tickets
Asset 14

The Act of Killing

In The Act of Killing volgt filmmaker Joshua Oppenheimer de ‘gangsters’ Anwar en Adi, die in de jaren zestig talloze communisten en etnische Chinezen hebben afgeperst en vermoord in het Indonesische Medan (Sumatra). Voor Oppenheimers camera spelen ze hun misdaden na, waarbij zich laten inspireren door hun favoriete filmgenres: western, gangsterfilms en musicals. En dit alles zonder een spoor van berouw – totdat Anwar de rol van een van zijn slachtoffers moet spelen.

Stephane: What. The. Fuck. Dit is een van de meest choquerende, ongemakkelijke en tegelijkertijd fascinerende films die ik in eeuwen heb gezien.

Sanne: Stel je voor dat een paar voormalige SS'ers voor de lol door Auschwitz gaan rondlopen in hun oude uniform, en vol trots vertellen over de hoeveelheid joden die ze de gaskamer in hebben geschopt. DAT WAS DIT.

Stephane: Maar ik denk dat deze oorlogsmisdadigers, in tegenstelling tot SS'ers, vrijuit kunnen spreken omdat ze toentertijd als winnaars uit de bus zijn gekomen. En daarom nog als helden worden gezien.

Emma: Ik denk niet dat het eraan ligt dat ze gewonnen hebben. Het vreemde was voor mij dat hun terreur geen noodzakelijk kwaad was - het kwam puur uit henzelf. Al dit onuitsprekelijke kwaad kwam gewoon uit een stelletje mannen dat Amerikaanse films naspeelde. Free Men, Gangsters, Sadists. Voor Anwar en zijn vrienden waren het geuzennamen.

Stephane: Ja, heel raar om ze te horen zeggen dat Marlon Brando en John Wayne ze hebben geïnspireerd...

Sanne: En Elvis Presley! Zo absurd dat deze gasten dagelijks op de meest sadistische wijze gevangenen om het leven brachten, en tegelijk cowboytje aan het spelen waren.

Emma: Natuurlijk een enorm cliché, en wellicht een trap na nu mannen het in de westerse wereld al zo moeilijk hebben, maar ik dacht wel de hele tijd: Mannen, soep van koken. Als je hen te veel macht geeft dan maken ze de wereld dik en smerig en KUT.

Stephane: Hè? Zouden vrouwen dit niet kunnen doen dan?

Sanne: Vrouwen zouden dit niet doen; niet zo.

Stephane: Daar geloof ik helemaal niks van.

Sanne: Misschien kun je een voorbeeld geven van de laatste volkerenmoord die door een vrouw werd geleid?

Stephane: Die moet er zijn!

Emma: Het gaat niet om genocide, maar om dat lacherige, banale, lompe. Dat brute feest dat ze maakten van dorpen platbranden, gouden kettingen van lijken jatten, meisjes van veertien verkrachten en er met je vrienden om lachen.

Sanne: “This is going to be hell for you, heaven on earth for me.”

Stephane: De man die dat zei over zijn eigen verkrachtingen is het kwaad zelf. Maar misschien hebben jullie gelijk. Hier staat een lijst met oorlogsmisdadigers en ik zie er weinig vrouwen tussen staan. Maar misschien komt daar verandering in als de emancipatie helemaal voltooid is.

Sanne: Oh, ik twijfel er niet aan dat vrouwen de meest gruwelijke oorlogsmisdaden kunnen plegen. Maar ik zie echt geen groep vieze, dikke, dronken vrouwen mensen uitmoorden en dorpen platbranden omdat ze dat zo cool vinden. Ik bedoel, wie zou hun voorbeeld moeten zijn?

Stephane: Ik heb er één! Ilse Koch. De ‘Heks van Büchenwald’, vrouw van de kampcommandant in het gelijknamige concentratiekamp. Ze deelde willekeurige zweepslagen uit. Ze verzamelde stukken huid van vermoorde gevangenen met opvallende tatoeages. En nu jullie weer.

Sanne: Het viel me erg op dat de geïnterviewde mannen allemaal hun technieken en rituelen hadden als het ging om moorden. Adi vertelde dat hij de mannen op het laatst wilde laten ‘accepteren’ dat ze gingen sterven, dan kregen ze nog een sigaret en een moment om na te denken.

Emma: Ja, maar die Anwar die moordde op zijn efficiëntst. Hij heeft er duizend voor zijn rekening genomen met dat ijzerdraad van hem. Hij ‘moest’ doden, vond hij.

Sanne: Zijn zogenaamd briljante methode met dat stuk ijzerdraad was niet gebaseerd op een nog enigszins humane gedachte - dat het dan snel gebeurd was - maar omdat het anders zo’n smeerboel werd met al dat bloed.

Stephane: Het kan ook zijn dat het verslavend werkt. De Nederlandse regisseuse Coco Schrijber maakte een documentaire waarin ze veteranen van de Vietnamoorlog interviewde. Het moorden bleek voor veel mannen een verslavende werking te hebben. Ik vond het trouwens heel verwarrend dat ik de moordenaars soms grappig en sympathiek vond.

Emma: Vooral die dikke sidekick Herman, die kauwgombellen op zijn neus laat knappen.

Sanne: En toen hij voor de film in drag moest, omdat ze geen vrouwelijke figuranten konden vinden die een groepsverkrachting wilden naspelen.

Emma: Ik vond ook dat ze een oog voor esthetiek hadden, die moordenaars. En voor taal. De verbeelding die ze aan hun zogenaamde taak gaven, was zo bizar, en een beetje poëtisch. In hun openingsscène zie je een prachtig landschap met Sumatraanse danseressen en superweirde muziek, en dan opeens die Herman daartussen, ook verkleed als vrouw.

Stephane: Ja, en dat ze de nagespeelde filmfragmenten terugkeken met de hoofdpersonen was ook mooi. Dan zeiden ze dingen als: "Ik moet beter acteren" of "Ik moet m’n haar verven..."

Emma: "Ik had nooit een witte broek aan als ik ging moorden. Het lijkt wel of ik op vakantie ga."

Sanne: Het was heel bijzonder toen die Anwar op een gegeven moment de rol van gevangene moest spelen, en hij zelf dat ijzerdraad om zijn nek kreeg. Hij wordt meteen helemaal beroerd.

Emma: Ik vroeg me af: is het echt zo dat Anwar meer gevoel krijgt voor wat hij heeft gedaan door het maken van die film?

Sanne: Ik denk dat het voor een heel groot deel zelfmedelijden was, maar ik geloof wel dat door het maken van deze film opeens al die skeletten uit zijn kast kwamen donderen. Daar had hij niet op gerekend. Je zou hopen dat ze worden gedeporteerd naar het Internationaal Gerechtshof in Den Haag, wegens misdaden tegen de menselijkheid.

Emma: Maar dat is volgens mij niet wat de filmmaker wil bereiken.

Stephane: Eén van de moordenaars zei: "Mensen zoals ik heb je overal ter wereld." En dat is misschien het schokkendste van de hele film. Dit kan altijd overal ter wereld gebeuren. Het zit in de aard van het beestje. En deze film laat dat op een hele openhartige manier zien.

Mail

Redactie

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

 Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Vandaag is in het stadhuis van Rotterdam een condoleanceregister geopend voor Jules Deelder. Rob Worst bracht hem nog eenmaal in beeld zoals hij was: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur. Lees meer

Hard//talk: Het woordenboek is de barricade van deze tijd

Het woordenboek is de barricade van deze tijd

De redactie van de Van Dale riep ‘boomer’ uit als Woord van het Jaar 2019. Voor Marte Hoogenboom het zoveelste bewijs dat de progressieve strijd in de eerste plaats een taalstrijd is. Lees meer

 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan