nieuwsbrief
Asset 14

Eindelijk volwassen

Rutger probeerde jarenlang los te komen van zijn ouders, maar dat bleek niet zo eenvoudig. Tot diep in zijn adolescentie bleef hij worstelen met deze lieve, redelijke verzorgers. Terwijl hij allang volwassen had moeten zijn.

Mail

In de sitcom Seinfeld zegt Jerry op een gegeven moment: “Een relatie uitmaken is als het omduwen van een cola-automaat. Het lukt je niet met één duw. Je moet hem eerst een beetje heen en weer schommelen.” Hij sprak in dit geval over romantische relaties, en de onvermijdelijke terugval die elk stel na een scheiding krijgt. Maar geldt zijn metafoor niet voor elke sociale verbintenis? Als mensen eenmaal een band met iemand zijn aangegaan, laten ze die niet graag los, en al helemaal niet in één keer.

Het loskomen van je ouders is essentieel voor het vormen van een eigen identiteit. Vriendschappen of liefdes worden alleen verbroken als er iets misgaat, maar de band met je vader en moeder moet sowieso versoepeld worden. Gelukkig heeft de natuur daarvoor een speciale periode bedacht. Tijdens de puberteit verandert je lichaam, zodat je je voortaan tegen leeuwen kunt verdedigen. Dankzij je volgroeide hersens kun je nu vol zelfvertrouwen totaal ongefundeerde meningen vormen. Als klap op de vuurpijl ontstaat tussen je benen de magische kracht om deze procedure ooit zelf in gang te zetten. De maatschappij heeft naar aanleiding van deze biologische veranderingen een regel ingevoerd: vanaf je achttiende ben je officieel ‘volwassen’. Het wordt met trompetgeschal aangekondigd: je bent nu onafhankelijk, je jeugd is voorbij, en je hoeft niets meer met je opvoeders te maken te hebben. Je mensschap is voltooid. Je bent klaar voor verzending.

De pleister of de cola-automaat

Helaas werkt dit niet zo eenvoudig in de praktijk. Het liefst zou een jongvolwassene de band met zijn ouders lostrekken als een pleister: snel, soepel, zonder lijmresten en met slechts een beetje pijn. Het komt echter vaak neer op de cola-automaat van Jerry Seinfeld. De ouder-kindrelatie blijft schommelen tussen liefde en haat, afhankelijkheid en afkeer, hulp en verzet.

Tijdens mijn puberteit probeerde ik me af te zetten tegen mijn ouders. Maar hoeveel ik ook loog, blowde, spijbelde, dronk of met foute vrienden hing; ze bleven met me praten op een verschrikkelijk begripvolle manier. Mijn vader liet zich één keer gaan. Tijdens een campingvakantie gedroeg ik me zo chagrijnig dat hij me tegen al zijn principes een klap op mijn achterhoofd gaf. Ik huilde geschrokken: “Dat mag jij helemaal niet!” Waarna ik theatraal een weiland in rende, tussen de verbaasde koeien door.

Hadden mijn ouders me maar elke dag met appels bekogeld.

Soms was ik jaloers op vrienden met jeugdtrauma’s of gescheiden ouders. Hadden mijn ouders me maar elke dag met appels bekogeld of gedwongen om rare pakjes aan te doen, dan was tenminste duidelijk geweest waar ik van los wilde komen. Maar waarom zou ik breken met deze lieve, redelijke verzorgers? Mijn enorme boosheid was geforceerd en overtuigde niet.

Zodra ik achttien werd, wilde ik uit huis - dat zou helpen om van ze los te komen. Mijn ouders hadden begrip voor mijn beslissing en kochten een appartementje in de stad. Zolang ik studeerde, hoefde ik geen huur te betalen. Ze hielpen me uiteraard met mijn belastingaangifte, collegegeld en kleine reparaties in en om het huis. Zo nu en dan kwam mijn moeder wat vuile was ophalen – de Turkse wasserette was wel erg ver lopen met zo’n zware tas. De ruzies stopten. Was ik nu dan echt volwassen?

In de wachtkamer voor volwassenheid

In Emerging Adulthood: the winding road from the late teens through the twenties (2004) beschrijft de Amerikaanse psycholoog Jeffrey Arnett hoe het traject van volwassenwording steeds verder is opgeschoven. In 1953 ging je aan het eind van je tienerjaren uit huis omdat je ging trouwen, en niet veel later begon je aan kinderen. Dankzij de emancipatie en gegroeide welvaart wagen hoogopgeleide jongvolwassenen zich nu pas rond hun dertigste levensjaar aan dit soort overgangsrituelen. Zij blijven dus nog lang in praktisch en mentaal opzicht aan hun thuisbasis verbonden.

Arnett introduceerde met zijn term ‘emerging adults’ (oftewel ‘ontluikende volwassenen’) een nieuwe levensfase. Biologen en psychologen spreken nog altijd van een lange periode van adolescentie, die van je 13e tot hooguit je 24e loopt. Arnett betoogt dat veel jongeren ook daarna nog in de wachtkamer zitten. Het lijkt erop dat deze fase alleen maar meer verlengd zal worden: vanwege de hoge huurprijzen en de huidige economische crisis blijven kinderen ook steeds langer financieel afhankelijk. Zo ontstaat er een ambivalente tussenfase waarin twintigers aangeven tegelijk wel en niet volwassen te zijn, en voortdurend heen en weer schipperen.

Illustratie: Liesbeth de Feyter

Op mijn tweeëntwintigste begon mijn puberteit opnieuw. Toen ik na kerstavond, eerste en tweede kerstdag nog een paar dagen bij mijn ouders en hun goedgevulde ijskast bleef, kwam mijn vader ’s middags naast me op de bank zitten en zuchtte. Ik dacht dat hij me weer ging vertellen dat hij trots op me was. “Rut…” Ik legde de afstandsbediening weg, streek mijn moeders badjas recht en keek hem welwillend aan. “Wil je alsjeblieft weggaan?” zei hij. “We hebben het wel een beetje gehad.” De glimlach gleed van mijn gezicht en ik voelde de tranen prikken. Ik trok de badjas uit, smeet hem in het haardvuur en rende naakt een besneeuwd weiland in.

Langzaam begon ik in te zien dat mijn ouders ook maar gewoon mensen waren.

Ik realiseerde me dat de dood van mijn ouders het ergste was dat me kon overkomen. De gedachte alleen al kon ik nauwelijks aan, maar het zou onvermijdelijk gebeuren. Ik moest loskomen, dit keer echt. Ik verhuisde naar een woning die geen familiebezit was en kocht een tweedehands wasmachine. Als ik langsging bij mijn ouders, praatte ik niet alleen over mijn eigen luxeproblemen, maar vroeg ik ook hoe het met hen ging. Langzaam begon ik in te zien dat zij ook maar gewoon mensen waren, met gebreken en ijdelheden. Het was de laatste kinderillusie die ik moest loslaten: je kan niet echt knuffelen met beren, de bank is niet een plek waar lieve oude mannen op je geld passen, en mijn vader en moeder zijn geen Olympische goden die alles altijd kunnen oplossen.

Een kind van je ouders

Mijn moeder kon deze wending maar moeilijk accepteren. Toen ik voor mijn broertje en mijn ouders ging koken in mijn nieuwe huis, verstoorde zij dit symbolische diner door gewoontegetrouw een handje te helpen in het huishouden. Ik verbood haar om af te wassen, te dweilen en mijn was te doen, zolang ze een gast was. Ze knikte als een klein kind dat wordt terechtgewezen. Toen ik even later van de WC kwam, zag ik hoe ze stiekem de vuilniszak aan het vervangen was.

Zonder dat ik het door had, was ik verschrikkelijk onaardig tegen met name mijn moeder. Ik hield zoveel van haar dat ik er ziedend van werd. Als ze belde, reageerde ik als een chagrijnige tiener. Vrienden vroegen na het ophangen verbaasd: “Wie was dat? De klantenservice van Vodafone?” Tijdens een verhuizing wilde ze per se komen helpen. Ik reageerde woedend toen ze ongevraagd broodjes voor mij en mijn behulpzame vrienden meebracht. “Waar bemoei je je mee! Oude kaas met mosterd? Dat is verdomme mijn lievelingskostje!” schreeuwde ik. Mijn moeder roerde door haar thee en maskeerde haar verwarring met een fijne glimlach en een oprechte vraag aan een van mijn hulpen.

Tijdens tafelgesprekken legde mijn vader zijn handen op zijn achterhoofd en spande achteloos zijn bicepsspieren, als een bedreigde gorilla.

Hoewel mijn gepensioneerde vader claimde dat hij hierboven stond, had ook hij moeite met zijn nieuwe rol. Mijn broertje en ik keken niet meer tegen hem op. Dat krenkte zijn mannelijkheid. Als we hem plaagden met een slechte restaurantkeuze, reageerde hij onverwachts nijdig. Tijdens tafelgesprekken legde hij zijn handen op zijn achterhoofd en spande achteloos zijn bicepsspieren, als een bedreigde gorilla. Soms kwam hij bij mij thuis iets repareren, maar dan weigerde hij om me te leren hoe ik dit voortaan zelf kon oplossen. Alsof hij dan echt niet meer nodig zou zijn.

Opnieuw besloot ik om zelf praktische en dus emotionele afstand te creëren. Het was moeilijk om de ritjes naar het station, de belastinghulp, de broodjes en de reparaties af te slaan en dit alles zelf te leren. Maar het hielp. Langzaam maar zeker wenden we aan de nieuwe verhoudingen.

Eindelijk min of meer volwassen

Dit was een maand geleden - ik ben bijna 28. Het lijkt erop dat ik eindelijk Arnetts tussenfase heb volbracht, tien jaar nadat de overheid mij met ‘meneer’ begon aan te spreken. Mijn ouders en ik schommelden veel heen en weer, maar nu ben ik eindelijk volwassen. Min of meer. Ha, laat mijn ouders nu maar sterven! Nee, liever niet, maar ik denk dat ik het aan zou kunnen als het zou gebeuren.

Nu heb ik een nieuw probleem: terwijl ik enigszins verstandiger en wijzer word, gedragen mijn ouders zich steeds koppiger. Hun politieke opvattingen worden harder, hun ruzies onzinniger. Mijn broertje en ik moeten ze steeds vaker wijzen op hun onredelijkheid. We sussen ruzies en overtuigen ze ervan dat het echt niet onveiliger op straat is geworden. We schudden glimlachend ons hoofd als mijn vader weer een nieuwe gadget in huis haalt, of mijn moeder via een faillissementsveiling vier dozen met Afrikaanse kettinkjes koopt.

Daar zitten ze dan, samen op de bank tegen elkaar Wordfeud te spelen, ieder op zijn eigen smartphone. Ze zijn al een beetje onze kinderen aan het worden.

--
Dit artikel verscheen eerder in NRC Handelsblad.

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

Alles vijf sterren: 15

Persoonlijke revoluties en opdringerige aansporingen

Deze week worden we blij van een eeuwenoude schoolkrant, een handig polsbandje en een kostuumdrama zoals we dat niet gewend zijn. Lees meer

Tip: Ga saneren

Ga saneren

De nachtmerrie van elke boekenliefhebber: Esmé van den Boom moet voor haar werk in de bibliotheek boeken wegdoen. Of word je hier juist ook wel zen van? Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5