Asset 14

Een sociologische beschrijving van de festivalganger

Een sociologische beschrijving van de festivalganger

Het festivalseizoen is weer volop begonnen: geen beter moment voor Jochem Meijers Earth-achtige beschrijving van 'de festivalmens' en zijn onvergetelijke - maar misschien toch niet zo individuele - ervaringen op het meerdaags muziekfestival.

Een luchtbed dat zeker weten niet lek is.

Jaarlijks worden in juli en augustus de Nederlandse outdoorwinkels overspoeld door mensen die niet voldoen aan het beeld van de stereotype kampeerder. De bezoeker van een meerdaags muziekfestival slaat nog snel de laatste benodigdheden in voor op de festivalcamping: een paar haringen, een grondzeil, een luchtbed dat zeker weten niet lek is, een stapel poncho’s, en zo’n handig plastic bestek-en-servies-setje. Soms schaft hij net als het jaar ervoor een klein tentje aan, omdat de moeite van het schoonmaken, afbreken en terug zeulen zwaarder bleek te wegen dan de kosten van een splinternieuw exemplaar.

Eind jaren negentig waren er nog maar twee festivals in Nederland waar meerdere dagen muziek werden overbrugd door het overnachten op een camping - tegenwoordig zijn ze niet meer op één hand te tellen. En waren het twintig jaar geleden vooral jonge alto’s en skaters in zwarte band-T-shirts en legerschoenen of Dr. Martens die naar festivals trokken, tegenwoordig lijken vooral hoogopgeleide 20-35-jarigen op deze evenementen af te komen, hun stemgedrag iets links van het midden en iets modebewuster dan hun skatende en shag rokende voorgangers.

Verspreid over het hele terrein staan kraampjes, door de bezoeker veelvuldig 'foodtrucks' genoemd, ook als er geen wielen onder zitten.

Enerzijds door de angst iets te missen, anderzijds op zoek naar een ervaring als het jaar ervoor, heeft de aanstaande bezoeker soms al in februari zijn kaartje gekocht voor een festival waarvan de programmering vaak nog maar voor een fractie bekend was. Want menigeen komt niet voor een artiest in het bijzonder, maar voor het ‘festivalgevoel’.

De entree van het terrein levert daaraan een aanzienlijke bijdrage. Met een zware tas op de rug en een tentje in de armen schuifelt de bezoeker langs de controleposten, met dezelfde spanning in de buik die zijn ouders vroeger hadden wanneer ze met de vouwwagen de douane van een communistisch land passeerden. Besmuikt bemerkt de bezoeker een mix van lichte opluchting en euforie wanneer het ze gelukt is om sterke drank, of soms ook wiet of xtc, de poorten van hun tijdelijke thuisland binnen te smokkelen.

Een tijdelijk vakantieland van culturele homogeniteit.

Misschien al in de rij, maar sowieso op het festivalterrein, kan het de festivalganger niet ontgaan dat hij, uiterlijk bezien, niet uniek is. Waar de bezoeker op casual Friday op zijn werk misschien nog ‘die ene jongen met die capuchontrui, dat tiendaagse baardje en die Ray-Ban-zonnebril’ is, lijken op het festival alle mannen er zo bij te lopen. En waar sommige vrouwen, toen ze thuis hun tas inpakten, zichzelf nog gecomplimenteerd hadden met hun uitzonderlijke gevoel voor mode, blijkt bij de eerste regenbui dat een heel groot deel van de aanwezige vrouwen net zo’n gele klassieke regenjas heeft aangetrokken. Maar dit drukt de pret niet; de bezoeker voelt zich juist welkom en veilig in deze omgeving van gelijken.
In dit tijdelijke vakantieland van culturele homogeniteit begint de bezoeker langzaam zijn dagelijkse sores achter zich te laten. Het noodgedwongen minimale gebruik van de smartphone bespoedigt dat proces aanzienlijk: stopcontacten zijn immers een schaars goed op het terrein. Toch slaagt de festivalganger er niet altijd in om meteen na aankomst volledig vrij te zijn van de stress en onrust van thuis, maar hij probeert dit niet te laten merken. Zo kan het dus zijn dat op de eerste dag van een festival een bezoeker ogenschijnlijk gedachteloos voor zich uit staat te turen naar een band die volgens het programmaboekje het summum binnen zijn genre is, terwijl de persoon in werkelijkheid kampt met schokkerige gedachten over zijn of haar relatieproblemen of een ongeopende belastingenvelop.

Als de eerste waaghals een bekertje gin heeft ingeschonken, volgt aarzelend een volgende.

Maar gedurende de loop van het festival lukt het de bezoeker steeds beter zich over te geven aan het muzikale aanbod. Dit komt mede door de tijdelijke opschorting van een groot gedeelte van de normen uit het gewone leven. Kort na het ontbijt, in de late ochtend, is dat het beste te zien. Als de eerste waaghals een bekertje gin heeft ingeschonken, volgt aarzelend een volgende, en als blijkt dat ook de netjes uitziende buurmeisjes al een blikje bier in hun handen hebben, zijn ook de laatste twijfelaars overstag. Vanaf nu drinkt de bezoeker zonder schuldgevoel de hele dag door. Het lijkt wel Koningsdag, maar dan twee of drie dagen lang.

Gesterkt door de zo ontstane roes van vrijheid, buitenlucht en alcohol gaat de bezoeker nu intuïtief en onbekommerd op weg naar het juiste optreden, her en der in een vrolijke conversatie met een wildvreemde gerakend. Hoewel hij voor de aanschaf van het festivalticket lang niet altijd een specifieke voorkeur had binnen het muzikale aanbod, is de bezoeker dankzij het gebruik van streamingdiensten als Spotify met een aantal artiesten al aardig bekend geraakt. Op elk moment van de dag kan hij zodoende wel íets luisteren waar hij bekend mee is én sympathie voor heeft ontwikkeld. En door op een bepaalde tijd nu eenmaal bij een bepaald podium te zijn beland, misschien wel meegetrokken door vrienden of kennissen met een afwijkende muzieksmaak, kan het gebeuren dat de bezoeker plotseling bij een optreden van een artiest staat waarvan hij niet had vermoed die te kunnen waarderen, maar wiens optreden een onverwacht goede ervaring oplevert.

Een festival herbergt een reeks aan hindernissen.

Ondanks dat de organisatie doelbewust slechts vertier en ontspanning aanbiedt, vindt de bezoeker meer dan dat op het festival. Want naast muziek en een breed pallet aan duur maar lekker eten, herbergt een festival tevens een reeks aan hindernissen, waaraan de bezoeker wel moet deelnemen om te kunnen voorzien in enkele essentiële behoeften.

Als iemand z’n Whatsappjes al leest, is dat te laat.

Vooral laat op de avond manifesteert zo’n hindernisparcours zich, bij een toiletbezoek tussen twee populaire optredens door. Hoewel de evolutie van de mobiele toiletten dusdanig is dat een toiletbezoek steeds minder mensen angst aanjaagt of een reden is om niet naar een festival te gaan, is het aantal toiletten op bepaalde momenten van de dag ontoereikend voor een vlotte doorstroom. Nog meer dan de mannelijke bezoeker ervaart de vrouwelijke bezoeker dit probleem. Heeft zij na het plassen haar handen gewassen, en zich door een mensenmenigte van ongekende dichtheid bij haar groep gevoegd, dan voelt ze zich opgelucht en voldaan, omdat het haar ondanks alle obstakels gelukt is net op tijd haar blaas te legen.

Als de bezoeker, kort voor een optreden begint, nog wat drinken voor zijn medebezoekers is gaan halen, blijkt hij zich daarmee in een speurtocht van de buitencategorie te hebben geworpen. Ondanks moderne technieken blijken ouderwetse coördinaten, zoals ‘tweede paal vooraan, links, tussen die gele vlag en die gast met dat roze pet’ het best van dienst. Want zijn medebezoekers horen hun telefoon toch niet af gaan, en als iemand z’n Whatsappjes al leest, is dat te laat. Heeft de bezoeker zich uiteindelijk – na met een hand vol plastic bekers gevuld met drank door een menigte te zijn gemanoeuvreerd– weer bij zijn groep gevoegd en de drankjes uitgedeeld, dan houdt hij zijn gezicht in toom, maar van binnen is hij trots op zijn prestatie.

Onderuit gelegen op een heuveltje probeert hij te bedenken wat hij de afgelopen dagen nou heeft meegemaakt.

De vroege avond is het moment waarop de bezoeker op zoek gaat naar eten. Waar vroeger slechts een paar kraampjes stonden, waar je zowel pizza, hamburger, als friet kon bestellen, staan er nu verspreid over het gehele terrein kraampjes, door de bezoeker veelvuldig ‘foodtrucks’ genoemd, ook als er geen wielen onder zitten. Elk biedt een eigen product: van bietensmoothies tot mosselen en van sushi tot hartige taarten; dit alles bovendien bereid door ambachtelijk geklede specialisten. Voor de hongerige festivalbezoeker is dit aanbod te groot om volledig ontspannen een keuze te kunnen maken. Om zich een goed beeld van het verkrijgbare etenswaar te verschaffen, moet de bezoeker eerst de menukaarten van de over het gehele terrein verspreidde kraampjes inspecteren. Pas na een grondige analyse van hoe de kwaliteit van het aangeboden etenswaar zich verhoudt tot de lengte van rijen kan de bezoeker een keuze maken waar hij volledig achter staat. Net voor de hongerklop bestelt hij zijn eten en neemt dit als exclusieve jachttrofee mee naar het verzamelpunt van de groep.

Op de laatste dag, wanneer de logistieke moeite van de terugreis hem te binnenschiet en de massaliteit van het evenement de bezoeker soms een beetje begint tegen te staan, kan hij een moment dat zijn groepsgenoten hem niet kunnen vinden soms zeer waarderen. Onderuit gelegen op een heuveltje probeert hij te bedenken wat hij de afgelopen dagen nou heeft meegemaakt. Veel verder dan ‘een beetje rondlopen en naar muziek luisteren’ komt hij niet, maar deze relatieve ongenuanceerdheid van het eigen geheugen deert hem op dat moment niet.

Beeld: Pinkpop, Wikimedia Commons

 

Mail

Jochem Meijer Den Haag, parttime redacteur, parttime muziekmaker (bezig met afronding eerste volledige album onder naam "i'm not mukowski"), voetballen en voetbal kijken en een boterhammetje op zijn tijd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer