Asset 14

I am Greta

Filmtrialoog: I am Greta

Redacteurs Jihane Chaara, Marthe van Bronkhorst en Wieneke van Koppen keken en bespraken I am Greta, een documentaire die de jonge activiste volgt op haar missie. Er is respect en ontzag voor haar moed en doorzettingsvermogen, maar ook twijfel over de manier waarop de documentairemaker focust op de activiste als fenomeen in plaats van op haar boodschap.

Marthe: Ik vond het een intieme, op de huid geschoten documentaire. Ik heb wel één grote ‘maar’: Greta werd niet voor de camera aan het woord gelaten. Heel vreemd aangezien ze een duidelijke boodschap heeft. Nu leek het alsof ze stemloos werd gemaakt. De documentaire volgde haar meer als een interessant fenomeen, dan als mens dat iets te vertellen heeft.

Jihane: Ja! Dat viel mij ook op, ze spreekt zelf de kijkers niet aan.

Marthe: En de voice-over waarin ze wel iets vertelde, werd ongedaan gemaakt door de zielige close-ups van tranen die ze eronder plakten. Waardoor ook die kans om iets te vertellen haar ontnomen werd.

Jihane: Maar ik vermoed dat dit een bewuste keuze was. Ik denk dat ze vooral the movement wilden laten zien, waarbij Greta diende als katalysator.

Wieneke: Ik had er niet zoveel moeite mee dat ze de kijkers niet expliciet aansprak, haar boodschap is kristalhelder. Ik vond het wel typisch dat er zoveel aandacht was voor haar Asperger.

Marthe: Mee eens, Wieneke. Het leek alsof de documentairemaker haar toch te veel als kind beschouwde.

Marthe: Maar als Greta's hele punt is dat het niet gaat om sfeerbeelden tonen, het gezellig hebben en selfies maken, maar om de inhoud, dan toont deze documentaire het tegenovergestelde. Namelijk sfeer tonen, geen inhoudelijke uitleg. Het meest sprekende voorbeeld van het 'overschreeuwen' en toch stemloos maken van Greta vond ik dat Greta zegt: 'Ik heb politici ontmoet die niet wisten wat het Albedo-effect was of de Keeling-curve’. Vervolgens worden die twee termen niet uitgelegd. Waarmee de regisseur dus ook zegt: dit is niet belangrijk, dit is een film over een zielig meisje dat vecht tegen de bierkaai, maar wát ze zegt, negeren we.

Wieneke: Het was ook geen klimaatfilm in die zin. Het ging echt om Greta en haar strijd als puber tegen de autoriteiten.

Marthe: En ja, ik moest ook opzoeken wat Albedo-effect en Keeling-curve zijn. De weerkaatsing van het licht door poolijs, zoals ik het begrijp, en de fluctuatie in concentratie Co2. Maar goed, ik had er graag een goede uitleg van gehoord van Hers Truly.

De film liet de hypocrisie van volwassenen op schokkende wijze zien.

Jihane: Deze documentaire liep per definitie al tegen dat probleem aan. Greta zegt altijd dat het gaat om haar boodschap en niet om haar. Maar de documentaire gaat over haar en slechts indirect over de boodschap. Het is precies wat jij zegt, Wieneke, het was geen klimaatfilm.

Marthe: Ik vond in ieder geval wel dat de film de hypocrisie van volwassenen schokkend laat zien. Van machthebbers en presidenten tot presentators en backstagemevrouwtjes. Alleen maar fotomomenten met 'Thumbs up'. Ja zeggen en vervolgens nee doen.

Wieneke: Ik bedacht me tijdens de film ook dat een 25-jarige Zweedse vrouw met dezelfde ideeën, uitspraken en acties nooit in gesprek zou kunnen gaan met wereldleiders. Greta is een beetje verworden tot een politieke speelbal, maar wordt zoals Marthe zegt, nog steeds niet serieus genomen.

Jihane: Ja! Ze is een symbool om naar voren te schuiven zodat ze kunnen zeggen ‘we hebben heus geluisterd naar De Jeugd’.

Marthe: Fijn ook dat de betrokken machthebbers, die over klimaatmaatregelen gaan, duidelijk getoond werden. De film toont in ieder geval hun desinteresse en betrapt ze op heterdaad. Je ziet Merkel tijdens Greta's speech scrollen op haar telefoon. Macron wil vooral grapjes maken en vragen hoe het op school gaat.

Jihane: Dat vraagt ze zich op een gegeven moment ook hardop af: wat doe ik hier eigenlijk?

Marthe: Juncker die op haar klimaateisen inging tijdens de EU-top met: 'O ja, over het klimaat: we zitten te denken aan een EU-breed systeem in toiletten voor waterbesparing'.

Jihane: Ja, yikes

Wieneke: Haha ja, die was tenenkrommend. Als maker moet dat ook bijzonder zijn geweest om te filmen, je weet gelijk dat dat in de film kan. Maar is jullie beeld van Greta veranderd door de film?

Sommige mensen voelen afkeer van Greta, anderen verafgoden haar dan weer bijna. Zulke sterke gevoelens roept ze op.

Marthe: Jazeker.

Jihane: Een beetje! Ik had me sommige dingen niet echt gerealiseerd - hoe zwaar en uitputtend het geweest moest zijn om al die reizen te ondernemen. Vooral de zeiltocht naar New York! Het idee van Greta heb ik sowieso altijd interessant gevonden omdat sommige mensen echt een soort… afkeer lijken te voelen jegens haar. Anderen verafgoden haar dan weer bijna, zulke sterke gevoelens roept ze op.

Wieneke: Ja, ik had me ook niet eerder gerealiseerd hoe intens haar leven moet zijn. Het lijkt me zó bizar en eng als mensen als Putin en Trump jou of je puberdochter afdoen als iemand die niet goed bij haar hoofd is. Hoe ga je daarmee om, met die willekeurige haat of juist die onbekende mensen die je ineens een heldin vinden omdat je benoemt wat er misgaat?

Marthe: Ik vond haar eerst een betweterige spijbelaar op zoek naar een excuus voor een lang tussenjaar, eerlijk gezegd. Ik had geen idee dat ze alleen vrijdagen staakte en de rest van de tijd gewoon naar school ging. Dat ze de allerhoogste cijfers haalde. En de film toont haar echt als een meisje dat zwaar gebukt gaat om het besef van de klimaatproblemen, die er echt onder lijdt. Missschien mede door haar Asperger, lijkt ze continu dat besef te voelen en dat niet van zich af te kunnen schudden. En ze lijkt eenzaam. Ik vond haar heel volwassen overkomen. Heel welbespraakt. Heel intelligent. Niet egoïstisch of voor de bühne. Een voorbeeld: ze benadrukte bij Macron dat rijke landen het voortouw moeten nemen in klimaatmaatregelen, ze zei 'Armere landen willen nou eenmaal ook een hogere levensstandaard behalen, dat begrijp ik.' Dat vind ik enorm volwassen.

Wieneke: En die reizen! Al had ik er op die boot ook moeite mee dat die beelden van haar inzinking (omdat ze haar routines, familie en honden miste) een beetje bijdroeg aan het beeld van 'de autist'. Elke niet-autistische 15-jarige in haar plaats had ook heus wel eens huilend op die boot gezeten.

Jihane: Ha, sterker nog, je hoeft niet 15 te zijn om te huilen als je wekenlang op een zeilboot zit. Zou ik waarschijnlijk ook doen op een gegeven moment.

Ik vraag me af wat Greta ervan vindt hoe Nathan Grossman haar heeft geportretteerd.

Wieneke: Haha, ja ik ook! Zeker als je denkt aan die verhalen over hoeveel risico's eraan zitten en die metershoge golven waar je doorheen gaat.

Marthe: Die uitgebreide shots waarin ze haar honden en paarden knuffelde vond ik af en toe ook wat sentimenteel, een beetje effectbejag. Zo van: ‘kijk deze idiot savant, haar dieren zijn de enige die haar begrijpen’. Ik vraag me af wat Greta ervan vindt hoe Nathan Grossman haar heeft geportretteerd.

Jihane: Ja! Ik vroeg me eigenlijk sowieso wel af hoe het voor Greta moet voelen dat zoveel leeftijdsgenoten haar nu fantastisch vinden. Vooral omdat ze aan het begin zegt dat ze vaak buitengesloten werd, dat ze niet uitgenodigd werd voor uitjes of feestjes, dat ze geen vrienden had. En opeens willen al deze mensen haar hand schudden, met haar op de foto.

Wieneke: Nou, inderdaad. Ik kreeg wel het idee dat ze zich aan weinigen durft bloot te stellen door die ervaringen (en de framing in de film).

Marthe: Het tonen van oude familiefilmpjes, van bijvoorbeeld een kerstboom met lichtjes, of een etentje - en daaronder dan trieste muziek en een voice-over met 'mijn familie leefde erg vervuilend', vond ik trouwens een beetje een trucje. Daardoor leken al die vrolijke familiebeelden van vroeger heel dramatisch, alsof Greta ook meteen een rotjeugd heeft gehad. Dat is natuurlijk niet zo, ze zijn tot inzicht gekomen en leven nu duurzamer. De moeder vond ik de grote afwezige in deze film. Greta's vader is een soort tourmanager die alles regelt. Maar moeder staat snikkend thuis achter het pannenkoekenbeslag, als je de docu moet geloven.

Jihane: Oh, ik heb dat stukje over haar familie niet zo geïnterpreteerd! Ik vond juist dat haar familiesituatie er heel liefdevol uitzag. Had het idee dat ze dat over het vervuilen zei om aan te tonen dat ze niet per se aangestuurd werd vanuit haar ouders; dat haar ouders leefden zoals de meeste mensen dat doen.

Wieneke: Ja en misschien ook om haar minder intimiderend over te laten komen, ze toont aan dat zij ook veranderingen heeft doorgemaakt in haar leefstijl.

Jihane: Ja, dat was opvallend hè? De rol van haar moeder. Hoewel ik de band met haar vader wel mooi vond, hoe sterk het naar voren kwam dat haar welzijn eigenlijk zijn eigen zorg was.

Wieneke: Klopt! Dat zag je volgens mij ook wel in de bakscene met haar moeder. Dat die na alle dalen van Greta blij was dat ze nu weer op stap ging.

Jihane: Ik denk dat dat ook wel mooi tegen het idee ingaat dat zij een pion is, aangestuurd door haar ouders. Dat is een kreet die veel mensen online naar haar hoofd slingeren: arm meisje, ze wordt ingezet, ze is een puppet on a string.

Marthe: Greta is niet méér puppet on a string van haar ouders, dan wij van onze machtshebbers. Het camerawerk vond ik opvallend, jullie niet? Zo veel close-ups. Veel over de schouder gefilmd. Veel vanuit laag perspectief: je kijkt letterlijk tegen alle volwassenen op net zoals Greta met haar geringe lengte.

Jihane: Ja! Dat is mooi gedaan.

Wieneke: Wat vonden jullie ervan dat de 'Greta's' uit andere gebieden pas zo laat en kort in de film kwamen? Met name de andere jonge klimaatstrijders uit gebieden die nu al overstromen?

Je begrijpt nu wel dat ze die How Dare You-speech gaf na een 2 weken durende zeilreis from hell

Marthe: Een gemiste kans.

Jihane: Dat viel mij ook erg op. Ik had verwacht dat daar meer schermtijd aan gewijd zou worden, juist om aan te tonen dat Greta’s movement haar overstijgt. Dat is dus nog steeds de vraag die ik heb na het kijken van de film: wat was de insteek?

Wieneke: Het is wel wat anders om hiertegen te strijden in Stockholm dan wanneer je je op Kiribati of Sri Lanka bevindt, waar het water mensen letterlijk aan de lippen staat. Dit was een gemiste kans om de film sterker te maken.

Marthe: Ik heb het idee dat Grossman alleen Greta interessant vindt, niet de movement. Hij zegt in interviews van wel trouwens.

Jihane: Ja. Dat hadden we op zich wel kunnen voorspellen misschien, de film heet I Am Greta.

Marthe: Heftig, in een interview met The Independent zegt Grossman: ‘It’s so funny, we have this activist who says she doesn’t want to be in the spotlight and yet we’re making a movie of her, and even having her name in the title,’ he admits. ‘I discussed it with her of course. It was fairly late in the process that we really understood that the film would be more about her than the movement, but I felt that she was very open with understanding that this could give another image of her that didn’t just compress her down to a very angry activist, that could show that she’s just a human being. Also, she understood that something like this could make a big difference for the climate movement.’ Thunberg received no payment for the film, nor did she have any say over its final cut.’ Dus Greta had écht niets te zeggen over de eindregie en montage.

Jihane: Wow, ja…

Wieneke: Misschien was dit wel gewoon hoe hij haar zag.

Marthe: Het lijkt op basis van het interview met Grossman dat de film vooral het beeld van Greta wilde bijstellen. Niet per se haar boodschap wilde uitdragen. Ik vraag me echter af of je een artistieke biopic en politieke boodschap wel kunt scheiden.

Jihane: En denken jullie dat dat gelukt is? Het bijstellen van het beeld, als iemand haar een angry activist vond?

Marthe: Ja. Maar als de tegenstander wil jij-bakken is er altijd iets te vinden. Dan is ze weer te autistisch. Dan weer ondervoed. Dan heeft die vader het gedaan. Of de moeder.

Wieneke: Ik heb haar nooit een angry activist gevonden, maar ik kan me voorstellen dat mensen die dat vinden, haar wel authentieker en sympathieker vinden door deze film.

Marthe: Je begrijpt nu wel dat ze die How Dare You-speech gaf na een 2 weken durende zeilreis from hell, terwijl de hoge omes in hun luxe vluchten naar de klimaattop gaan. Ik zou ergere dingen zeggen. Heeft de film jullie nog aangezet tot nieuwe voornemens?

Jihane: Nee, eigenlijk niet. Ik probeer duurzaam te zijn, op de kleine manieren die een individu kan doen. Geen vlees eten, niet vliegen…

Wieneke: Voor mij geldt hetzelfde als voor Jihane. De film riep ook niet echt op tot verandering of goede voornemens. En jij, Marthe?

Marthe: Ja, ik dacht: minder of geen kleding in kledingwinkels kopen. Hooguit vintage. Als Greta naar al die toppen dezelfde jurk aan kan doen, dan kan ik het ook.

Mail

Redactie

Pirmin Rengers is illustrator en docent. Hij woont in Assen, werkt overal en houdt van hobby's.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer