Redacteurs Else Boer, Marit Schilling en Jozien Wijkhuijs bekeken en bespraken Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Nocturne sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring.
Marit: Wat was jullie eerste indruk van de film? Hadden jullie je ingelezen?
Jozien: Ik niet, dus ik was danig in de war in het begin, haha.
Else: Dat herken ik! Ik vond het wel heel leuk dat het begon met een soort uitleg: dit is een film ontstaan uit liefde voor de film. Maar daarna moest ik even goed nadenken.
Jozien: Hmm ja. Al kon ik ook weinig chocola maken van die uitleg.
Marit: Het hielp mij enigszins, zeker wat later in de film. Maar alsnog bleef ik de hele tijd denken: shit, ik heb de memo gemist. Ik had eigenlijk nog wat andere films moeten zien om de referenties en grappen te snappen.
Else: Ja, haha! Wat ik grappig vond aan de introductie was dat het zo duidelijk parodie was. En dat je door het intro al weet: hier wordt iets gedaan wat je met een korreltje zout moet nemen.
Jozien: Is het parodie, ja? Dat gevoel had ik eigenlijk niet.
Else: Nou, ik vond het erg grappig. Maar misschien heb ík dan de memo gemist, haha.
Jozien: Over die referenties, trouwens: ik herkende wel op den duur La Dolce Vita. Maar daar hield het op.
Marit: Leuk dat jij dat er gelijk uithaalde, Else. Ik begon het pas halverwege heel erg grappig te vinden.
Jozien: Ik heb het echt geen moment grappig gevonden
Else: Oh, dan ben ik wel benieuwd Jozien!
Jozien: Ik vond het geen slechte film hoor, uiteindelijk. Begrijp me niet verkeerd. Maar ik vond hem niet grappig.
Marit: Eigenlijk gaat de film gewoon over een gekwelde filmmaker die achterna wordt gezeten door producenten die willen dat hij wat maakt, toch?
Else: Dat heb ik er ook uit gehaald. Ik vond het grappig omdat het zo overtrokken en dramatisch was. Soms vond ik het ook vermoeiend dat er niet gewoon een verhaal werd verteld. Mijn eerste indruk van de film was: dit is interessant, maar misschien is het niet voor mij.
Jozien: Achteraf las ik een recensie en daar werd gezegd: ‘Je ziet de film eigenlijk gemaakt worden tijdens deze film.’ En dat zie ik wel. Vond ik ook wel knap gedaan. Ik vond het comic-achtige tof, het deed me soms denken aan Sin City.
Else: Ja, met die bloedspatten!
Jozien: Dat film noir-sfeertje trok ik goed, ik vond het een tof experiment en ik vond het einde cool. Maar ik werd er soms ook heel erg moe van.
Else: Ik herken de vermoeidheid wel. Ik vond anderhalf uur best een lange zit voor een film over een filmmaker die denkt aan wat voor film hij wil maken.
Marit: Alle sprongen waren soms lastig bij te benen. Maar ik vond het allemaal wel ongelooflijk esthetisch! Zou het liefst de hele film in postervorm in m'n huis willen hangen (ik houd van rood en blauw).
Jozien: Mooi was het zeker. Maar als je nu de plot een beetje zou moeten samenvatten, wat zou je er dan van maken?
Else: Filmmaker denkt na over de film die hij wil maken? 'Denkt nogal dramatisch na', misschien.
Jozien: Hij zit helemaal vast, toch? En daardoor verlaat zij ’m. Omdat hij zelfingenomen, zwelgend, zeurend en irritant wordt.
Else: Wat ik van het einde zo'n beetje meekreeg is dat zij hem verlaat omdat de film zijn eerste liefde is. En dat hijzelf zijn leven niet kan scheiden van de film.
Marit: Ja, en omdat hij helemaal opgaat in z’n kunst, waarschijnlijk.
Jozien: Wat ik daarin overigens wel herkende zijn die razende, supersnelle gedachten. ‘Moet ik niet anders, verkoop ik m’n ziel niet, wat moet het worden.’ Mijn vriend had die herkenning helemaal niet en die vond het super-onrealistisch. Maar ik lig ook weleens zo wakker.
'Ik vond het een interessant gedachte-experiment, omdat je zo dicht op zijn huid en in zijn hoofd zit.'
Else: Misschien is het gewoon een film over ongediagnostiseerde ADHD.
Marit: Grappig dat je dat zegt, want ik heb diagnose ADHD en zo gaat het preciés in m'n hoofd soms. Heel snelle gedachten, gedachten door elkaar heen, tegenstrijdigheden en in cirkels denken.
Jozien: Ja, ik ook. Zowel de diagnose als het hoofd.
Else: Ik heb dat niet, maar het klopt dus wel degelijk! Ik vond dat interessant als gedachte-experiment, omdat je zo dicht op zijn huid en in zijn hoofd zit. Het was wel heel vermoeiend, maar dat ís het waarschijnlijk ook in het hoofd van onze hoofdpersoon. Dus wat dat betreft vond ik het goed gedaan, maar het is geen comfortabele kijkervaring.
Marit: Ja, precies dit!
Jozien: Nee, het is ook geen comfortabele ervaring doorgaans, dus dat vond ik heel goed gedaan.
Marit: Andere personages uit de film werden er ook moe van. Zijn relatie liep erop stuk. En verder zaten wij gewoon op een soort trip in zijn hoofd, inderdaad cool gedaan.
Else: Ja! Pleegde het alter ego nou de moorden? Of deed hij dat zelf?
Jozien: Ik weet het niet. Ik was die irritante persoon die de hele tijd aan degene naast haar vroeg ‘huh?’ ‘Wat?’ ‘Is hij dit nou zelf?’
Else: Ik heb dat stuk twee keer gekeken en ik weet het nog niet.
Marit: Ze leken ongelooflijk op elkaar, met die baardjes.
Jozien: Ik vond die schietscene overigens wel tof, met weer die comic-achtige stijl en al dat nepbloed.
Else: Ik vond het heerlijk dat hij eindelijk eens wat deed!
Marit: Nee, die hele moordscene zat ik ook een beetje te kwijlen naar het scherm. Ik denk dat zijn alter ego iedereen 'vermoordde', dus dat hij in zijn hoofd besloot om zich niets aan te trekken van hun eisen. Maar dit is ook weer een theorie die ik alleen uit mijn hoge hoed trek omdat ik graag dingen begrijp.
Jozien: Ik denk ook dat dit klopt hoor, en in het licht van die uitleg vind ik het een heel geslaagde film.
Else: Klinkt plausibel! Ook omdat hij daarna precies weet wat hij wil filmen en eindelijk kan beginnen.
Jozien: Gek genoeg had ik het de volle tachtig minuten niet echt naar m’n zin. Maar toen was de film afgelopen en zei ik: ‘Hmm. Best een prima film.’ Als het eenmaal klikt is het best leuk, maar dat kwam bij mij heel laat. Hij kreeg 4 sterren in De Volkskrant, dat had ik niet verwacht.
Else: Volgens mij is dat precies het punt! Het is niet comfortabel of leuk, maar het is wél allemaal intentioneel en daarom uiteindelijk bevredigend.
Marit: Exact! Ik heb de film ook halverwege even gestopt omdat ik een pauze nodig had. Bij mij klikte het ook pas in de laatste minuten.
Else: Misschien is dit ook een film die in een theater beter werkt dan thuis, omdat je daar echt 'gevangen zit' in het hoofd.
Marit: Die gedachte had ik ook, in een bioscoop was dit denk ik heel vet geweest.
Jozien: Ik had hem wel expres op m’n beamer gedaan, lichten uit, geprobeerd het een beetje na te bootsen.
Else: Mag ik trouwens iets benoemen waar ik echt knetter van werd? Dat gefluister de hele tijd. Ik keek dit met een koptelefoon en kreeg helemaal ASMR-kriebels, brrrr. Daarom moest ik pauzeren.
Jozien: Jaaa, dat had ik ook! Ik vond sowieso het geluid heel raar. Na vijf minuten ben ik gaan kijken of er iets met mijn speaker aan de hand was. Hadden jullie dat ook? Het klonk heel beknepen ofzo…
Marit: Ja, dat had ik ook. Het geluid moest best hard staan om alles goed te kunnen verstaan.
Else: Ik wist dat het niet aan de koptelefoon lag. Maar ik vond dat gefluister echt erg vervelend.
Jozien: Het was wat te veel, maar ik snap het doel wel.
Else: Wat was dat dan volgens jou? Nog meer in het hoofd geraken?
Jozien: Ja, precies. Mijn gevoel is ook altijd dat als ik in zo’n spiraal raak, dat ik het probeer te onderdrukken. Zo zou je misschien die stem kunnen uitleggen. Maar het werkte mij ook goed om de zenuwen.
Marit: Ik vraag me af of het een nog betere filmervaring was geweest als we alle referenties hadden herkend.
Jozien: M’n vriend en ik gebruiken de lockdown om onze klassieke filmkennis wat op te krikken. En dat film noir-stijltje was wel heel herkenbaar. Ik heb de afgelopen maanden voor het eerst wat van dat soort films te zien.
Marit: Ja dat was inderdaad wel duidelijk! Maar had je niet soms dat je een bepaald shot zag, of een muziekje hoorde en het gevoel had dat je dit had moeten kunnen herleiden?
Jozien: Weet ik niet, maar dat kan dus ook aan die kennis-in-progress liggen.
Marit: Ik werd er een beetje nerveus van, dat heb ik ook in een museum als ik niet alles heb gezien (ik zie in dat dit een erg persoonlijk probleem is).
Else: De keuze voor film noir in dit genre vond ik wel erg leuk! Je gedachten als een soort thriller-nachtmerrie
Jozien: Wisten jullie trouwens dat de acteurs vrijwillig meededen?
Marit: Echt waar? Wat vet! Een passieproject in een passieproject.
'Toen uiteindelijk alles klikte, vond ik het heel goed.'
Jozien: Ja, de maker had geen budget.
Else: Wat vet! Daarvoor ziet het er echt goed uit.
Marit: Het enige wat ik nog kwijt wil is dat ik de hele tijd aan Synechdoche, New York moest denken, want die heb ik recentelijk gezien, en ik was heel blij dat deze film 80 minuten duurde en geen drie uur.
Else: Zouden jullie deze film aanraden? Daar ben ik benieuwd naar.
Jozien: Hmm… Misschien aan een heel specifiek soort mensen. Van die mensen waarvan ik altijd denk dat ze film beter snappen dan ik.
Marit: Ik dacht eerst van niet, maar toen alles uiteindelijk klikte vond ik het inderdaad heel goed. Wel zou ik aanraden om eerst wat te lezen over de film zodat je niet de eerste zeventig minuten in de war bent.
Else: Een beetje voorkennis is inderdaad best fijn bij deze film.
Jozien: Eens. Want aan de uitleg aan het begin heb je niks.
Else: Ik zou zeggen dat dit een fijne film is als je zin hebt in een uitdaging tijdens het kijken.
Marit: Ja, het vergt een actieve kijkhouding. Willen jullie verder nog iets kwijt?
Else: Het is een moeilijke film maar wél goed. Helemaal als je weet hoe klein het budget was. Kijk hem alleen niet met een koptelefoon, dat zou mijn tip zijn.
Marit: Oh ik wil nog wel een ding kwijt: ik had tijdens het kijken de hele tijd dat ik graag wilde meedoen.
Jozien: Meedoen?
Else: Met fluisteren?
Marit: Haha, ja! En met rennen en op de motor zitten, en met dramatisch doen. Het zag er heel leuk uit om als acteur aan mee te doen.
Else: Dan liepen bij jou werkelijkheid en film dus ook door elkaar. Dat lijkt me een groot compliment voor de filmmaker.
Nocturne is thuis te bekijken via de streamingservice van Cineville, Vitamine Cineville.
