

Kwennie Cheng

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziRedacteur
het laatste
Een huis vol water

Een huis vol water

'Hoe leg je aan iemand die de wereld al kent uit dat hij zo kwaad niet is?' Een kort verhaal over verdriet en troost. Lees meer

 Flierefluiters op tournee

Flierefluiters op tournee

Waarschijnlijk pikten de vogeltjes het lied op tijdens het overwinteren in nabijheid van hun soortgenoten uit het westen. Maar waarom nou juist déze hit het goed doet? Dat blijft voorlopig waarschijnlijk een raadsel. Lees meer

Meissie

Meissie

Dit seizoen warmt Hard//hoofd zich aan de zomer in een samenwerking met de Seizoenszine: een reeks zines waarin wordt samengewerkt door schrijvers, illustratoren en fotografen om het seizoen te omvatten. Deze week is de beurt aan Mel Kikkert. Lees meer

Onder de vraagprijs

Onder de vraagprijs

Vragen als ‘Wat doe jij nu?’ en ‘Waar woon je tegenwoordig?’ bezorgen Eva van den Boogaards vriend M. een rood hoofd en het gevoel te willen verdwijnen. Zij snapt hem maar al te goed. Lees meer

Slentermijmeringen uit Rotterdam

Slentermijmeringen uit Rotterdam

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Rotterdam. Lees meer

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Als we gisteravond íets van Nazmiye Oral leerden, dan is het wel hoe belangrijk het is om de ruimte die we hebben gewonnen aan anderen door te geven. Lees meer

 Een kosmische estafette

Een kosmische estafette

Maar liefst vier verschillende robots zullen de buisjes als een estafette op tientallen miljoenen kilometers van de aarde aan elkaar doorgeven. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 32

Als alles anders loopt

Deze week worden onze redacteurs blij van poëzie op hun time line, een film met Cate Blanchett en een verassingsalbum. Lees meer

Scheerlijn - Haring

Scheerlijn - Haring

Dit seizoen warmt Hard//hoofd zich aan de zomer in een samenwerking met de Seizoenszine: een reeks zines waarin wordt samengewerkt door schrijvers, illustratoren en fotografen om het seizoen te omvatten. Deze week is de beurt aan Liene Schipper. Lees meer

Column: Vervuilde idylle

Vervuilde idylle

Iduna Paalman belt vanuit de camping in Frankrijk met haar oma. Net daarvoor las ze nog in de dichtbundel van de Duitse Monika Rinck. Lees meer

Micha's Muur

Micha's Muur

Gijs van Maanen bezocht Micha Wertheims voorstelling 'Voor alle duidelijkheid' en constateerde dat die stond als een huis. Maar juist een scheurtje in een van de muren had de verbeelding van het publiek kunnen prikkelen, betoogt hij. Lees meer

Slentermijmeringen uit Londen

Slentermijmeringen uit Londen

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Londen. Lees meer

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Inez Weski bleek een intelligente, doordachte gast die uitspraken doet over de condition humaine, maar ook wantrouwig is tegenover de mensheid. Lees meer

Tip: zoek je partner in zelfontplooiingscrime

Zoek je partner in zelfontplooiingscrime

Wat te doen als je gelooft dat ieder mens bestaansrecht heeft, behalve jij? Op grijze dagen verliest ook Annelies van Wijk zichzelf weleens uit het oog. Een tip om je ondermijnende gedachtes 180 graden te draaien. Lees meer

Een Betonskelet leggen (fragment)

Vertigo

Dit seizoen warmt Hard//hoofd zich aan de zomer in een samenwerking met de Seizoenszine: een reeks zines waarin wordt samengewerkt door schrijvers, illustratoren en fotografen om het seizoen te omvatten. Deze week is de beurt aan Ceren Uzuner. Lees meer

Column: Het is tijd

Strijdlied voor een nieuwe tijd

In haar eerste column op Hard//hoofd toont Marthe van Bronkhorst zich meteen onverschrokken: ze heft een strijdlied aan voor de nieuwe wereld. Lees meer

 I Am OK

I Am OK

Gevoelens van somberheid, eenzaamheid, rusteloosheid en verdriet voelt en herkent iedereen, maar sommigen van ons voelen ze dagelijks. Hoe ga je daar als maker mee om? Hoe visualiseer je iets wat vaak niet zichtbaar is aan de buitenkant? Lees meer

8 + 5 + 36 + 9

8 + 5 + 36 + 9

Het leven van de hoofdpersoon van dit korte verhaal speelt zich af in een kleine bubbel van drie personen: haar beste vriendin, het vriendje van haar beste vriendin en zijzelf. Een bubbel die vroeg of laat onvermijdelijk uiteen zal spatten. Lees meer

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Typhoon bleek een meer dan vriendelijke eerste Zomergast; vrolijk en inspirerend genoeg om Janine Abbring een lesje ‘wokeness voor beginners’ te geven. Maar vliegt de tijd voorbij terwijl je kijkt? Dat niet. Lees meer

Tip: Beleef een walgelijke extase 1

Beleef een walgelijke extase

Na het lezen van Clarice Lispectors meesterwerk, moet Rijk Kistemaker zich inhouden om niet allerlei wilde flora en fauna te gaan lastigvallen. Een tip over de verzoening met sidderende geleedpotigen en ander niet-menselijk gespuis.  Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan