Asset 14

Ongemak en duistere humor in ‘Elle’

Filmtrialoog: Ongemak en duistere humor in ‘Elle’

Een ‘rape revenge comedy’ of een feministisch drama? Gelukkig laat de nieuwe film van Paul Verhoeven zich niet gemakkelijk definiëren.

Bien: Zo! Dat was ongemakkelijk.

Sarah: Ja. In het begin zat ik echt te draaien op mijn stoel: waar gaat dit in godsnaam heen? Ik was bang dat het een verkrachtings-wraakfilm zou worden, of juist een film die verkrachting zou relativeren door er iets komisch van te maken. Maar geen van beide gebeurt. De film zet al je verwachtingen op losse schroeven.

Derk: Ik zag de film op Vaderdag, met mijn vader. In het begin was ik ook bang voor een wraakmotief, maar ook voor een verhaal over een vrouw die absurde dingen deed die je als kijker gaandeweg moest gaan begrijpen. Je ziet vaak wat hier ook gebeurt: een sleutelmoment, vaak in de jeugd, wordt aangehaald en moet een verklaring geven voor het handelen van de hoofdpersoon. Soms komt dat erg geforceerd over, maar hier wordt het totaal niet op de spits gedreven. Dat maakt het sterk. De kijker mag die verbanden zelf leggen en Michelle, de hoofdpersoon, haalt dat aan het einde zelfs onderuit, wanneer haar vriendin Anna, haar vraagt waarom ze een affaire had met haar man. Michelle antwoord dat de situatie zich nu eenmaal voordeed. En: ze had zin om te neuken. Soms is het leven zo simpel.

Sarah: Precies! En daardoor ook ingewikkeld, juist omdat we toch altijd naar diepere verklaringen willen zoeken. Ik heb niet het gevoel dat ik iemand uit de film beter begreep aan het einde, maar dat is ook niet de insteek. Er wordt niet gepsychologiseerd.

Derk: Soms doen mensen nu eenmaal wat ze doen. En daarom is het personage van Michelle ook zo sterk. Je leert haar handelen kennen, maar nooit haar persoon.

Bien: Waardoor de 'verklaring' niet echt als een verklaring voelde. Het was haar verhaal, en dit is hoe zij met deze zaken omgaat.

Derk: Maar als we wel verbanden zouden zoeken, waarom doet zij dan wat ze doet?
Want die verbanden worden wel aangereikt.

Bien: Ja, maar ik geloof niet dat ik ze van Verhoeven heb aangenomen.

Sarah: Het sterke is juist dat haar acties en de loop van het verhaal die verbanden uiteindelijk overstijgen. Ik denk dus niet dat ik het interessant vind om dat uit te pluizen. Maar misschien wel interessant: wat wil Verhoeven met deze film?

Derk: Misschien heeft hij wel bedoeld een feministische film te maken.

Sarah: Ja, misschien wel. Maar op wat voor manier? Niet op de voor de hand liggende manier: vrouw wordt verkracht, is een slachtoffer, maar neemt dan wraak. Ook niet: kijk eens wat een sterke vrouw, ze gaat gewoon door met haar leven. Michelle is gewoon ook een beetje geschift en in die zin niet bepaald een feministisch rolmodel?

Womanpower! Lugubere womanpower

Derk: Ze is totaal geschift. Maar het gaat wel over een sterke vrouw die alleen maar omringd wordt door zwakke mannen, en die vervolgens een obsessie ontwikkelt voor een verkrachter. Dat is de eerste man die haar de baas is.

Bien: Womanpower! Lugubere womanpower. Zelfs haar verkrachter probeert ze te beheersen. Of nee, zelfs in de relatie tot haar verkrachter nogal een bazig type.

Sarah: Ja, het zet het hele dader-slachtoffer verhaal op losse schroeven. Maar er zijn zeker ook feministen die precies dat problematisch zouden vinden aan de film.

Derk: Ik heb expres geen recensies gelezen maar ik las wel dat het verhaal zich eerst in de Vs had moeten afspelen, maar dat alle vrouwelijke actrices de rol weigerden. 'Een verkrachtingsfilm zonder wraak? No way.'

Sarah: Ja! Dat bedoel ik.

Bien: En wat te denken van haar werk, het ontwikkelen van nogal gewelddadige videogames? Wat zegt dat dan over haar, en over Verhoeven's keuze?

Sarah: Games waarin je als ork een princes kan verkrachten.

Derk: Een ork met tentakels, zelfs.

Bien: En dan moet de verkrachting zo levensecht mogelijk, 'het bloed warm en dik'.

Sarah: Je zou kunnen zeggen: ze is zelf ook een dader, iemand die bijdraagt aan de 'cultuur' waar ze slachtoffer van wordt. Maar dat voelt zo makkelijk, dat maakt de film weer plat.

Derk: Als kritiekpuntje: er zitten wel veel van dat soort elementen in film.

Sarah: Ja, zeker. Je kunt het helemaal uitpluizen en dan zou je er allemaal dat soort boodschappen uit kunnen halen en lijntjes kunnen leggen die het super plat maken. Maar waarom overstijgt de film dat toch? Dat vond ik in ieder geval wel.

Bien: Ja, dat is dus het knappe. Het sterke acteervermogen van Isabelle Huppert draagt erg bij.

Derk: : Toch de onverwachte wendingen denk ik. En inderdaad, ik kijk graag naar haar.

Sarah: Ik vond Isabelle Huppert ook ontzettend grappig, af en toe. Die combinatie van onderkoeld en extreem gehaaid, dat botste ergens met elkaar, op een komische manier.

Derk: Het sterkste aan de film is: het gaat niet over goed of slecht. Alle mensen zijn goed en alle mensen zijn fucking donker.

Bien: Aha, dat is wellicht wat Verhoeven aan ons leven wil toevoegen, die boodschap.

Sarah: 'Je bent goed en je bent fucking duister, deal with it.'

Derk: Juist.

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

Na twee jaar af en aan wel en geen onderwijs op school te hebben gehad, ervaren leerlingen dat er 'hiaten in hun kennis' zijn ontstaan. Lees meer

Automatische concepten 73

Engeland is gesloten

Maar liefst 28.000 vluchtelingen staken in 2021 het Engelse Kanaal over, met gevaar voor eigen leven. Lees meer

Op elk potje past een probleempje

Op elk potje past een probleempje

Waarom moeten lesbische relaties in films altijd zo tragisch afgelopen? Esther Lamberigts pleit voor een positiever beeld van queer levens in hedendaagse media. Lees meer

Nieuws in beeld: Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Vond de Chinese maanlander een hutje, een kleine triomfboog, of toch maar gewoon een grote rots? Lees meer

Nieuws in beeld: Weg met het kerstpakket!

Weg met het kerstpakket!

Er zit zelden iets in waar je op zit te wachten, laat staan iets van kwaliteit. Lees meer

Over geluk is het moeilijk praten 2

Over geluk is het moeilijk praten

Filmmaker Agnès Varda was een uitgesproken feminist. Julia de Dreu zag in haar een geestdriftige, politiek geëngageerde vrouw. Maar Varda's film 'Le bonheur' lijkt een ode aan het traditionele huwelijksgeluk. Wat wilde ze ons vertellen met dit onuitgesproken drama? Lees meer

Stemmen op je zestiende voor een sterkere democratie

Het is goed voor Nederland als zestienjarigen mochten stemmen, zegt Jazz Komproe. Lees meer

Ik sla een praatje op het Godenpad

Shimanto Reza gaat tegen zijn achterhoofdstem in en ontdekt de waarde van taboes. Lees meer

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Sociale media moedigen ‘seksuele objectificatie’ aan zodat we langer van hun diensten gebruik maken. Des te interessanter is daarom het recente tegengeluid vanuit de traditionele ‘tempels’ van seksuele objectificatie: de pop-, mode- en pornoindustrie. Lees meer

Als het spuug ons aan de lippen staat 1

Als het spuug ons aan de lippen staat

Kun je bang worden van het water bij de Lauwersdijk dat ieder jaar een páár milimeter stijgt? Filosoof Tjesse Riemersma schrijft over nonchalance, paniek en of het mogelijk is om goed bang te zijn in tijden van klimaatverandering. Lees meer

Nieuws in beeld: De schone schijn van shein

Je nieuw bloesje heeft een louche verleden

Achter het succes van retailapp Shein zou 'moderne slavernij' schuilgaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Genoeg van het ongenoegen

Genoeg van het ongenoegen

Slopen, slopen, slopen - volgden de relzoekers van vorige maand niet gewoon het voorbeeld van de regering? Lees meer

Fenomenologie van de moshpit

Fenomenologie van de moshpit

Wat is de aantrekkingskracht van de moshpit? Volgens Wout Nordbeck, essayprijswinnaar van Wijsgerig Festival DRIFT, kan enkel de fenomenologie ons helpen deze vraag te beantwoorden. Lees meer

Het geweld van de sloopkogel en de leugens van de dialoog

Het geweld van de sloopkogel en de leugens van de dialoog

Geweld kent vele vormen: uit je huis gedreven worden, een politieknuppel op je kaak krijgen, en een beschaafd gesprek moeten houden met de mensen die je huizen slopen en je zojuist tegen de grond werkten. Al deze vormen passeerden de revue tijdens de Woonopstand. Lees meer

Daten en rouw

Daten als de dood nog naklinkt

Rouw laat geen enkel deel van het leven onberoerd, merkt Babet te Winkel na het overlijden van haar moeder. In dit persoonlijke essay onderzoekt ze de relatie tussen daten en de dood. Lees meer

Zo divers als het brein is, zo identiek is de medicatie

Zo divers als het brein is, zo identiek is de medicatie

Van de Nederlanders met autisme krijgt ongeveer de helft ooit medicijnen voorgeschreven, maar veel opties zijn daar niet in. Lees meer

Hoe ik een man van mezelf probeerde te maken

Hoe ik een man van mezelf probeerde te maken

Max Urai heeft in zijn jonge jaren veel voorbeelden gehad van mannelijkheden die niet draaien om auto's herkennen en gewichtheffen. Toch merkt hij nu dat een mens zich maar tot zoverre kan pushen om anders te worden dan hij/zij/hen is. Lees meer

Nieuws in beeld: 17

Gevaccineerde Big Bird vogelvrij voor conservatieve Amerikanen

Big Bird kreeg een vaccin en nu zijn conservatieve Amerikanen boos. Lees meer

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Dyslexie is alleen een handicap omdat we het belang van foutloos Nederlands overschatten. In ons professionele en persoonlijke leven zou spelling niet bepalend moeten zijn, stelt Vivian Mac Gillavry, zelf dyslectisch. Lees meer

Een ode aan de zinloosheid van het bestaan

Een ode aan de zinloosheid van het bestaan

De millennial beweegt zich in een wereld vol problemen, waar niets zeker lijkt te zijn. Waarom blijven zoeken naar vaste betekenis, vraagt Aisha Mansaray zich af. Kunnen we niet beter een vrolijk soort nihilisme omarmen? Lees meer