Asset 14

Ongemak en duistere humor in ‘Elle’

Filmtrialoog: Ongemak en duistere humor in ‘Elle’

Een ‘rape revenge comedy’ of een feministisch drama? Gelukkig laat de nieuwe film van Paul Verhoeven zich niet gemakkelijk definiëren.

Bien: Zo! Dat was ongemakkelijk.

Sarah: Ja. In het begin zat ik echt te draaien op mijn stoel: waar gaat dit in godsnaam heen? Ik was bang dat het een verkrachtings-wraakfilm zou worden, of juist een film die verkrachting zou relativeren door er iets komisch van te maken. Maar geen van beide gebeurt. De film zet al je verwachtingen op losse schroeven.

Derk: Ik zag de film op Vaderdag, met mijn vader. In het begin was ik ook bang voor een wraakmotief, maar ook voor een verhaal over een vrouw die absurde dingen deed die je als kijker gaandeweg moest gaan begrijpen. Je ziet vaak wat hier ook gebeurt: een sleutelmoment, vaak in de jeugd, wordt aangehaald en moet een verklaring geven voor het handelen van de hoofdpersoon. Soms komt dat erg geforceerd over, maar hier wordt het totaal niet op de spits gedreven. Dat maakt het sterk. De kijker mag die verbanden zelf leggen en Michelle, de hoofdpersoon, haalt dat aan het einde zelfs onderuit, wanneer haar vriendin Anna, haar vraagt waarom ze een affaire had met haar man. Michelle antwoord dat de situatie zich nu eenmaal voordeed. En: ze had zin om te neuken. Soms is het leven zo simpel.

Sarah: Precies! En daardoor ook ingewikkeld, juist omdat we toch altijd naar diepere verklaringen willen zoeken. Ik heb niet het gevoel dat ik iemand uit de film beter begreep aan het einde, maar dat is ook niet de insteek. Er wordt niet gepsychologiseerd.

Derk: Soms doen mensen nu eenmaal wat ze doen. En daarom is het personage van Michelle ook zo sterk. Je leert haar handelen kennen, maar nooit haar persoon.

Bien: Waardoor de 'verklaring' niet echt als een verklaring voelde. Het was haar verhaal, en dit is hoe zij met deze zaken omgaat.

Derk: Maar als we wel verbanden zouden zoeken, waarom doet zij dan wat ze doet?
Want die verbanden worden wel aangereikt.

Bien: Ja, maar ik geloof niet dat ik ze van Verhoeven heb aangenomen.

Sarah: Het sterke is juist dat haar acties en de loop van het verhaal die verbanden uiteindelijk overstijgen. Ik denk dus niet dat ik het interessant vind om dat uit te pluizen. Maar misschien wel interessant: wat wil Verhoeven met deze film?

Derk: Misschien heeft hij wel bedoeld een feministische film te maken.

Sarah: Ja, misschien wel. Maar op wat voor manier? Niet op de voor de hand liggende manier: vrouw wordt verkracht, is een slachtoffer, maar neemt dan wraak. Ook niet: kijk eens wat een sterke vrouw, ze gaat gewoon door met haar leven. Michelle is gewoon ook een beetje geschift en in die zin niet bepaald een feministisch rolmodel?

Womanpower! Lugubere womanpower

Derk: Ze is totaal geschift. Maar het gaat wel over een sterke vrouw die alleen maar omringd wordt door zwakke mannen, en die vervolgens een obsessie ontwikkelt voor een verkrachter. Dat is de eerste man die haar de baas is.

Bien: Womanpower! Lugubere womanpower. Zelfs haar verkrachter probeert ze te beheersen. Of nee, zelfs in de relatie tot haar verkrachter nogal een bazig type.

Sarah: Ja, het zet het hele dader-slachtoffer verhaal op losse schroeven. Maar er zijn zeker ook feministen die precies dat problematisch zouden vinden aan de film.

Derk: Ik heb expres geen recensies gelezen maar ik las wel dat het verhaal zich eerst in de Vs had moeten afspelen, maar dat alle vrouwelijke actrices de rol weigerden. 'Een verkrachtingsfilm zonder wraak? No way.'

Sarah: Ja! Dat bedoel ik.

Bien: En wat te denken van haar werk, het ontwikkelen van nogal gewelddadige videogames? Wat zegt dat dan over haar, en over Verhoeven's keuze?

Sarah: Games waarin je als ork een princes kan verkrachten.

Derk: Een ork met tentakels, zelfs.

Bien: En dan moet de verkrachting zo levensecht mogelijk, 'het bloed warm en dik'.

Sarah: Je zou kunnen zeggen: ze is zelf ook een dader, iemand die bijdraagt aan de 'cultuur' waar ze slachtoffer van wordt. Maar dat voelt zo makkelijk, dat maakt de film weer plat.

Derk: Als kritiekpuntje: er zitten wel veel van dat soort elementen in film.

Sarah: Ja, zeker. Je kunt het helemaal uitpluizen en dan zou je er allemaal dat soort boodschappen uit kunnen halen en lijntjes kunnen leggen die het super plat maken. Maar waarom overstijgt de film dat toch? Dat vond ik in ieder geval wel.

Bien: Ja, dat is dus het knappe. Het sterke acteervermogen van Isabelle Huppert draagt erg bij.

Derk: : Toch de onverwachte wendingen denk ik. En inderdaad, ik kijk graag naar haar.

Sarah: Ik vond Isabelle Huppert ook ontzettend grappig, af en toe. Die combinatie van onderkoeld en extreem gehaaid, dat botste ergens met elkaar, op een komische manier.

Derk: Het sterkste aan de film is: het gaat niet over goed of slecht. Alle mensen zijn goed en alle mensen zijn fucking donker.

Bien: Aha, dat is wellicht wat Verhoeven aan ons leven wil toevoegen, die boodschap.

Sarah: 'Je bent goed en je bent fucking duister, deal with it.'

Derk: Juist.

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Nieuws in beeld: Zij speelt met kanker (en wint)

Zij speelt met kanker (en wint)

Na de dood van een goede vriend en mentor, besloot een Tsjechische speltheoreticus haar kennis in te zetten in de strijd tegen kanker. Lees meer

Maken worsten echt de man?

Maken worsten echt de man?

De mannelijkste manier om direct bij te dragen aan een duurzame planeet is het vermijden van dierlijke producten. Maar voornamelijk mannen vinden de overstap naar een veganistisch dieet lastig. 'Echte' mannen eten immers vlees, toch? Tijd om met die genderverwachtingen te spelen, vindt Esther Lamberigts. Lees meer

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Telt iets als informatie als het voor de meeste mensen onleesbaar is? Alma Apt las de dichtbundel ‘Garments against Women’ van Anne Boyer. In die bundel legt zij een relatie tussen naaien en boekhouding: goede informatie hoeft net als een naaipatroon niet altijd transparant te zijn. Lees meer

Hard//talk: THIS IS MY PARK

THIS IS MY PARK

Kun je als vrouw wel stellen dat een park voor jou is? Marthe van Bronkhorst ziet in de billboards van Beyoncé meer verkooptruc dan feminisme. En stelt: het feminisme is er nog lang niet. Lees meer

Filmtrialoog: I am Greta

I am Greta

Documentairemaker Nathan Grossman portretteert Greta Thunberg tijdens haar missie om de ernst van klimaatverandering te laten doordringen bij politieke leiders. Lees meer

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Vrouwen in films reageren soms onverschrokken of ronduit agressief op het seksisme dan hun ten deel valt. Dat is spannend en zelfs bewonderenswaardig, al blijft geweld in het echte leven ongewenst. Toch kunnen we van deze films iets leren, aldus Lotje Steins Bisschop en Roselien Herderschee. Lees meer

Nieuws in beeld: Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Illustrator Rueben Millenaar is blij dat de avondklok vanavond ingaat, al zou hij wel graag zien dat we meer aandacht hebben voor de mensen die onder de maatregel lijden. Lees meer

Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

 Staat er een doctor voor de zaal?

Staat er een doctor voor de zaal?

Epsteins gastbijdrage was tekenend voor het seksisme en de neerbuigendheid waarmee vrouwelijke academici te maken krijgen. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers