Asset 14

Framer geframed

Framer geframed

Een psycholoog hoeft niet in leertherapie. Dat is dan weer een meevaller (voor mij). Net als dat een dokter nooit ziek wordt, een advocaat altijd zijn eigen verweer doet, en een leraar geen nascholing nodig heeft. Tenminste, zo oordeelde een commissie psychologen in 2019. De cliënttevredenheidscijfers liegen immers niet en die cijfers zeggen: psychologen die wél in therapie zijn geweest, hadden geen significant gelukkigere patiënten dan psychologen die in plaats ervan een cursus deden. Ik hoef dus in mijn hele carrière als psycholoog nooit te ervaren wat het is om patiënt te zijn.

Het idee alleen al om zélf een verplicht aantal sessies te moeten nemen boezemt me een gespannen gevoel in, alsof je naar de sauna moet met je collega’s en daar vervolgens je beoordelingsgesprek krijgt. ‘Je kan ook gewoon een andere baan zoeken,’ fluistert een stemmetje in mijn hoofd, ‘wacht nou maar gewoon met die opleiding tot de therapie is afgeschaft. Medio 2022, hoe klinkt dat?’ Een tweede stem mengt zich: ‘Je bent toch niet bang voor een paar gesprekjes? Je vertelt mensen zo vaak dat ze hun angsten moeten overwinnen dat je bijna zelf zou vergeten het zelf te doen. Practice what you preach.’ ‘Kop dicht allebei,’ zeg ik, ‘ik ben niet bang.’ Stem één fluistert nog: ‘O nee? Wat nou als je die therapeut kent?’

Een middenweg dan maar: ik besloot het te doen, juist omdat ik het eng vind, maar met wat veiligheidsmaatregelen. Ik zocht iemand die me volledig het tegengestelde leek van mezelf. Ik vond een oudere man met een vriendelijk gezicht in een praktijk hier ver vandaan. Hij had een interessegebied in mindfulness en was ooit geïnterviewd door een internationaal boeddhistisch tijdschrift.

Vooraf aan het eerste gesprek moest ik mijn levensverhaal aanleveren in twee A4tjes. Ook mijn medische voorgeschiedenis, het huisartsdossier, moest ik aanleveren. Elke bult, breuk, zorg en pijn kwam langs. Je zou kunnen zeggen dat mijn (medische) leven als een film aan me voorbijflitste. En dan moest de therapie nog beginnen.

Als psycholoog en schrijver zit ik altijd aan de veilige kant van welk speelveld dan ook: de zijlijn. In het intakegesprek met de boeddhist vielen stiltes als bergkloven. Daar had ik liever de verlossende pauze aangereikt, in plaats van een vraag ‘Wil je even pauzeren?’ te krijgen. Had ik liever iets om handen gehad: iets opgeschreven, in plaats van beschreven te worden. Ik wilde liever iets vinden, dan een bevinding zijn.

De raarste gedachten schieten door je hoofd in zo’n gesprek. Kijkt-ie nou op de klok? ‘Ben ik bij lange na niet erg genoeg’ afgewisseld met ‘ben ik juist te raar’ om dit te vertellen? Zou hij opzien tegen de afspraak? Zou hij uitkijken naar zijn lunch, zou hij een broodje zalm nemen, zijn boeddhisten pescotariër? Zou hij me een ‘typisch kind van mijn tijd’ vinden?

Psychologen worden vaak als ongenaakbaar gezien. Professioneel, emoties uitgeschakeld. Een argument dat begint met ‘Mijn psycholoog zegt’ wordt vaak voor een feit aangenomen, de mogelijkheid dat ze mensen zijn of fouten maken is geëlimineerd. Ik probeer al mijn patiënten te zien als mensen met wie ik samenwerk, een team vorm, om een probleem aan te pakken. Positief dus. Maar als een therapeut een pokerface opzet, is het lastig om die basishouding van positiviteit en acceptatie erin te lezen. Het idee dat een therapeut over je zou kunnen oordelen, schrikt af. Ik snap nu een klein beetje waarom je dat zou kunnen denken. Als behandelaren zouden weten hoe eng het is om behandeld te worden, dan zouden ze je al prijzen voor het feit dat je durft binnen te stappen.

Ook het typen van deze column voelt als een saunabezoek c.q. functioneringsgesprek. Maar ‘Hoe vind je zelf dat het gaat?’ is zo’n gekke vraag nog niet. Liever dat de therapeut het aan jóú vraagt dan dat hij de diagnose in gedachte al klaar heeft. Als je in leertherapie één ding leert, is het de grootte van je eigen onwetendheid en dat je als therapeut in principe blanco bent. Als ik nu plaatsneem tegenover een patiënt die onwennig aan een nagel plukt, en aan mij vraagt ‘Wat denkt u dat ik heb, want ik weet het écht niet meer!’ dan zeg ik ‘Ik weet ook heel veel dingen niet.’

 

De dag dat alle spiegels stuk gingen

 

Op de dag dat alle spiegels stuk gingen

smolt het ijs in de ijscozaak

weerspiegelde de danszaal altijd een oneven aantal benen

hadden toiletten ramen, waren alle dames

in paskamers mooi zoals ze zijn

weigerde het water de lucht te tonen, vertoonde ze haar eigen spinsels

stonden camera’s perplex

reden wagens rondjes

keken mannen elkaar in de ogen, zagen ze jochies

we zullen naar onszelf kijken, we beloven het! smeekten de mensen,

alleen kijken doet zo’n pijn!

maar de spiegels bleven onbewogen zoals spiegels zijn.

 

Mail

Marthe van Bronkhorst (zij/haar) is schrijver, theatermaker en psycholoog en studeerde aan de VU Amsterdam en Harvard Medical School. Ze schreef voor onder meer Theater Ins Blau, Sonnevanck, Over het IJ festival, Kluger Hans, Meander, De Revisor en werkt aan een roman over duikers bij uitgeverij De Geus.

Melcher Oosterman is een freelance illustrator uit Rotterdam. Zijn werk bestaat vooral uit tragische en humoristische karakters die stiekem als een soort zelfportret fungeren. Naast commercieel werk houdt Melcher zich bezig met persoonlijke projecten zoals het maken van strips, bedrukken van t-shirts en het brouwen van bier.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tot morgen

Tot morgen

Na bijna vier jaar als columnist voor Hard//hoofd is het voor Eva tijd voor iets nieuws, maar afscheid nemen is niet haar ding. 'Dus lieve lezers: voor jullie nu een kus op de wang, en tot morgen!' Lees meer

Wat je niet zult zien op het nieuws

Wat je niet zult zien op het nieuws

Marthe van Bronkhorst beschrijft dat wat ongezien blijft op het nieuws over de demonstaties bij de UvA. 'Maar het is wel gezien. Het is niet onopgemerkt gebleven.' Lees meer

Mooi weer spelen

Mooi weer spelen

Als Aisha’s eerste therapiesessie niet voelt als de warme deken waar ze op hoopte, mist ze groepsgenoot S., die haar een spiegel voorhield. Lees meer

Verdomme, ik heb wel geleefd

Maar verdomme, we hebben wel gelééfd

Marthe van Bronkhorst schreef in 2019 een toneelstuk dat bijna volledig werkelijkheid is geworden. Kan ze de slotscène nog weren uit de realiteit? Lees meer

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Wanneer Eva op bezoek is bij haar zus, vraagt die of Eva haar eicellen al in heeft laten vriezen. Het laat Eva nadenken over hoe ze de vraag 'Wil ik een kind?' überhaupt kan beantwoorden. 'De vraag omtrent het ouderschap is bij uitstek een gevoelskwestie, en mijn gevoel volgen is nooit mijn sterkste punt geweest.' Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

Column: Keihard chillen 2

Keihard chillen

Eva zet haar vraagtekens bij het fenomeen chillen. 'Eerlijk gezegd denk ik dat een wereld als deze, waarin fascisme oprukt, waarin genocide nog steeds bestaat, waarin het onrecht en de pijn en het verdriet van mijn schermen afspat, weinig reden geeft tot chillen.' Lees meer

We zijn tenminste allemaal nog mensen

We zijn tenminste allemaal nog mensen

In een overvolle trein ontwaart Aisha de eerste tekenen van het nieuwe verhaal waar ze - of iedereen? - naar op zoek is. Lees meer

Column: Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Als een vriendin van Eva op date gaat met een man waarmee Eva zelf al eerder afsprak, is ze erg benieuwd naar haar bevindingen. Lees meer

Column: Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Twee jaar geleden vroeg Eva nog aan een collega waarom ze niet dronk. Inmiddels laat ook zij de alcohol links liggen en is ze zelf degene die wordt bevraagd. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer