Asset 14

Eeuwig leven als klompje data

We hebben steeds geavanceerdere technologieën tot onze beschikking om onszelf en de wereld om ons heen te 'verbeteren'. Maar welke gevolgen heeft deze zoektocht naar perfectie? Waar trekken we de grens? En wanneer vinden we iets niet meer ‘natuurlijk’? Siri Beerends verkent de grenzen van ons maakbare ik in een serie essays. Dit is het zevende en laatste deel: over eeuwig leven in de cloud.

Onder het credo ‘leven is leuker zonder sterven’ worden miljarden uitgegeven aan wetenschappelijke onderzoeken naar veroudering, genetische modificatie en virtuele onsterfelijkheid. Maar hoe leuk is een leven zonder einde?

Onze sterfelijkheid is de grootste drijfveer achter alles wat we doen. De begrenzing van onze levensjaren maakt dat we ambities, verlangens en tijdskaders hebben die ons in beweging brengen en gelukkige momenten laten ervaren. Wetenschappers en transhumanisten zijn druk bezig om de stoelpoten onder deze fundamentele drijfveer vandaan te zagen. Voor hen is de dood een technisch probleem dat moet worden opgelost door de mens onsterfelijk te maken.

Onsterfelijk met of zonder lichaam

Telomeren. Daar draait het in het biologische gevecht tegen de dood om. Het zijn DNA- beschermers aan de uiteinden van onze chromosomen die met elke celdeling korter worden. Verkorte telomeren veroorzaken veroudering, hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker. Verlengen die boel dus, dachten wetenschappers. Maar zo eenvoudig bleek veroudering niet tegen te gaan.

Vrezend voor de dood zoeken de leef-extremisten nu naar andere sleutels tot een eeuwige jeugd. Een pil tegen ouderdom ligt mogelijk al binnen handbereik. Dankzij een stofje kregen verouderde muizen weer vol haar, gezondere nieren en gingen ze energiek hollen in hun loopmolentjes.

Of wij na onze 120e verjaardag ook nog zin hebben om in onze loopmolentjes te hollen, is nog maar de vraag. Het zal aardig vol raken op een planeet waar iedereen 130 jaar oud wordt, om nog maar te zwijgen over alle zorgkosten, pensioengaten, woningnoden en ecologische crisissen die een overbevolkte grijze planeet voortbrengen.

Upload je brein

Al dat gepruts aan ons DNA om een paar decennia langer te leven is bovendien alweer achterhaald. Volgens Transhumanisten is de vergankelijkheid van ons lichaam namelijk niet te stoppen. We kunnen beter onze hersenen uploaden in de cloud. Dat lijkt misschien science fiction, maar het wordt op steeds meer plekken serieus genomen. Zo schakelde Google’s dochterbedrijf Calico de bekende futuroloog Ray Kurzweil in. Hij verwacht dat we al in 2045 ons brein kunnen uploaden naar een computer en zo onsterfelijk kunnen worden.

Kurzweil is niet de enige die hierin gelooft. De Russische mediamagnaat Dmitry Itskov richtte het 2045 Initiative op. Deze miljardair kan niet wachten tot we ons verouderende lichaam – die onhandige zak vol organen die we toch niet meer nodig hebben – bij het vuil kunnen zetten. Dertig wetenschappers werken voor hem aan een stappenplan.

Stap 1 is een robot die volledig wordt aangestuurd door de hersenactiviteit van een mens. Verlamde patiënten kunnen bijvoorbeeld al een tekstverwerkingsprogramma aansturen met hun gedachten. Deze nieuwe robot gaat verder: hij voert de handeling uit waar jij aan denkt. Hier haak ik persoonlijk al af. Wat zou er gebeuren als onze privé-gedachtes direct worden omgezet in handelingen? Itskov is blijkbaar de eerste mens die volledig vrij is van politiek incorrecte gedachten en grillige hersenkronkels.

Stap 2 is de hersenen buiten het lichaam in leven houden. Een kunstmatige hersenpan wordt gekoppeld aan de eerder genoemde robot. Stap 3 is het uploaden van onze herseninhoud naar een computer. Tot slot stap 4 in 2045: de chip met hersenen stuurt geen tastbare robot aan maar een holografische avatar. Dat betekent het einde van het fysieke bestaan en de intrede van virtuele onsterfelijkheid.

Lijkt dit stappenplan je wel wat, maar ben je bang dat je 2045 niet haalt? Dan is invriezen misschien iets voor jou. Het bedrijf Alcor biedt twee mogelijkheden: je kunt je hele lichaam laten invriezen in met stikstof gevulde cilinders voor 200.000 dollar of alleen je hoofd voor 80.000 dollar. De meesten mensen kiezen voor de laatste optie omdat ze niet willen vastzitten aan hun versleten lichaam wanneer ze in de toekomst terugkeren als een hoofd dat kan worden aangesloten op de cloud, een glimmende robot of slimme koelkast.

Mind the body

Als je de mens beschouwt als een klompje data, dan kan hij inderdaad vast wel eeuwig mee. Data-giganten zouden wel raad weten met een permanente goudmijn aan geüploade hersenen. Maar deze neerbuigende houding ten opzichte van het menselijk lichaam is gevaarlijk. Mensen zijn voor hun bestaan afhankelijk van de samenwerking tussen hersenen en lichaam. De verknoping maakt mogelijk dat we kunnen overleven en waarnemen.

De vraag is dan ook in welke vorm je er nog bent als de informatie in je hersenen wordt losgekoppeld van je lichaam. Om er te zijn heb je een bewustzijn nodig. Op dat punt betwisten hersenwetenschappers dan ook de onsterfelijkheid die Kurzweil en het 2045 Initiative voor ogen hebben: ons bewustzijn is te complex om te begrijpen, laat staan dat we het uit onze hersenen kunnen halen.

Mensen die hun brein willen uploaden denken dat onze hersenen bestaan uit overzichtelijke mapjes met bestanden die je kunt verplaatsen, en dat er dan een begin- en eindpunt is waarop je kunt stoppen met downloaden. Bij een worm is het inderdaad gelukt om zijn 302 neuronen in kaart te brengen. Maar het menselijk brein bestaat uit een paar honderd miljard neuronen die je volgens hersenwetenschappers onmogelijk systematisch in kaart kunt brengen.

Natte techdroom

En zelfs al zou het lukken om je brein te uploaden, moeten we het dan ook willen? Als het aan Silicon Valley ligt wel. Mensen die aan één biologisch mensenleven niet genoeg hebben werken daar om hun natte techdroom te verwezenlijken.

Waar al die onsterfelijkheidvoorvechters aan voorbij gaan, is dat de zin van het leven nu juist besloten ligt in de dood. Het maken van korte termijndoelen is een onmogelijke opgave als je oneindig veel tijd hebt. Voor alle waarden in het leven geldt dat wanneer je iets onbeperkt hebt, de bevredigingswaarde afneemt.

Probeer je in gedachten eens te verplaatsen naar een virtuele wereld waarin je met je geüploade hersenen non-stop van vorm kunt veranderen en overal naartoe kunt. Welke existentiële leegte dient zich aan als alles wat je wenst direct, onbeperkt en eeuwig beschikbaar is? Voor toekomstige generaties is het een zegen dat ons menselijk bewustzijn te complex is om te kunnen uploaden. Dan zijn ze zich in ieder geval niet bewust van hun existentiële leegte wanneer ze ronddwalen in de cloud als een klompje data.

Mail

Siri Beerends is cultuursocioloog . Sinds ze The Truman Show gezien heeft, is ze gefascineerd door de culturele obsessie met ‘echt’ versus ‘nep’. Ze bezit een bescheiden argwaan tegenover massaal aangehangen standpunten en voelt zich prettig in de rol van advocaat van de duivel.

Kalle Wolters (1993) is een illustrator uit Groningen. Geïnspireerd door de Klare Lijn en affiches van de Russische Avant-garde ontwerpt hij posters, verpakkingen en maakt hij illustraties bij artikelen. Daarnaast maakt hij deel uit van het illustratiecollectief Knetterijs.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Vriendschapsparadox

Vriendschapsparadox

Tijdens een etentje met vrienden wordt Eva van den Boogaard geconfronteerd met de relativiteit van vriendschappen. Lees meer

 1

Antropoloog op de barricades
(David Graeber, 1961 - 2020)

Jonathan Luger eert de helaas te vroeg overleden antropoloog-activist David Graeber, door onder andere terug te blikken op Graebers inspirerende optreden bij de Maagdenhuisbezetting. Lees meer

Volg de voetnoot

Volg de voetnoot

Laat je ogen vaker afdwalen. Je raadt namelijk nooit welke parels van details er in de voetnoten verborgen liggen. Een tip van Wolter de Boer, die in de marge van zijn ‘imposter syndrome’ een vruchtbare lust voor details ontdekte. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Outsider art is in zwang bij musea die pleiten voor diversiteit. Amber Bloos vraagt zich af of de term nu echt bijdraagt aan de erkenning van de kunstwerken van gemarginaliseerde mensen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Niet direct vangbaar

Niet direct vangbaar

Deze week worden onze redacteurs blij van de lokale Perzische supermarkt, een tentoonstellingsruimte die er nu nog is en unnanaaanikotoq. Lees meer

Het Waait 5

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de tweede aflevering. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 1

Eenzaamheid ontleden in 'A-Lonely Show'

Met de pop-uptentoonstelling ‘A-Lonely Show’ nodigen Ka-Tjun Hau en Nanine van Smoorenburg ons uit om van een afstand te reflecteren op onze eigen eenzaamheid. Roos Wolthers nam de uitnodiging aan en zag: ‘A-Lonely Show’ deed veel meer dan eenzaamheid in beeld brengen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Proeven en zien

Proeven en zien

Deze week worden onze redacteurs (en een spontane inzender) blij van pittige patat, een dansdocumentaire en het laatste nummer van een kunstmagazine. Lees meer

Vacature Chef Kunst 1

Hard//hoofd zoekt kunstcritici!

Krijgt jouw toetsenbord ervanlangs, elke keer dat je een expo of voorstelling hebt bezocht? Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 34

Als het regent

Deze week geven onze redacteurs tips voor druilerig weer. Lees meer

Kind zonder uitknop

Kind zonder uitknop

Frederike Luijten schreef een experimentele reeks gedichten over ADHD, waarin mensen in bomen veranderen en lucky paper stars vouwen als oplossing voor hun angsten. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan