Asset 14

Grasduinend/​stressend door Brainwash heen

Grasduinend/​stressend door Brainwash heen

Dylan Meert, zelf programmamaker bij Pakhuis De Zwijger, bezocht het Brainwash Festival en zag het met zijn professionele blik aan. Zijn oordeel: Brainwash zette een inspirerend festival neer met verschillende denkers, dat echter zelden verder ging dan oppervlakkige presentaties.

Het was weer Brainwash Festival, hét pr-event voor de Amsterdamse intelligentsia bij uitstek. Een hele dag lang loop je van hot naar her in het zuidelijke puntje van de Wallen, het laatste bastion waar de faculteit wijsbegeerte en de theaterzalen nog de nutellaficatie van Amsterdam konden tegenhouden. Er staat een druilerig ochtendzonnetje en de rode linten op de bruggen zijn aangespannen, het publiek heeft er zin in. Althans, in elk geval tot het de meterslange rij aan het Compagnietheater tegenkomt, waar iedereen fysiek een bandje moet afhalen aan een in elkaar geknutselde tafel waar een zestal vrijwilligers druk in de weer is. Je zou toch denken dat dat slimmer moet kunnen.

Mijn dag begon met klaarkomen. In haar theaterlezing ging Gian van Grunsven dieper in op de zoektocht naar het ‘sleeping beauty orgasm’ - een spirituele vorm van orgasme waarbij je zonder klaarkomen levensenergie krijgt. Je moet tijdens het masturberen de seksuele energie vangen in de buik, langs de ruggengraat naar het hoofd toe brengen, concentreren in de mond en dan doorslikken. Fascinerend, voornamelijk omdat Gian al deze cursussen ook zelf gevolgd heeft, met als moraal van het verhaal dat je met de ontdekking van het lichaam de verbintenis met de wereld sterker maakt. Ik zag door de yoni-eieren het bos niet meer, maar vond deze theaterlezing door haar langere tijdsduur, opbouw en vorm, prikkelend, vol met inzichten en diepgravend. Iets wat jammer genoeg ontbrak in de volgende talks en wat ik wel van Brainwash verwachtte.

Met alle respect voor Arjen, maar niemand zat daar voor hem.

Een goed voorbeeld hiervan was het programma met Murat Isik. Voor ik op de inhoud wil ingaan noem ik hier weer de situatie die tekenend was voor Brainwash, namelijk de lange wachtrij, de beperkte zitplaatsen en de gesloten deur. Zelfs toen ik tien minuten vroeger was konden ik en ongeveer vijftig anderen niet meer binnen. Louter en alleen voor het schrijven van dit verslag kon men nog ergens achteraan een plaats fixen, waarvoor dank. Deze dynamiek maakte van het hele Brainwash Festival een nogal stressvolle, planmatige concurrentiestrijd, terwijl je juist wil grasduinen en verrast wil worden. Een gemiste kans – hoe viel dit op te lossen?

Murat Isik dan. De winnaar van de Libris Literatuurprijs met het boek Wees Onzichtbaar, een ijzersterke semiautobiografische roman over het opgroeien van een Turkse jongen in de Bijlmer. Een prachtig boek over opgroeien, identiteit en vaderschap gesitueerd in een uniek Nederlands project, met inzichten over ongelijkheid, tolerantie en hoe het idealisme van politici vaak niet overeenkomt met de dagelijkse praktijk. Het publiek keek uit naar een ontluikend en diepgaand gesprek. Maar, er zat nog iemand bij: Arjen van Veelen, een journalist die een boek geschreven heeft over ongelijkheid in St. Louis. Met alle respect voor Arjen, maar niemand zat daar voor hem. De moderator was goed voorbereid, het gesprek liep vlot, maar elke mogelijkheid voor diepgang en spontaniteit werd gedood vanwege de tijdsdruk. Elke spreker kreeg een kleine twintig minuten, wat te kort bleek voor een zinvol interview. Dan krijg je een slotvraag die letterlijk de hoofdvraag van de gehele avond had kunnen zijn: ‘Is er hoop voor een kleinere kloof in Amerika en Nederland?’ Opnieuw een gemiste kans.

Ook een teleurstelling kan waardevol zijn.

Vervolgens naar Alfred Birney, de winnaar van de Libris Literatuurprijs in 2017, schrijver van de monumentale mustread De tolk van Java, die een diepte-interview deed aan de hand van vragen uit het boek Volgens Proust. Dit was een bijzonder moment, een programma dat absoluut goud was en dat het gehele Brainwash Festival, met al zijn productionele foutjes, voor mij de moeite waard maakte. Het was de eerste keer in zestien maanden dat Alfred Birney een publiek optreden gaf, gezien zijn slechte gezondheid. We kregen verschillende aspecten van zijn karakter te zien via vragen als ‘Waar ben je bang voor?’ en ‘Wie zie jij in de spiegel wanneer je opstaat?’. Jammer genoeg was zijn persoonlijkheid wel niet de mooiste of de meest inspirerende. Hij was heel erg lastig, cynisch en probeerde continu het gesprek te ontwrichten. Ik vermoedde ook dat hij dronken was. Ik kreeg een soort van lichte reality check/teleurstelling toen mijn held niet voldeed aan mijn ideaalbeeld. Gelijkaardig aan het gevoel dat ik kreeg toen ik een bekend interview met Bukowski zag, waar hij dronken agressief uithaalt naar zijn toenmalige vriendin. Van sommige schrijvers wil je alleen het werk kennen en niet de persoon. Maar goed, het was een diepgaand en kwalitatief gesprek. Ook een teleurstelling kan waardevol zijn.

Het vervolg is gelijkaardig aan wat ik hierboven al gezegd heb: een gesloten deur en programma’s die qua vorm nogal op de oppervlakte bleven. Boven alle kritiek uit wil ik toch gezegd hebben dat Brainwash nog steeds een uniek festival blijft waar elke bezoeker een bijzondere ervaring krijgt, met hier en daar losse productionele foutjes die zeker opgelost kunnen worden. Maar je moet als bezoeker wel weten waar je aan toe bent: een buffet van korte presentaties, waar de echte diepgang mist. Brainwash kan op een heel brede en toegankelijke manier mensen engageren om na te denken en te filosoferen, waar, om het met de woorden van presentator Johan Fretz te zeggen, een mens al snel hoopvol van wordt. Maar in de huidige vormgeving is het aan de bezoeker om die volgende stap verder te zetten en het werk te lezen van de denker die je inspireerde. De diepte maak je op het Brainwash Festival nog steeds zelf.



Foto: Hayden Stinebaugh via Flickr.

Mail

Dylan Meert is een filosoof uit Gent en programmamaker bij Pakhuis De Zwijger. Hij houdt van 's nachts wandelen in Amsterdam, Griekse yoghurt en Bialetti-koffie.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer