nieuwsbrief
Asset 14

Eeuwig leven als klompje data

We hebben steeds geavanceerdere technologieën tot onze beschikking om onszelf en de wereld om ons heen te 'verbeteren'. Maar welke gevolgen heeft deze zoektocht naar perfectie? Waar trekken we de grens? En wanneer vinden we iets niet meer ‘natuurlijk’? Siri Beerends verkent de grenzen van ons maakbare ik in een serie essays. Dit is het zevende en laatste deel: over eeuwig leven in de cloud.

Mail

Onder het credo ‘leven is leuker zonder sterven’ worden miljarden uitgegeven aan wetenschappelijke onderzoeken naar veroudering, genetische modificatie en virtuele onsterfelijkheid. Maar hoe leuk is een leven zonder einde?

Onze sterfelijkheid is de grootste drijfveer achter alles wat we doen. De begrenzing van onze levensjaren maakt dat we ambities, verlangens en tijdskaders hebben die ons in beweging brengen en gelukkige momenten laten ervaren. Wetenschappers en transhumanisten zijn druk bezig om de stoelpoten onder deze fundamentele drijfveer vandaan te zagen. Voor hen is de dood een technisch probleem dat moet worden opgelost door de mens onsterfelijk te maken.

Onsterfelijk met of zonder lichaam

Telomeren. Daar draait het in het biologische gevecht tegen de dood om. Het zijn DNA- beschermers aan de uiteinden van onze chromosomen die met elke celdeling korter worden. Verkorte telomeren veroorzaken veroudering, hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker. Verlengen die boel dus, dachten wetenschappers. Maar zo eenvoudig bleek veroudering niet tegen te gaan.

Vrezend voor de dood zoeken de leef-extremisten nu naar andere sleutels tot een eeuwige jeugd. Een pil tegen ouderdom ligt mogelijk al binnen handbereik. Dankzij een stofje kregen verouderde muizen weer vol haar, gezondere nieren en gingen ze energiek hollen in hun loopmolentjes.

Of wij na onze 120e verjaardag ook nog zin hebben om in onze loopmolentjes te hollen, is nog maar de vraag. Het zal aardig vol raken op een planeet waar iedereen 130 jaar oud wordt, om nog maar te zwijgen over alle zorgkosten, pensioengaten, woningnoden en ecologische crisissen die een overbevolkte grijze planeet voortbrengen.

Upload je brein

Al dat gepruts aan ons DNA om een paar decennia langer te leven is bovendien alweer achterhaald. Volgens Transhumanisten is de vergankelijkheid van ons lichaam namelijk niet te stoppen. We kunnen beter onze hersenen uploaden in de cloud. Dat lijkt misschien science fiction, maar het wordt op steeds meer plekken serieus genomen. Zo schakelde Google’s dochterbedrijf Calico de bekende futuroloog Ray Kurzweil in. Hij verwacht dat we al in 2045 ons brein kunnen uploaden naar een computer en zo onsterfelijk kunnen worden.

Kurzweil is niet de enige die hierin gelooft. De Russische mediamagnaat Dmitry Itskov richtte het 2045 Initiative op. Deze miljardair kan niet wachten tot we ons verouderende lichaam – die onhandige zak vol organen die we toch niet meer nodig hebben – bij het vuil kunnen zetten. Dertig wetenschappers werken voor hem aan een stappenplan.

Stap 1 is een robot die volledig wordt aangestuurd door de hersenactiviteit van een mens. Verlamde patiënten kunnen bijvoorbeeld al een tekstverwerkingsprogramma aansturen met hun gedachten. Deze nieuwe robot gaat verder: hij voert de handeling uit waar jij aan denkt. Hier haak ik persoonlijk al af. Wat zou er gebeuren als onze privé-gedachtes direct worden omgezet in handelingen? Itskov is blijkbaar de eerste mens die volledig vrij is van politiek incorrecte gedachten en grillige hersenkronkels.

Stap 2 is de hersenen buiten het lichaam in leven houden. Een kunstmatige hersenpan wordt gekoppeld aan de eerder genoemde robot. Stap 3 is het uploaden van onze herseninhoud naar een computer. Tot slot stap 4 in 2045: de chip met hersenen stuurt geen tastbare robot aan maar een holografische avatar. Dat betekent het einde van het fysieke bestaan en de intrede van virtuele onsterfelijkheid.

Lijkt dit stappenplan je wel wat, maar ben je bang dat je 2045 niet haalt? Dan is invriezen misschien iets voor jou. Het bedrijf Alcor biedt twee mogelijkheden: je kunt je hele lichaam laten invriezen in met stikstof gevulde cilinders voor 200.000 dollar of alleen je hoofd voor 80.000 dollar. De meesten mensen kiezen voor de laatste optie omdat ze niet willen vastzitten aan hun versleten lichaam wanneer ze in de toekomst terugkeren als een hoofd dat kan worden aangesloten op de cloud, een glimmende robot of slimme koelkast.

Mind the body

Als je de mens beschouwt als een klompje data, dan kan hij inderdaad vast wel eeuwig mee. Data-giganten zouden wel raad weten met een permanente goudmijn aan geüploade hersenen. Maar deze neerbuigende houding ten opzichte van het menselijk lichaam is gevaarlijk. Mensen zijn voor hun bestaan afhankelijk van de samenwerking tussen hersenen en lichaam. De verknoping maakt mogelijk dat we kunnen overleven en waarnemen.

De vraag is dan ook in welke vorm je er nog bent als de informatie in je hersenen wordt losgekoppeld van je lichaam. Om er te zijn heb je een bewustzijn nodig. Op dat punt betwisten hersenwetenschappers dan ook de onsterfelijkheid die Kurzweil en het 2045 Initiative voor ogen hebben: ons bewustzijn is te complex om te begrijpen, laat staan dat we het uit onze hersenen kunnen halen.

Mensen die hun brein willen uploaden denken dat onze hersenen bestaan uit overzichtelijke mapjes met bestanden die je kunt verplaatsen, en dat er dan een begin- en eindpunt is waarop je kunt stoppen met downloaden. Bij een worm is het inderdaad gelukt om zijn 302 neuronen in kaart te brengen. Maar het menselijk brein bestaat uit een paar honderd miljard neuronen die je volgens hersenwetenschappers onmogelijk systematisch in kaart kunt brengen.

Natte techdroom

En zelfs al zou het lukken om je brein te uploaden, moeten we het dan ook willen? Als het aan Silicon Valley ligt wel. Mensen die aan één biologisch mensenleven niet genoeg hebben werken daar om hun natte techdroom te verwezenlijken.

Waar al die onsterfelijkheidvoorvechters aan voorbij gaan, is dat de zin van het leven nu juist besloten ligt in de dood. Het maken van korte termijndoelen is een onmogelijke opgave als je oneindig veel tijd hebt. Voor alle waarden in het leven geldt dat wanneer je iets onbeperkt hebt, de bevredigingswaarde afneemt.

Probeer je in gedachten eens te verplaatsen naar een virtuele wereld waarin je met je geüploade hersenen non-stop van vorm kunt veranderen en overal naartoe kunt. Welke existentiële leegte dient zich aan als alles wat je wenst direct, onbeperkt en eeuwig beschikbaar is? Voor toekomstige generaties is het een zegen dat ons menselijk bewustzijn te complex is om te kunnen uploaden. Dan zijn ze zich in ieder geval niet bewust van hun existentiële leegte wanneer ze ronddwalen in de cloud als een klompje data.

Siri Beerends is cultuursocioloog . Sinds ze The Truman Show gezien heeft, is ze gefascineerd door de culturele obsessie met ‘echt’ versus ‘nep’. Ze bezit een bescheiden argwaan tegenover massaal aangehangen standpunten en voelt zich prettig in de rol van advocaat van de duivel.

Kalle Wolters (1993) is een illustrator uit Groningen. Geïnspireerd door de Klare Lijn en affiches van de Russische Avant-garde ontwerpt hij posters, verpakkingen en maakt hij illustraties bij artikelen. Daarnaast maakt hij deel uit van het illustratiecollectief Knetterijs.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Tip: Ga saneren

Ga saneren

Esmé van den Boom werkt sinds kort in een bibliotheek en dat werk draait tot haar grote schrik meer om boeken wegdoen dan boeken koesteren. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth 3

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth

Yentl van Stokkum schreef drie gedichten ter gelegenheid van de tentoonstelling Long in the Tooth van Josse Pyl. Joëlle de Ruiter maakte er illustraties bij. Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5