Asset 14
https://hardhoofd.com/10-jarig-bestaan-hard-hoofd/

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bezocht de sublieme fantasyfilm Stalker van Andrej Tarkovski. Een film over de geheimzinnige gids Stalker, die een wetenschapper en een schrijver een verboden zone binnenleidt, een door militairen hermetisch afgesloten gebied, waar de regels van logica en gezond verstand niet meer gelden. In dezelfde poëtische en meditatieve stijl beschrijft Alexander hier zijn filmervaring. Een korte bespiegeling.

Ik bezoek Stalker. De bioscooplichten doven, de zone opent zich. We moeten door sepiakleuren, door streng bewaakte hekwerken naar een afgelegen, geheime wereld reizen. Deze wereld is post-apocalyptisch, met zwerfvuil, bruine beekjes, rioolachtige gangen, overal regen, druppelend water. We zijn met zijn drieën: een schrijver, een wetenschapper en ik – de verkenner.

De schrijver en de wetenschapper zijn stuurs, ze geloven niet in de zone, een kamer die je diepste wensen doet uitkomen, en als die zone al bestaat, dan vinden ze die gevaarlijk, misschien té aantrekkelijk. Op weg naar de zone, buiten het ritme van het karretje, heerst grote stilte. De natuur verrijst in zijn ondoorgrondelijke schoonheid, koekoeksgeluiden, een schaduwzwarte hond. En tussen het veelkleurig groen van grassen, struiken, bomen – ruïnes, verlaten fabrieken, vervallen huizen. In deze door God verlaten wereld breng ik hen naar de zone, de zone.

*

Wanneer gaat stijl over in betekenis? Wat is de zone? Opent zich in elk kunstwerk een betekenisruimte waar vragen en gevoelens kunnen resoneren? Waar begint de introspectie, waar begint het gesprek? Is de zone niet uiteindelijk de verbeelding, de mogelijkheid van de mens om af te dalen in het eigen bewustzijn, naar het onderbewustzijn, en de kern van het menszijn te ervaren? En waarom is de zone gevaarlijk?

In een desolate wereld zien we de mens overgeleverd aan de elementen, vooral aan het water, dat druipt, druppelt, verzuipt. We zien langdurige shots van achterhoofden, eindeloos gekibbel tussen de drie protagonisten, een spel met het gooien van een moerbout, willekeurige, sprookjesachtige regels. We zien hypnotiserende close-ups van wuivende grassprieten, herhaling.

*

‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen,’ aldus Tarkovski.

Dit ‘leven’ is in Stalker een hermetisch afgesloten terrein, waarin industrie en natuur in elkaar overlopen. Het is een zoektocht naar een kamer, het is ontgoocheling. Maar ook: wonderbaarlijk uit zichzelf bewegende drinkglazen, de onschuld van het kind, een deken van armoede, van niets hebben. Wat de zone ook is, ze opent zich bij verveling, tegenspoed, stilte, wanneer we op onszelf zijn aangewezen en schouwen, aandachtig kijken naar de wereld om ons heen, een vuile plas regenwater – want als je lang genoeg kijkt, aldus Tarkovski, gebeurt er iets – spiegelt een wereld zich in het oppervlak.

Dit essay is geschreven tijdens de masterclass Film & Leven. Deze cursus van Gawie Keyser (filmcriticus bij De Groene) is dit najaar opnieuw te volgen bij The School of Life. De tentoonstelling Andrei Tarkovsky is in Eye Filmmuseum te bewonderen tot 5 december.

Mail

Alexander van der Weide is dichter, essayist en interviewer. Hij schreef onder andere in Dietsche, Warande en Belfort en De Groene Amsterdammer. Ook was hij hoofdredacteur van EXPOSED en bandlid van Audio Doldoise.

Friso Blankevoort (a.k.a. Freshco) is een illustrator/designer die woont en werkt in Amsterdam. De skateboardcultuur heeft een grote invloed op zijn werk, dat ook beïnvloed wordt door de traditie van grafisch ontwerp in Nederland.

Lees verder Lees verder

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

 Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Vandaag is in het stadhuis van Rotterdam een condoleanceregister geopend voor Jules Deelder. Rob Worst bracht hem nog eenmaal in beeld zoals hij was: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur. Lees meer

Hard//talk: Het woordenboek is de barricade van deze tijd

Het woordenboek is de barricade van deze tijd

De redactie van de Van Dale riep ‘boomer’ uit als Woord van het Jaar 2019. Voor Marte Hoogenboom het zoveelste bewijs dat de progressieve strijd in de eerste plaats een taalstrijd is. Lees meer

 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan