Asset 14

Kajillionaire

Filmtrialoog

Redacteurs Jozien Wijkhuis, Loren Snel en Oscar Spaans togen naar de bioscoop voor Kajillionaire van Miranda July en zagen een absurdistisch verhaal over een paar ouders dat hun dochter als verdienmodel ziet, terwijl het zeepsop tussen de voegen van de muren van hun huurwoning druipt.

Loren: Ik liep de bioscoop uit met hetzelfde vreemde drafje als Old Dolio. Ik was helemaal in haar karakter verdwaald en voelde heel de film lang haar pijn, haar behoeftes, haar jaloezie, de dingen waar ze mee zit. Hoe ongezien ze zich voelde. Hoe ze snakt naar aanraking, maar daar ook bang voor is uit onwennigheid. Volgens mij ben ik sinds Minoes niet met zo’n kinderlijk gevoel de bioscoop uitgelopen, alsof ik het karakter was geworden.

Jozien: Oh, dat is grappig! Ik had dat vereenzelvigen minder. Misschien zelfs vooral met het andere personage, Melanie.

Oscar: Ik werd tussen uitersten heen en weer geslingerd tijdens het kijken; er was een punt dat ik het echt niet zo'n goede film vond, maar uiteindelijk liep ik toch behoorlijk tevreden en voldaan naar buiten.

Jozien: Ja? Welk punt was dat?

Oscar: Ik denk het punt dat Melanie, nadat ze de familie had ontmoet in het vliegtuig, zich bij hen aansloot, alsof dat volkomen vanzelfsprekend was. Wellicht is iets essentieels me daar ontgaan? Hoe verklaarden jullie die keuze?

Jozien: Ik moet zeggen dat ik dat ook snel vond gaan. Maar ze was wel een beetje de ‘redder’ van die vader, toch? Omdat ze heel gemakkelijk kon blijven praten tijdens die turbulentie.

Loren: Ja, op dat punt hoorde ik mezelf ook wel denken ‘Oké, deze film is dusdanig absurd.’

Jozien: Melanie was een onverwacht uitgestoken hand in die zin, voor iemand die niet gewend is dat mensen hem iets geven, zomaar. Al bedenk ik dit nu pas, op het moment zelf vond ik het ook wel vrij bizar.

Oscar: Ja, ze was letterlijk een reddende engel, en dan nog een idioot mooie ook. Wie gebeurt dat nou!? De film had voor mij nog niet genoeg credits opgebouwd om zo'n soort onwaarschijnlijkheid te billijken, denk ik, haha.

Loren: Wacht, ik bedenk nu waarom het me toch overtuigde. We krijgen mee dat Melanie een vrij liefhebbende moeder heeft. Ze is daarmee, op een bepaalde manier, de tegenhanger van Old Dolio. Dat maakte dat ik Melanie als iemand zag die bereid was zoiets geks te doen. Ze had weinig om ooit bang of angstig voor te zijn, dus was ze ook nu niet bang voor deze rare familie. Ze is avontuurlijk.

Jozien: Maar Melanie heeft geen liefhebbende moeder, toch? Zo heb ik het helemaal niet ervaren. Het is gewoon een vrouw die haar heel veel spullen geeft, maar geen moment echt naar haar luistert. En hier zit een heel raar stel in het vliegtuig dat wil dat ze doorpraat terwijl haar leven vrij leeg en saai is.

Loren: Ja, dat ook nog. Ze haat haar baan. Ze zoekt een uitweg.

Oscar: Maar ik snap dan nog steeds niet waarom de familie haar nodig had. Old Dolio had haar plan om geld van de reisverzekering te krijgen toch al gesmeed voor haarzelf en haar ouders? Waarom was er een vierde persoon nodig?

Jozien: Hmm. Ze hadden een idee, maar nog niet echt een structurele oplossing om het plan daadwerkelijk rond te krijgen. Op het moment dat we in de film stappen hebben ze maar matig succes, natuurlijk.

Oscar: Haha ja, het waren drie abominabele zwendelaars.

Loren: Dat was juist het hele punt, toch? Ze verachtten echte miljonairs, waren er haast trots op dat ze zo ondermaats leefden.

Jozien: Ja, ik bedoel, als je dan een leven van misdaad wil leiden, wees er dan op z’n minst goed in.

Loren: Hoe keken jullie naar de film als kritiek op het kapitalisme? Ik merkte dat ik andere verwachtingen van de film had.

Jozien: Kritiek op het kapitalisme zie ik niet zo. Daarvoor zouden Old Dolio en haar ouders eigenlijk succesvoller moeten zijn. Die vader is erg onsympathiek en de grootste verbale kritiek komt van hem.

Oscar: Voor mij zat de kracht hem veel meer in het persoonlijke leed dat de ouders hun kind hebben aangedaan, dan in kritiek op kapitalisme.

Jozien: Old Dolio is niet gelukkig, haar moeder ook niet echt.

Oscar: Dat werd ook al vrij vroeg duidelijk voor mij, vanaf het moment dat Old Dolio op de massagetafel belandde en ze ineenkromp van stress en angst voordat ze ook maar echt aangeraakt werd.

Loren: Ja, wat een scène was dat, die massagescene! Zo tergend, dat kind dat nooit is aangeraakt of vertroeteld.

Jozien: Enorm tenenkrommend, op een goede manier.

De mooiste scène vond ik die in het huis met de stervende man.

Loren: Viel het jullie ook op dat je steeds letterlijk muren in beeld zag, afstanden tussen mensen? Muren tussen Old Dolio en haar ouders, muren tussen hen en hun maffe zeepmakende verhuurder met al zijn emoties.

Oscar: Ik vond eigenlijk dat er meerdere sterke scènes en beelden in de film zaten, alleen de aanloop ernaartoe vond ik soms wat gehaast of onlogisch/ongeloofwaardig.

Jozien: De mooiste scène vond ik die in het huis met de stervende man. Mooie gemaakt en met de juiste hoeveelheid surrealisme.

Loren: Ja!

Oscar: Wow ja, die bijvoorbeeld.

Jozien: Dat Melanie piano blijkt te kunnen spelen, en die moeder ineens een zachtere stem heeft en de vader sport kijkt, en dat alles gefilmd door een bijna zwevende camera. Echt heel tof.

Oscar: Wanneer Old Dolio tegen de oude man in het bed zegt dat hij gewoon los moet laten, dat het allemaal niet zo veel voorstelt. 'As if you let go of a piece of rope'. Dat kwam wel aan.

Loren: Ze vereenzelvigt zich met die man, denkt dat ze net zo weinig voor te leven heeft als hij.

Oscar: Dit is dus een voorbeeld van een sequentie waarbij ik van gevoel veranderde, waarbij ik het echt een sterkte film vond.

Loren: Nog even terug naar geld, if you guys don’t mind? Hoe kan het dat een film die zoveel over geld gaat, geen kritiek is op hoe we in ons kapitalistische systeem alles in geld zijn gaan uitdrukken? Ik had zelf verwacht dat de film zou gaan over hoe mensen mee moeten draaien in dit systeem. Over hoe alles geld waard is. Op een bepaalde manier kijken Old Dolio’s ouders ook zo naar de wereld, naar hun dochter. De scene dat Melanie zegt ‘I’ll call you “hun” for 1575 dollars’ laat zien hoe debiel dat is, hoe je er misbruik van kunt maken wanneer mensen alles – zelfs liefde en genegenheid - alleen maar in geld uitdrukken.

Jozien: Zo had ik er niet naar gekeken, maar ik vind het een sterke analyse. In zekere zin ‘verkoopt’ ze aan het eind ook het laatste stukje liefde dat ze van haar ouders heeft. En hebben ze haar wel precies eerlijk haar deel gegeven.

Old Dolio's ouders kunnen niet veranderen wie ze zijn, maar ze houden oprecht van haar en wensen haar het beste.

Loren: Ja, jeetje, dat is ook zo! Goeie.

Oscar: Nou ja, ze hebben haar hun laatste stukje liefde gegeven, maar wel betaald van haar eigen deel van het geld.

Jozien: Haha ja oké, zo kun je het ook zien. Maar ik denk dat ze in hun ogen haar eerlijke deel heeft gehad. En dat hen dus niets te verwijten valt.

Oscar: Zoals Old Dolio het formuleerde: haar ouders kunnen niet veranderen wie ze zijn, maar ze houden oprecht van haar en wensen haar het beste.

Loren: Precies, en daar draait de film – dat ben ik met jullie eens - uiteindelijk meer om. Om familieliefde, houden van mensen – ondanks alle wratten.

Jozien: Zijn de ouders ergens slachtoffer van, vinden jullie?

Loren: Interessante vraag. Dat is mijn grootste kritiekpunt, dat ik voor mijn gevoel te weinig te weten ben gekomen over hoe ze zo geworden zijn. Ze hadden ooit werk, dat verloren ze. De moeder heeft ‘een bachelor, hoor’. Hebben ze gewoon de levensloterij verloren? I don’t know…

Oscar: Inderdaad, Loren. Terwijl de ouders geen oninteressante personages zijn, al weet je nog zo weinig van ze. Op zich knap gedaan.

Jozien: Ja, dat begrijp ik ook niet zo goed. Al heb ik wel het gevoel dat hun manier van leven, hoe hard ze dat ook roepen, niet alleen maar een keuze is. En dat maakt de spanning met kapitalisme dan wel weer duidelijk. Want dit is het ook niet. Ik bedoel, kapitalisme zuigt, geïnternaliseerd kapitalisme al helemaal (ik bedoel, zie de lockdown en hoe nutteloos ik me voel als ik niet netjes m’n acht uur maak), maar wat is het dan wel? Want in zo’n shithole wonen lijkt me ook de oplossing niet.

Loren: Spot on , Jozien. Die vraag hangt in de lucht bij deze film. Wat vonden jullie eigenlijk van de ‘wedergeboortescène’ in het pompstationtoilet?

Jozien: Die vond ik vet. Ik dacht: ja, een wedergeboorte is inderdaad duidelijk waar ze voor gaan en ik neem het nog met beide handen aan ook.

Oscar: Op dat punt was ik voldoende gewend aan het absurdisme van de film om het te kunnen waarderen. Even dacht ik zelfs dat het het einde was. Al was het wel een veel te raar einde geweest.

Loren: Oh, ik wenste zo hard dat Old Dolio’s leven beter zou worden, dat ik niet durfde te denken dat dat het einde was. En de gevoelens die er opbloeien tussen haar en Melanie maakten me ook warm en gelukkig.

Jozien: Ik twijfelde of ik dat niet té vond. Al was het wel gezellig, een beetje liefde te midden van al die ellende.

Oscar: Wanneer merkte je dat er gevoelens tussen Old Dolio en Melanie opbloeiden, Loren?

Loren: Even denken. Er was eerst jaloezie, natuurlijk. Maar eigenlijk vanaf het moment dat ze Old Dolio’s ‘hun’ noemt, en voor haar begint te zorgen. En ook toen Old Dolio zei dat Melanie meer kleren moest dragen. Vertaald vanuit Old Dolio’s rare kuise opvoeding was dat haar manier om te zeggen dat ze Melanie aantrekkelijk vond.

Oscar: Oh ja, achteraf had dat inderdaad een teken voor me moeten zijn. Ik dacht het pas voor het eerst toen ze samen op Melanies kamer gingen slapen en Old Dolio haar toeriep 'of ze haar gek probeerde te maken’.

Loren: Het was ook erg gelaagd, hoor. Misschien merkte ik het onderbewust aan hoe Melanie gefilmd - en dus door Old Dolio bekeken - werd.

Oscar: Melanie luisterde trouwens niet naar het kledingadvies van Old Dolio – ze bleef dat truitje dragen! Gelukkig maar, haha.

Jozien: Haha ja. Ze was sowieso veel cooler dan ze eerst leek, vond ik. Weet je wat ik interessant vind? Ik ben dus best wel Miranda July-fan, als schrijver van boeken dan, tot nu toe. Dus ik volg haar op Instagram en ze deelt nu heel veel respons die ze krijgt op de film, en vandaag deelde ze dit:

I must thank you for the film. I’m a middle-aged trans man who is the only child of Jehovah’s Witness parents. I’ve never encountered any art that so thoroughly explained my own childhood to me. Watching it was pure relief. Thank you

En zo komen er reacties uit alle hoeken. 'Multidimensional poem’, zag ik ergens.

Loren: Ooh wauw. Die laag had ik inderdaad nooit kunnen ervaren.

Oscar: Oh dat is wel een bijzonder reactie. Ik ben zelf ook een kind (geen enig kind) van Jehovah's Getuigen (maar geen transman), maar die laag had ik er zelf ook niet in gevonden. Al snap ik nu wel direct wat er mee bedoeld wordt.

Jozien: Oh! Wil je daar iets over delen, Oscar? Van wat je snapt wat er bedoeld wordt?

Oscar: Ik denk het gevoel van alleen in de wereld te staan ondanks het feit dat je het overgrote deel van je leven met je ouders deelt, vanwege het feit dat je je leven leidt volgens hun opvattingen, die diep in je hart niet de jouwe zijn. Al wil ik daar direct aan toevoegen dat ik me niet kan vinden in de (in mijn ogen) liefdeloze ouders van Old Dolio.

Jozien: Ja, dat zie ik in haar ook wel terug.

Oscar: Maar Old Dolio was al 26 toen ze die keuze maakte. Ik een jaar of 17, 18.

Jozien: Ze is inderdaad een stuk ouder dan haar gedrag laat zien ook, he? Dat zegt ook wel iets.

Hun dochter was vanaf het begin een verdienmodel.

Loren: Godzijdank Oscar, dat je niet zulke ouders als Old Dolio had.

Jozien: Dan had je ook een naam als ‘Old Dolio’ gehad. Ik krijg het nog steeds bijna m’n strot niet uit.

Oscar: Haha, inderdaad. Vernoemd naar een zwerver.

Loren: Dat zegt ook wel dat ze nooit echt van haar hebben gehouden als een dochter. Of zoals de meeste ouders van een dochter houden.

Jozien: Ze was vanaf het begin een verdienmodel.

Loren: Al greep die vader me wel bij de strot toen hij zei dat hij het gewoon oneerlijk en kinderachtig vond om haar als een kind te behandelen. Die behoefte van ouders, om te levelen met je kind, dat is iets heel gebruikelijks. Dat gaf realisme aan de plot, vond ik.

Oscar: Levelen met je kind, oké, maar dit zat wel tegen emotionele verwaarlozing aan. Nooit enig teken van genegenheid? Een knuffel, een schouderklopje?

Jozien: Zeker.

Loren: Het was hyperbolisch debiel en koud, maar kwam voort uit iets reëels. Het moment dat ik zelf minder door mijn ouders geknuffeld werd vond ik vreselijk. Plotseling was ik groter, en vond men dat alleen kinderen geknuffeld werden.

Oscar: In dat opzicht paste het gedrag van de ouders wel binnen de film als geheel. Vrijwel alles was uitvergroot, absurdistisch.

Jozien: Ja, dat vond ik wel heel fijn. Maar iets meer oorzaak-gevolg had er wel in gemogen.

Oscar: Ik denk dat ik daarom even nodig had voordat ik de film kon waarderen. Ik dacht eerst heel even dat het een soort parodie op Ocean's Eleven (en de vervolgen) ging worden.

Jozien: Ik weet niet wat ik verwachtte, haha. Ze hadden me bij ‘Miranda July’

Loren: Ik moet na deze heftige herbeleving van de film even een suffe serie-aflevering kijken.

Oscar: Mijn final thing is de final scene, denk ik.

Loren: De kus!

Oscar: Uiteraard vanwege de kus! Maar ook omdat het einde gewoon heel slim geschreven was, hoe alles bij elkaar kwam: Old Dolio die uiteindelijk toch haar deel kreeg van de winst op dat allerlaatste moment.

Jozien: Ik ging ook wel goed op het toch-nog-soort-van-happy-end voor Old Dolio. Nu hoop ik alleen wel dat ze haar naam verandert.

Kajillionaire is nu te zien met:

Mail

Redactie

XF&M zijn een illustratie duo uit Groningen. Vanuit hun studio/huis werken zij samen aan hun illustraties, laag voor laag, met pen en papier, wat potlood, verf, krijt, inkt, stiften…en misschien nog wat spuitbus…

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

Na twee jaar af en aan wel en geen onderwijs op school te hebben gehad, ervaren leerlingen dat er 'hiaten in hun kennis' zijn ontstaan. Lees meer

Automatische concepten 73

Engeland is gesloten

Maar liefst 28.000 vluchtelingen staken in 2021 het Engelse Kanaal over, met gevaar voor eigen leven. Lees meer

Op elk potje past een probleempje

Op elk potje past een probleempje

Waarom moeten lesbische relaties in films altijd zo tragisch afgelopen? Esther Lamberigts pleit voor een positiever beeld van queer levens in hedendaagse media. Lees meer

Nieuws in beeld: Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Vond de Chinese maanlander een hutje, een kleine triomfboog, of toch maar gewoon een grote rots? Lees meer

Nieuws in beeld: Weg met het kerstpakket!

Weg met het kerstpakket!

Er zit zelden iets in waar je op zit te wachten, laat staan iets van kwaliteit. Lees meer

Over geluk is het moeilijk praten 2

Over geluk is het moeilijk praten

Filmmaker Agnès Varda was een uitgesproken feminist. Julia de Dreu zag in haar een geestdriftige, politiek geëngageerde vrouw. Maar Varda's film 'Le bonheur' lijkt een ode aan het traditionele huwelijksgeluk. Wat wilde ze ons vertellen met dit onuitgesproken drama? Lees meer

Stemmen op je zestiende voor een sterkere democratie

Het is goed voor Nederland als zestienjarigen mochten stemmen, zegt Jazz Komproe. Lees meer

Ik sla een praatje op het Godenpad

Shimanto Reza gaat tegen zijn achterhoofdstem in en ontdekt de waarde van taboes. Lees meer

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Sociale media moedigen ‘seksuele objectificatie’ aan zodat we langer van hun diensten gebruik maken. Des te interessanter is daarom het recente tegengeluid vanuit de traditionele ‘tempels’ van seksuele objectificatie: de pop-, mode- en pornoindustrie. Lees meer

Als het spuug ons aan de lippen staat 1

Als het spuug ons aan de lippen staat

Kun je bang worden van het water bij de Lauwersdijk dat ieder jaar een páár milimeter stijgt? Filosoof Tjesse Riemersma schrijft over nonchalance, paniek en of het mogelijk is om goed bang te zijn in tijden van klimaatverandering. Lees meer

Nieuws in beeld: De schone schijn van shein

Je nieuw bloesje heeft een louche verleden

Achter het succes van retailapp Shein zou 'moderne slavernij' schuilgaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Genoeg van het ongenoegen

Genoeg van het ongenoegen

Slopen, slopen, slopen - volgden de relzoekers van vorige maand niet gewoon het voorbeeld van de regering? Lees meer

Fenomenologie van de moshpit

Fenomenologie van de moshpit

Wat is de aantrekkingskracht van de moshpit? Volgens Wout Nordbeck, essayprijswinnaar van Wijsgerig Festival DRIFT, kan enkel de fenomenologie ons helpen deze vraag te beantwoorden. Lees meer

Het geweld van de sloopkogel en de leugens van de dialoog

Het geweld van de sloopkogel en de leugens van de dialoog

Geweld kent vele vormen: uit je huis gedreven worden, een politieknuppel op je kaak krijgen, en een beschaafd gesprek moeten houden met de mensen die je huizen slopen en je zojuist tegen de grond werkten. Al deze vormen passeerden de revue tijdens de Woonopstand. Lees meer

Daten en rouw

Daten als de dood nog naklinkt

Rouw laat geen enkel deel van het leven onberoerd, merkt Babet te Winkel na het overlijden van haar moeder. In dit persoonlijke essay onderzoekt ze de relatie tussen daten en de dood. Lees meer

Zo divers als het brein is, zo identiek is de medicatie

Zo divers als het brein is, zo identiek is de medicatie

Van de Nederlanders met autisme krijgt ongeveer de helft ooit medicijnen voorgeschreven, maar veel opties zijn daar niet in. Lees meer

Hoe ik een man van mezelf probeerde te maken

Hoe ik een man van mezelf probeerde te maken

Max Urai heeft in zijn jonge jaren veel voorbeelden gehad van mannelijkheden die niet draaien om auto's herkennen en gewichtheffen. Toch merkt hij nu dat een mens zich maar tot zoverre kan pushen om anders te worden dan hij/zij/hen is. Lees meer

Nieuws in beeld: 17

Gevaccineerde Big Bird vogelvrij voor conservatieve Amerikanen

Big Bird kreeg een vaccin en nu zijn conservatieve Amerikanen boos. Lees meer

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Dyslexie is alleen een handicap omdat we het belang van foutloos Nederlands overschatten. In ons professionele en persoonlijke leven zou spelling niet bepalend moeten zijn, stelt Vivian Mac Gillavry, zelf dyslectisch. Lees meer

Een ode aan de zinloosheid van het bestaan

Een ode aan de zinloosheid van het bestaan

De millennial beweegt zich in een wereld vol problemen, waar niets zeker lijkt te zijn. Waarom blijven zoeken naar vaste betekenis, vraagt Aisha Mansaray zich af. Kunnen we niet beter een vrolijk soort nihilisme omarmen? Lees meer