Asset 14

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk tentoon te stellen. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden.

De museumsector vindt zichzelf opnieuw uit, het huidige culturele aanbod bestaat uit gedigitaliseerde tentoonstellingen en online events. Normaal gesproken hield de sector graag vast aan een stramien van tentoonstellingen met randprogrammering - nu is ze plotseling bereid om te experimenteren met nieuwe vormen. Ze moet wel. Ondertussen worden de maatregelen om het Coronavirus te bestrijden verlengd: de musea blijven voorlopig gesloten.

Maar een digitale tentoonstelling is ook maar een website.

Een portret op levensgroot formaat afgedrukt waardoor elk minuscuul detail haarscherp zichtbaar is. De structuur in een verftoets waardoor het lijkt alsof een schilderij danst. Wandelen door museumzalen. De curatoren proberen deze museumervaringen door te vertalen naar iets dat thuis geconsumeerd kan worden. Het alternatief is radiostilte en dat is, zo blijkt, geen optie.

Affect theory stelt dat de invloed die dingen (zoals kunst en je omgeving) op je hebben niet alleen met taal en logica te verklaren is. Je kunt bijvoorbeeld een ruimte binnenlopen en meteen een bepaalde 'vibe' voelen. Dat gevoel lijkt iets niet-tastbaars, maar door de zintuigen wordt dat niet-tastbare juist omgezet in een fysieke ervaring. Een emotie is dus juist lichamelijk, en het resultaat van een fysiek proces.

Door te digitaliseren kun je een tentoonstelling wel weergeven, maar je ontzegt het lichaam zijn reactie. Affect is de wisselwerking tussen materiële werkelijkheid en het lichaam/de zintuigen. En het is precies daar, in die wisselwerking, waar de ervaring van kunst zich bevindt.

Zo’n 'tentoonstelling' maakt mij eenzamer.

Het digitaliseren op zich is niet erg - het is vaak zelfs praktisch. Het wordt pas erg wanneer we teleurgesteld worden doordat we er niet in vinden wat we zoeken. Het digitaliseren van een tentoonstelling voegt automatisch een laag toe, maar neemt ook een gedeelte van de originele ervaring weg. De digitale versie kan het ontmoeten van kunst in een fysieke ruimte gelukkig nooit vervangen.

Begrijpelijk dus dat mijn verlangens niet vervuld worden door een online tentoonstelling. Sterker nog, zo’n 'tentoonstelling' maakt mij eenzamer. We noemen het een digitale tentoonstelling en scheppen daarmee de verwachting dat dit het gemis van kunst bekijken wel zal oplossen. Ik raak gefrustreerd, ik voel geen verbinding.

Eenzaamheid ontstaat niet alleen doordat je weinig anderen ziet, door alleen zijn, maar ook doordat je niet gezien wordt door anderen. Ga maar na: je kunt je eenzaam voelen in een kamer vol vrienden - het gevoel kan je bekruipen dat hoewel je aanwezig bent, niemand jou echt ziet.

Het tegenovergestelde van eenzaam zijn is gezien worden. Niet alleen je buitenkant, maar ook je binnenwereld. Waargenomen worden door de ander en gezien zijn, goed genoeg bevonden. Misschien werkt het met kunst ook zo, en is een kunstwerk maar een kunstwerk totdat het door jou gezien wordt.

Heb je wel eens naar een film of schilderij gekeken en gedacht: ‘Ja, dit is een weergave van een emotie of ervaring waarvan ik, tot dit moment, niet wist dat ik haar had’? Ben je ooit tot tranen toe geroerd geweest door een muziekstuk en begreep je niet waarom? Gefeliciteerd, je bent gezien door een kunstwerk. Maar het kunstwerk had jou eerst nodig om gezien te worden.

Mail

Caecilia Rasch is een fotograaf en freelance marketingpersoon met een achtergrond in cultureel ondernemen. Momenteel is ze parttime student aan de Fotoacademie en fulltime poezenmoeder.

Melissa Schriek

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Nieuws in beeld: Iedereen voor? Hallo?

Iedereen voor? Hallo?

De weinige Tunesiërs die kwamen opdagen voor het referendum, stemden massaal voor meer macht voor de zittende president. Lees meer

Nieuws in beeld: We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

Hoelang kunnen we nog boven de zelfgegraven afgrond blijven bungelen? Lees meer

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Netflix zet in Inventing Anna een oplichtster op een voetstuk. Emma Stomp zet daar vraagtekens bij. Lees meer

Nieuws in beeld: We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

Om de gasvoorraden te ontzien, mogen de (uiterst vervuilende) kolencentrales jarenlang op volle toeren draaien. Lees meer

Nieuws in beeld: Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Driekwart van de Nederlanders vindt de acties tijdens boerenprotesten te ver gaan. Lees meer

Automatische concepten 75

Filmmaker liet angst achter zich

Dit jaar werden de Olympische Winterspelen ‘gewoon ’in China gehouden. In het licht van deze – voor mensenrechtenactivisten – verbijsterende keuze door het Internationaal Olympisch Comité maakte de Tibetaanse documentairemaker Dhondrub Wangchen een tournee door Europa. Op het moment dat hij tot zes jaar gevangenisstraf werd veroordeeld was de eerste keer dat de wereld hoorde... Lees meer

Nieuws in beeld: Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Illustrator Finn Rogers liet zich inspireren door een gedachte-experiment: wat als we - met één zwaai van een toverstaf - al het plastic lieten verdwijnen? Lees meer

Evi Aarens is een troll 1

Evi Aarens is een troll

Je als gearriveerde schrijver verschuilen achter een pseudoniem om kritiek op anderen te spuiwen geeft geen pas, aldus Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Een groot avontuur begint met een klein rugzakje

Een groot avontuur begint met een klein rugzakje

Op een waddenvakantie dringt de vervreemding zich aan Nina op bij zoveel ingekaderd vertier. “Er klopt iets niet aan dit uitstapje.” Als de weidsheid van het Wad niet meer voldoende blijkt om uit de aangeharkte realiteit van onze maatschappij te ontsnappen, vindt ze elders een ervaring van oneindigheid. Lees meer

Nieuws in beeld: 'Hyperkapitalistische middelvinger' gaat voortaan wat bescheidener door het leven

'Hyperkapitalistische middelvinger' gaat voortaan wat bescheidener door het leven

Voor de lezers van het 'lijfblad voor 's werelds allerrijksten' komt de echte wereld toch iets te dichtbij. Lees meer

Nieuws in beeld: Als genezen niet meer gaat, rest een zachte overtocht

Als genezen niet meer gaat, rest een zachte overtocht

Artsen en verpleegkundigen krijgen 'les in vreedzaam sterven'. Lees meer

Het is eindelijk zover: 12,5 jaar Hard//hoofd in Het HEM!

Op zaterdag 1 oktober viert Hard//hoofd haar 12,5-jarige jubileum in kunsthal Het HEM, een oude munitiefabriek die is omgetoverd tot culturele vrijplaats. In 2020 moesten we ons 10-jarige jubileum om bekende redenen helaas annuleren, nu vieren we alsnog het verleden, het heden en de toekomst van Hard//hoofd!

Bestel je ticket!