Iedereen die zichzelf weleens googlet, doet dit door de ogen van een ander. Bijvoorbeeld vanuit het perspectief van die meneer bij wie je net op sollicitatiegesprek bent geweest, of dat meisje met wie je de vorige nacht een leuk gesprek hebt aangeknoopt in de kroeg, of die klasgenoot waar je tien jaar geleden heimelijk verliefd op was en aan wie je opeens weer moet denken. We hopen dat alle fragmenten uit een onuitwisbaar verleden die de zoekmachine uitspuwt bij elkaar een portret vormen waar we mee voor de dag kunnen komen.
Als docent in het voortgezet onderwijs probeer je op gezette tijden het perspectief van een willekeurige leerling aan te nemen in de zoektocht naar jezelf. Nu eens niet vanuit ijdelheid, maar vanuit gepaste paranoia. Mocht een leerling informatie over jou vinden die in zijn of haar ogen opmerkelijk is (en dat kan het al gauw zijn), dan zal binnen no-time de gehele school hier weet van hebben, inclusief ouders en schoolleiding.
In januari van dit jaar werd in Klaaswaal een docent Engels ontslagen, omdat zijn leerlingen hem herkend hadden in een pornofilm. Twee weken terug werd op een school in Silvolde een docent wiskunde op non-actief gesteld vanwege een ‘glansrol’ in hetzelfde genre. De filmpjes van beide heren stammen vermoedelijk uit de tijd van voordat zij voor de klas stonden, maar zullen tot het einde der dagen op het internetuniversum blijven rondzwerven, om door steeds weer nieuwe generaties leergierige pubers ontdekt te worden.
Illustratie: Irene Wiersma
Gelukkig heb ik nooit in een pornofilm gespeeld, maar toch slaat de angst mij om het hart als ik dit soort berichten lees. Wat doolt er allemaal wel niet rond op het wereldwijde web dat tegen mij gebruikt zou kunnen worden? Wat voor digitale sporen heb ik ooit met jeugdige onbezonnenheid achtergelaten? Trillend van de zenuwen tik in mijn naam in en kom uit bij allerhande stukken. De meeste zijn vrij recent en staan vol woorden die de belhamels zouden moeten opzoeken en overdrijvingen die ze letterlijk zullen nemen. Wat oudere schrijfsels bevatten godslasterlijke taal, erotische bekentenissen en enkele ironisch bedoelde racistische grappen.
Wat vind ik nog meer? Hier en daar een foto waarop ik zo interessant mogelijk probeer te kijken en een sjekkie rook die ze voor een joint zouden kunnen houden. Een filmpje waarop ik met mijn dochter dans, terwijl ik de hele tijd met een vertederd piepstemmetje ‘gagaga’ zeg. Een filmpje waarop ik gehuld in vrouwenkleding stomdronken ‘Hello’ van Lionel Richie met karaoke zing. Klinkt allemaal wellicht vrij onschuldig in uw oren, maar voor de leerlingen is dit uiterst choquerend materiaal. Met enkele muisklikken zijn tientallen Kaspers aanwezig die iemand anders zijn dan de leraar die ze denken te kennen en die ze willen kennen. Als leerkracht heb je een kwetsbare positie en pubers missen nog het besef dat een mensenleven uit verschillende facetten bestaat, die op uiteenlopende wijzen gepresenteerd kunnen worden. Eigenlijk hebben die etters geen benul van de gelaagdheid van de volwassen persoonlijkheid.
Als leerlingen mij confronteren met mijn internetpersoonlijkheden, bekruipt mij vaak het gevoel dat ik een dubbelleven leid. Ik word er gelukkig steeds behendiger in om die gespletenheid positief te benutten. Een van de eerste stukken die verschijnt wanneer je mijn naam googlet is een filosofische column getiteld ‘Esthetische ontmaagdingen’. ‘‘Waarom zet u van alles over uw ontmaagding op het internet?’’ was op zekere dag een veel gestelde vraag in mijn klassen, daar vijftig procent van de titel tot hun woordenschat bleek te behoren. Naar aanleiding van deze aantijging kon ik het verschil tussen letterlijk en figuurlijk uitleggen (‘de ene ontmaagding is de andere niet’) evenals de definitie van esthetica. Ik was blij dat ik relevante kennis had overgedragen (op verzoek nota bene!) en de leerlingen waren gerustgesteld dat de waarheid ‘boring’ bleek te zijn. Want hoe graag leerlingen hun docent ook googlen, het liefst zouden ze uitkomen bij nul zoekresultaten.
