nieuwsbrief
Asset 14

Een sociologische beschrijving van de festivalganger

Een sociologische beschrijving van de festivalganger

Het festivalseizoen is weer volop begonnen: geen beter moment voor Jochem Meijers Earth-achtige beschrijving van 'de festivalmens' en zijn onvergetelijke - maar misschien toch niet zo individuele - ervaringen op het meerdaags muziekfestival.

Mail

Een luchtbed dat zeker weten niet lek is.

Jaarlijks worden in juli en augustus de Nederlandse outdoorwinkels overspoeld door mensen die niet voldoen aan het beeld van de stereotype kampeerder. De bezoeker van een meerdaags muziekfestival slaat nog snel de laatste benodigdheden in voor op de festivalcamping: een paar haringen, een grondzeil, een luchtbed dat zeker weten niet lek is, een stapel poncho’s, en zo’n handig plastic bestek-en-servies-setje. Soms schaft hij net als het jaar ervoor een klein tentje aan, omdat de moeite van het schoonmaken, afbreken en terug zeulen zwaarder bleek te wegen dan de kosten van een splinternieuw exemplaar.

Eind jaren negentig waren er nog maar twee festivals in Nederland waar meerdere dagen muziek werden overbrugd door het overnachten op een camping - tegenwoordig zijn ze niet meer op één hand te tellen. En waren het twintig jaar geleden vooral jonge alto’s en skaters in zwarte band-T-shirts en legerschoenen of Dr. Martens die naar festivals trokken, tegenwoordig lijken vooral hoogopgeleide 20-35-jarigen op deze evenementen af te komen, hun stemgedrag iets links van het midden en iets modebewuster dan hun skatende en shag rokende voorgangers.

Verspreid over het hele terrein staan kraampjes, door de bezoeker veelvuldig 'foodtrucks' genoemd, ook als er geen wielen onder zitten.

Enerzijds door de angst iets te missen, anderzijds op zoek naar een ervaring als het jaar ervoor, heeft de aanstaande bezoeker soms al in februari zijn kaartje gekocht voor een festival waarvan de programmering vaak nog maar voor een fractie bekend was. Want menigeen komt niet voor een artiest in het bijzonder, maar voor het ‘festivalgevoel’.

De entree van het terrein levert daaraan een aanzienlijke bijdrage. Met een zware tas op de rug en een tentje in de armen schuifelt de bezoeker langs de controleposten, met dezelfde spanning in de buik die zijn ouders vroeger hadden wanneer ze met de vouwwagen de douane van een communistisch land passeerden. Besmuikt bemerkt de bezoeker een mix van lichte opluchting en euforie wanneer het ze gelukt is om sterke drank, of soms ook wiet of xtc, de poorten van hun tijdelijke thuisland binnen te smokkelen.

Een tijdelijk vakantieland van culturele homogeniteit.

Misschien al in de rij, maar sowieso op het festivalterrein, kan het de festivalganger niet ontgaan dat hij, uiterlijk bezien, niet uniek is. Waar de bezoeker op casual Friday op zijn werk misschien nog ‘die ene jongen met die capuchontrui, dat tiendaagse baardje en die Ray-Ban-zonnebril’ is, lijken op het festival alle mannen er zo bij te lopen. En waar sommige vrouwen, toen ze thuis hun tas inpakten, zichzelf nog gecomplimenteerd hadden met hun uitzonderlijke gevoel voor mode, blijkt bij de eerste regenbui dat een heel groot deel van de aanwezige vrouwen net zo’n gele klassieke regenjas heeft aangetrokken. Maar dit drukt de pret niet; de bezoeker voelt zich juist welkom en veilig in deze omgeving van gelijken.
In dit tijdelijke vakantieland van culturele homogeniteit begint de bezoeker langzaam zijn dagelijkse sores achter zich te laten. Het noodgedwongen minimale gebruik van de smartphone bespoedigt dat proces aanzienlijk: stopcontacten zijn immers een schaars goed op het terrein. Toch slaagt de festivalganger er niet altijd in om meteen na aankomst volledig vrij te zijn van de stress en onrust van thuis, maar hij probeert dit niet te laten merken. Zo kan het dus zijn dat op de eerste dag van een festival een bezoeker ogenschijnlijk gedachteloos voor zich uit staat te turen naar een band die volgens het programmaboekje het summum binnen zijn genre is, terwijl de persoon in werkelijkheid kampt met schokkerige gedachten over zijn of haar relatieproblemen of een ongeopende belastingenvelop.

Als de eerste waaghals een bekertje gin heeft ingeschonken, volgt aarzelend een volgende.

Maar gedurende de loop van het festival lukt het de bezoeker steeds beter zich over te geven aan het muzikale aanbod. Dit komt mede door de tijdelijke opschorting van een groot gedeelte van de normen uit het gewone leven. Kort na het ontbijt, in de late ochtend, is dat het beste te zien. Als de eerste waaghals een bekertje gin heeft ingeschonken, volgt aarzelend een volgende, en als blijkt dat ook de netjes uitziende buurmeisjes al een blikje bier in hun handen hebben, zijn ook de laatste twijfelaars overstag. Vanaf nu drinkt de bezoeker zonder schuldgevoel de hele dag door. Het lijkt wel Koningsdag, maar dan twee of drie dagen lang.

Gesterkt door de zo ontstane roes van vrijheid, buitenlucht en alcohol gaat de bezoeker nu intuïtief en onbekommerd op weg naar het juiste optreden, her en der in een vrolijke conversatie met een wildvreemde gerakend. Hoewel hij voor de aanschaf van het festivalticket lang niet altijd een specifieke voorkeur had binnen het muzikale aanbod, is de bezoeker dankzij het gebruik van streamingdiensten als Spotify met een aantal artiesten al aardig bekend geraakt. Op elk moment van de dag kan hij zodoende wel íets luisteren waar hij bekend mee is én sympathie voor heeft ontwikkeld. En door op een bepaalde tijd nu eenmaal bij een bepaald podium te zijn beland, misschien wel meegetrokken door vrienden of kennissen met een afwijkende muzieksmaak, kan het gebeuren dat de bezoeker plotseling bij een optreden van een artiest staat waarvan hij niet had vermoed die te kunnen waarderen, maar wiens optreden een onverwacht goede ervaring oplevert.

Een festival herbergt een reeks aan hindernissen.

Ondanks dat de organisatie doelbewust slechts vertier en ontspanning aanbiedt, vindt de bezoeker meer dan dat op het festival. Want naast muziek en een breed pallet aan duur maar lekker eten, herbergt een festival tevens een reeks aan hindernissen, waaraan de bezoeker wel moet deelnemen om te kunnen voorzien in enkele essentiële behoeften.

Als iemand z’n Whatsappjes al leest, is dat te laat.

Vooral laat op de avond manifesteert zo’n hindernisparcours zich, bij een toiletbezoek tussen twee populaire optredens door. Hoewel de evolutie van de mobiele toiletten dusdanig is dat een toiletbezoek steeds minder mensen angst aanjaagt of een reden is om niet naar een festival te gaan, is het aantal toiletten op bepaalde momenten van de dag ontoereikend voor een vlotte doorstroom. Nog meer dan de mannelijke bezoeker ervaart de vrouwelijke bezoeker dit probleem. Heeft zij na het plassen haar handen gewassen, en zich door een mensenmenigte van ongekende dichtheid bij haar groep gevoegd, dan voelt ze zich opgelucht en voldaan, omdat het haar ondanks alle obstakels gelukt is net op tijd haar blaas te legen.

Als de bezoeker, kort voor een optreden begint, nog wat drinken voor zijn medebezoekers is gaan halen, blijkt hij zich daarmee in een speurtocht van de buitencategorie te hebben geworpen. Ondanks moderne technieken blijken ouderwetse coördinaten, zoals ‘tweede paal vooraan, links, tussen die gele vlag en die gast met dat roze pet’ het best van dienst. Want zijn medebezoekers horen hun telefoon toch niet af gaan, en als iemand z’n Whatsappjes al leest, is dat te laat. Heeft de bezoeker zich uiteindelijk – na met een hand vol plastic bekers gevuld met drank door een menigte te zijn gemanoeuvreerd– weer bij zijn groep gevoegd en de drankjes uitgedeeld, dan houdt hij zijn gezicht in toom, maar van binnen is hij trots op zijn prestatie.

Onderuit gelegen op een heuveltje probeert hij te bedenken wat hij de afgelopen dagen nou heeft meegemaakt.

De vroege avond is het moment waarop de bezoeker op zoek gaat naar eten. Waar vroeger slechts een paar kraampjes stonden, waar je zowel pizza, hamburger, als friet kon bestellen, staan er nu verspreid over het gehele terrein kraampjes, door de bezoeker veelvuldig ‘foodtrucks’ genoemd, ook als er geen wielen onder zitten. Elk biedt een eigen product: van bietensmoothies tot mosselen en van sushi tot hartige taarten; dit alles bovendien bereid door ambachtelijk geklede specialisten. Voor de hongerige festivalbezoeker is dit aanbod te groot om volledig ontspannen een keuze te kunnen maken. Om zich een goed beeld van het verkrijgbare etenswaar te verschaffen, moet de bezoeker eerst de menukaarten van de over het gehele terrein verspreidde kraampjes inspecteren. Pas na een grondige analyse van hoe de kwaliteit van het aangeboden etenswaar zich verhoudt tot de lengte van rijen kan de bezoeker een keuze maken waar hij volledig achter staat. Net voor de hongerklop bestelt hij zijn eten en neemt dit als exclusieve jachttrofee mee naar het verzamelpunt van de groep.

Op de laatste dag, wanneer de logistieke moeite van de terugreis hem te binnenschiet en de massaliteit van het evenement de bezoeker soms een beetje begint tegen te staan, kan hij een moment dat zijn groepsgenoten hem niet kunnen vinden soms zeer waarderen. Onderuit gelegen op een heuveltje probeert hij te bedenken wat hij de afgelopen dagen nou heeft meegemaakt. Veel verder dan ‘een beetje rondlopen en naar muziek luisteren’ komt hij niet, maar deze relatieve ongenuanceerdheid van het eigen geheugen deert hem op dat moment niet.

Beeld: Pinkpop, Wikimedia Commons

 

Jochem Meijer Den Haag, parttime redacteur, parttime muziekmaker (bezig met afronding eerste volledige album onder naam "i'm not mukowski"), voetballen en voetbal kijken en een boterhammetje op zijn tijd.

Lees verder Lees verder

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
800 meter jezelf behouden

800 meter jezelf behouden

'In de sportwereld ben je enkel een held als je wint. Semenya’s zwarte, te mannelijke lichaam heeft in de ogen van de atletiekfederatie gefaald.' Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

Josephine Keuter kijkt graag slechte televisie en schaamt zich daar niet voor. Het is verblijdend, helend en ultiem ontspannend. Lees meer

Nieuws in Beeld: Kamikazeplastics

Kamikaze­plastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een Cartoon Network-serie en een album uit het hiernamaals. Lees meer

We laten ons niet sussen

We laten ons niet sussen

De 35.000 klimaatdemonstranten konden rekenen op een stuk minder steun dan 2500 boeren. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen? Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5