Asset 14

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk tentoon te stellen. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden.

De museumsector vindt zichzelf opnieuw uit, het huidige culturele aanbod bestaat uit gedigitaliseerde tentoonstellingen en online events. Normaal gesproken hield de sector graag vast aan een stramien van tentoonstellingen met randprogrammering - nu is ze plotseling bereid om te experimenteren met nieuwe vormen. Ze moet wel. Ondertussen worden de maatregelen om het Coronavirus te bestrijden verlengd: de musea blijven voorlopig gesloten.

Maar een digitale tentoonstelling is ook maar een website.

Een portret op levensgroot formaat afgedrukt waardoor elk minuscuul detail haarscherp zichtbaar is. De structuur in een verftoets waardoor het lijkt alsof een schilderij danst. Wandelen door museumzalen. De curatoren proberen deze museumervaringen door te vertalen naar iets dat thuis geconsumeerd kan worden. Het alternatief is radiostilte en dat is, zo blijkt, geen optie.

Affect theory stelt dat de invloed die dingen (zoals kunst en je omgeving) op je hebben niet alleen met taal en logica te verklaren is. Je kunt bijvoorbeeld een ruimte binnenlopen en meteen een bepaalde 'vibe' voelen. Dat gevoel lijkt iets niet-tastbaars, maar door de zintuigen wordt dat niet-tastbare juist omgezet in een fysieke ervaring. Een emotie is dus juist lichamelijk, en het resultaat van een fysiek proces.

Door te digitaliseren kun je een tentoonstelling wel weergeven, maar je ontzegt het lichaam zijn reactie. Affect is de wisselwerking tussen materiële werkelijkheid en het lichaam/de zintuigen. En het is precies daar, in die wisselwerking, waar de ervaring van kunst zich bevindt.

Zo’n 'tentoonstelling' maakt mij eenzamer.

Het digitaliseren op zich is niet erg - het is vaak zelfs praktisch. Het wordt pas erg wanneer we teleurgesteld worden doordat we er niet in vinden wat we zoeken. Het digitaliseren van een tentoonstelling voegt automatisch een laag toe, maar neemt ook een gedeelte van de originele ervaring weg. De digitale versie kan het ontmoeten van kunst in een fysieke ruimte gelukkig nooit vervangen.

Begrijpelijk dus dat mijn verlangens niet vervuld worden door een online tentoonstelling. Sterker nog, zo’n 'tentoonstelling' maakt mij eenzamer. We noemen het een digitale tentoonstelling en scheppen daarmee de verwachting dat dit het gemis van kunst bekijken wel zal oplossen. Ik raak gefrustreerd, ik voel geen verbinding.

Eenzaamheid ontstaat niet alleen doordat je weinig anderen ziet, door alleen zijn, maar ook doordat je niet gezien wordt door anderen. Ga maar na: je kunt je eenzaam voelen in een kamer vol vrienden - het gevoel kan je bekruipen dat hoewel je aanwezig bent, niemand jou echt ziet.

Het tegenovergestelde van eenzaam zijn is gezien worden. Niet alleen je buitenkant, maar ook je binnenwereld. Waargenomen worden door de ander en gezien zijn, goed genoeg bevonden. Misschien werkt het met kunst ook zo, en is een kunstwerk maar een kunstwerk totdat het door jou gezien wordt.

Heb je wel eens naar een film of schilderij gekeken en gedacht: ‘Ja, dit is een weergave van een emotie of ervaring waarvan ik, tot dit moment, niet wist dat ik haar had’? Ben je ooit tot tranen toe geroerd geweest door een muziekstuk en begreep je niet waarom? Gefeliciteerd, je bent gezien door een kunstwerk. Maar het kunstwerk had jou eerst nodig om gezien te worden.

Mail

Caecilia Rasch is een fotograaf en freelance marketingpersoon met een achtergrond in cultureel ondernemen. Momenteel is ze parttime student aan de Fotoacademie en fulltime poezenmoeder.

Melissa Schriek

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer