Asset 14

Gelukt gezin

Tien jaar geleden ging ik met mijn stiefmoeder en mijn vader op vakantie naar Israël. Aangekomen bij de douane leverden we de formulieren in die we in het vliegtuig hadden ingevuld, met vragen over onze bestemming en het doel van onze reis. Ook werd er gevraagd naar je relatie tot je reisgezelschap; braaf zette ik een kruisje bij het vakje ‘Family’.

Nu is het zo dat ik de achternaam van mijn moeder draag. Niet uit emotionele overwegingen of feministische overtuigingen, maar omdat mijn vader op het moment van mijn geboorteaangifte in Moskou was om te studeren, en hij dus simpelweg niet in staat was mij te erkennen als zijn dochter. Hij had geen enkele moeite met het idee dat ik Spanjer zou heten in plaats van De Boer, de naam die hem onlosmakelijk verbond aan zijn eigen familie, met wie hij nauwelijks contact onderhield.

De douanier keek ons streng en lichtelijk wantrouwend aan. De Boer, Spanjer en Dorrestein; drie achternamen, één familie? Hij vond het een vreemd verhaal, maar liet ons toch maar door. Het is maar goed dat ik niet met mijn hele misjpooche bij de landgrens aankwam, dat zou de verwarring compleet hebben gemaakt. Behalve mijn stiefmoeder heb ik nog een halfbroertje en een halfzus die beide andere vaders hebben; (stief)vaders die ik ook reken tot mijn familie. En een van hen, de vader van mijn zus, kreeg nog twee dochters die ik graag mijn kwartzusjes noem. We delen geen bloedband, maar wel mijn halfzus.

Illustratie: Aart-Jan Venema

Kortom, van een klassiek gezin kun je in mijn geval niet spreken. Mijn vader en moeder verbraken hun relatie toen ik nog heel jong was en ze waren nooit getrouwd, of zelfs maar samenwonend. Toch hebben ze mij gezamenlijk opgevoed, grotendeels in harmonie. Week om week en later, toen mijn schoenencollectie zich uitbreidde, maand om maand wisselde ik van huis, van eetpatroon (mijn vader kookt niet) en van uitzicht. Maar niet van gezin. Het gezin waren wij, de mensen, mijn vader, moeder, ik en alles en iedereen eromheen. Daarvoor hoefde je in mijn beleving niet samen één huishouden te delen.

De bekroonde Amerikaanse serie Modern Family (2009-2012) is een comedy over drie gezinnen die samen een familie vormen. De pater familias is getrouwd met een veel jongere, tweede echtgenote die al een zoon heeft uit een eerder huwelijk; er is een homostel met een adoptiedochter en daarnaast nog een ‘klassiek’ stel met drie kinderen. De serie past in deze tijd: in Amerika eindigt ongeveer 1 op de 2 huwelijken in een echtscheiding en in Nederland gingen in 2012 meer dan 33.000 getrouwde stellen uit elkaar. Het Centraal Bureau voor de Statistiek telt naar schatting ruim 70.000 (minderjarige) kinderen die per jaar een (echt)scheiding van hun ouders mee maken.

Toch blijft de consensus over hoe een perfect gezin eruit hoort te zien: samenkomen, samen zijn en samen blijven. Modern Family is wat dat betreft een welkome uitzondering op de regel binnen de populaire cultuur, waarin de liefde en het opvoeden van kinderen veelal gerepresenteerd wordt naar oude idealen: trouwen is feest en scheiden is lijden. Zelfs vooruitstrevender series als Sex and the City vervallen in traditionele rolpatronen en verhoudingen. Miranda, een van de vier hoofdpersonages uit de serie, wordt in eerste instantie neergezet als werkende, alleenstaande moeder, maar eindigt toch met de vader van haar zoon in een huis in Brooklyn. Romantisch? Zeker. Realistisch? Nou, nee.

Vader, moeder en kind onder één dak is een ideaalbeeld waar angstvallig aan wordt vastgehouden, terwijl de realiteit vaak zo anders uitpakt. Waarom kleeft er aan scheiden nog zo’n negatieve connotatie? Een gezin ‘valt uit elkaar’ en een huwelijk ‘mislukt’. De laatste tien jaar wordt de omvang van dit falen alleen maar groter. Nog even en bij elkaar blijven is de uitzondering, uit elkaar gaan de norm. Wanneer we dit maatschappelijk (van belastingvoordelen voor getrouwde stellen tot de duoverpakking tartaartjes van de Albert Heijn) en emotioneel (het vieren en bejubelen van oplopende huwelijksjaren tegenover pijn en ongemak bij een scheiding) blijven beschouwen als falen, faalt binnenkort iedereen.

Natuurlijk onderschat ik niet de ellende en het verdriet dat veel mensen ervaren waneer een relatie op de klippen loopt. Hoopvolle verwachtingen veranderen in soms onwerkbare realiteiten en dat is pijnlijk en jammer. Maar daarmee hoeft de scheiding niet per se het einde te betekenen van de relatie die je met elkaar en als gezin hebt opgebouwd. De mal van het echtpaartje boven op de bruidstaart moet enkel worden omgegoten naar een andere vorm, eentje waarbij de bruid en bruidegom met wat afstand naast elkaar kunnen blijven staan, zodat er plaats ontstaat voor nieuwe familieleden.

Om me heen zie ik meer en meer vormen van deze patchwork-gezinnen. Uit elkaar maar nog steeds getrouwd, homo-donorvaders en lesbische moeders, tweede leg en derde leg kinderen bij elkaar in huis, kwartbroertjes, stiefkleinkinderen, hulpvaders, neptantes en peetooms. Geef er de naam aan die je wilt, in mijn ogen maken de personages in bovenstaande scenario’s evengoed kans om met elkaar een gelukt gezin te vormen.

Dit artikel verscheen in het kader van onze faalweek

Mail

Noor Spanjer (Amsterdam, 1982) is freelance journaliste en mediawetenschapper. Als nieuwerwetse minstreel is zij altijd op zoek naar persoonlijke verhalen en daarnaast is ze ideologisch inzetbaar voor feministische zaken en andere nature-nurture kwesties.

Aart-Jan Venema is freelance illustrator en verhalenverteller. Hij werkt onder andere voor NRC.next, de Groene Amsterdammer en hard/hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Niet direct vangbaar

Niet direct vangbaar

Deze week worden onze redacteurs blij van de lokale Perzische supermarkt, een tentoonstellingsruimte die er nu nog is en unnanaaanikotoq. Lees meer

Het Waait 5

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de tweede aflevering. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 1

Eenzaamheid ontleden in 'A-Lonely Show'

Met de pop-uptentoonstelling ‘A-Lonely Show’ nodigen Ka-Tjun Hau en Nanine van Smoorenburg ons uit om van een afstand te reflecteren op onze eigen eenzaamheid. Roos Wolthers nam de uitnodiging aan en zag: ‘A-Lonely Show’ deed veel meer dan eenzaamheid in beeld brengen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Proeven en zien

Proeven en zien

Deze week worden onze redacteurs (en een spontane inzender) blij van pittige patat, een dansdocumentaire en het laatste nummer van een kunstmagazine. Lees meer

Vacature Chef Kunst 1

Hard//hoofd zoekt kunstcritici!

Krijgt jouw toetsenbord ervanlangs, elke keer dat je een expo of voorstelling hebt bezocht? Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 34

Als het regent

Deze week geven onze redacteurs tips voor druilerig weer. Lees meer

Kind zonder uitknop

Kind zonder uitknop

Frederike Luijten schreef een experimentele reeks gedichten over ADHD, waarin mensen in bomen veranderen en lucky paper stars vouwen als oplossing voor hun angsten. Lees meer

Column: Boomstronk-achtig

Boomstronk-achtig

‘Is dit een gouden match of settelen we voor less omdat we te druk en niet wanhopig genoeg zijn om verder te zoeken?’, vraagt Iduna Paalman aan haar geliefde. Lees meer

Oproep: Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Voor de vaste rubriek Hard//talk zijn wij op zoek naar scherpe schrijvers met een mening die durven te verrassen en weten te overtuigen. Lees meer

Het Vertrek (1) - Het Raam 1

Het Vertrek (1) - Het Raam

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de eerste aflevering. Lees meer

Tip: Bereken je deadline

Bereken je deadline

Else Boer kreeg een deadline opgelegd waar niet alleen een kersverse roman uit voortkwam, maar ook een ontnuchterend inzicht. Een tip over stilstaan bij je eigen sterfelijkheid. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan