Dit stukje had eigenlijk twee weken geleden al op hard//hoofd moeten staan. Eind mei zouden we een themaweek over 'falen' presenteren, zo was het idee. We begonnen maanden van te voren met het bedenken van onderwerpen en het stellen van deadlines. Het kon niet misgaan. Totdat het misging. Voorstellen die eerst nog bescheiden en alleszins haalbaar leken, bleken ingewikkelder en ambitieuzer dan gedacht, deadlines werden niet gehaald en collega's niet tijdig ingelicht. Een iemand lukte het zelfs niet een 'mislukt' artikel te schrijven.
Ergens klopte dat natuurlijk wel. De ironie van een mislukte faalweek oefende zijn eigen aantrekkingskracht uit. Wie zich over het fenomeen falen wil buigen, mag niet glansrijk slagen.
Waarom een faalweek? We zijn geobsedeerd door succes, ons eigen en dat van anderen. We zien onze relaties, onze carrières en vragen onszelf af in hoeverre deze geslaagd zijn. We zijn zo gebrand op succes, dat we niet anders kunnen dan met enige regelmaat falen. En dan blijkt dat we net zo geobsedeerd zijn door mislukken. Het internet bestaat voor de negentig procent uit spam, porno en kattenplaatjes. De resterende tien procent zijn Epic Fails.
We zien de zenuwinzinking van Charlie Sheen en kunnen niet anders dan kijken; we zien het treinongeluk dat Fyra heet en kunnen niet anders dan woede veinzen en ondertussen genieten we stilletjes van de aanblik van al die falende bestuurders en afgestraft hybris; we zien onze universiteiten langzaam veranderen in diplomafabrieken en we doen niets anders dan wachten op de volgende parlementaire enquête. (De geruststellende conclusie zal, zoals altijd, zijn dat iedereen heeft gefaald.)
Een gevolg van de managementcultuur, zeggen we over dat laatste. Men hoopt controle uit te kunnen oefenen door alles meetbaar te maken. Het heeft met geld te maken, denken we. En dat zal ongetwijfeld een deel van de verklaring zijn. Maar die drang naar meetbaarheid heeft ook te maken met onze diepgevoelde wens succes en falen helder te definiëren. Een heldere scheiding tussen de twee biedt houvast: het liefst voor iedereen óf een honours class óf een bindend negatief studieadvies. We willen van de zesjescultuur af omdat de zes in het grijze gebied valt, we twijfelen of we de simpele voldoende wel als succes mogen zien.
Goed, ik begin door te draven. Geen exposé van bestuurlijk falen deze week op hard//hoofd, geen vertrouwelijke documenten die duidelijk maken hoever de overheid is doorgeschoten in het controleren van haar burgers. Die bewaren we nog even. Wel buigen we ons, onder meer, over succes en falen in de kunsten, over perfectionisme en over carrières die bestaan uit mislukken. Althans, dat is het plan. Het is maandag, dus er kan nog van alles gebeuren.
Dit artikel verscheen in het kader van onze faalweek
