Asset 14

Een sociologische beschrijving van de festivalganger

Een sociologische beschrijving van de festivalganger

Het festivalseizoen is weer volop begonnen: geen beter moment voor Jochem Meijers Earth-achtige beschrijving van 'de festivalmens' en zijn onvergetelijke - maar misschien toch niet zo individuele - ervaringen op het meerdaags muziekfestival.

Een luchtbed dat zeker weten niet lek is.

Jaarlijks worden in juli en augustus de Nederlandse outdoorwinkels overspoeld door mensen die niet voldoen aan het beeld van de stereotype kampeerder. De bezoeker van een meerdaags muziekfestival slaat nog snel de laatste benodigdheden in voor op de festivalcamping: een paar haringen, een grondzeil, een luchtbed dat zeker weten niet lek is, een stapel poncho’s, en zo’n handig plastic bestek-en-servies-setje. Soms schaft hij net als het jaar ervoor een klein tentje aan, omdat de moeite van het schoonmaken, afbreken en terug zeulen zwaarder bleek te wegen dan de kosten van een splinternieuw exemplaar.

Eind jaren negentig waren er nog maar twee festivals in Nederland waar meerdere dagen muziek werden overbrugd door het overnachten op een camping - tegenwoordig zijn ze niet meer op één hand te tellen. En waren het twintig jaar geleden vooral jonge alto’s en skaters in zwarte band-T-shirts en legerschoenen of Dr. Martens die naar festivals trokken, tegenwoordig lijken vooral hoogopgeleide 20-35-jarigen op deze evenementen af te komen, hun stemgedrag iets links van het midden en iets modebewuster dan hun skatende en shag rokende voorgangers.

Verspreid over het hele terrein staan kraampjes, door de bezoeker veelvuldig 'foodtrucks' genoemd, ook als er geen wielen onder zitten.

Enerzijds door de angst iets te missen, anderzijds op zoek naar een ervaring als het jaar ervoor, heeft de aanstaande bezoeker soms al in februari zijn kaartje gekocht voor een festival waarvan de programmering vaak nog maar voor een fractie bekend was. Want menigeen komt niet voor een artiest in het bijzonder, maar voor het ‘festivalgevoel’.

De entree van het terrein levert daaraan een aanzienlijke bijdrage. Met een zware tas op de rug en een tentje in de armen schuifelt de bezoeker langs de controleposten, met dezelfde spanning in de buik die zijn ouders vroeger hadden wanneer ze met de vouwwagen de douane van een communistisch land passeerden. Besmuikt bemerkt de bezoeker een mix van lichte opluchting en euforie wanneer het ze gelukt is om sterke drank, of soms ook wiet of xtc, de poorten van hun tijdelijke thuisland binnen te smokkelen.

Een tijdelijk vakantieland van culturele homogeniteit.

Misschien al in de rij, maar sowieso op het festivalterrein, kan het de festivalganger niet ontgaan dat hij, uiterlijk bezien, niet uniek is. Waar de bezoeker op casual Friday op zijn werk misschien nog ‘die ene jongen met die capuchontrui, dat tiendaagse baardje en die Ray-Ban-zonnebril’ is, lijken op het festival alle mannen er zo bij te lopen. En waar sommige vrouwen, toen ze thuis hun tas inpakten, zichzelf nog gecomplimenteerd hadden met hun uitzonderlijke gevoel voor mode, blijkt bij de eerste regenbui dat een heel groot deel van de aanwezige vrouwen net zo’n gele klassieke regenjas heeft aangetrokken. Maar dit drukt de pret niet; de bezoeker voelt zich juist welkom en veilig in deze omgeving van gelijken.
In dit tijdelijke vakantieland van culturele homogeniteit begint de bezoeker langzaam zijn dagelijkse sores achter zich te laten. Het noodgedwongen minimale gebruik van de smartphone bespoedigt dat proces aanzienlijk: stopcontacten zijn immers een schaars goed op het terrein. Toch slaagt de festivalganger er niet altijd in om meteen na aankomst volledig vrij te zijn van de stress en onrust van thuis, maar hij probeert dit niet te laten merken. Zo kan het dus zijn dat op de eerste dag van een festival een bezoeker ogenschijnlijk gedachteloos voor zich uit staat te turen naar een band die volgens het programmaboekje het summum binnen zijn genre is, terwijl de persoon in werkelijkheid kampt met schokkerige gedachten over zijn of haar relatieproblemen of een ongeopende belastingenvelop.

Als de eerste waaghals een bekertje gin heeft ingeschonken, volgt aarzelend een volgende.

Maar gedurende de loop van het festival lukt het de bezoeker steeds beter zich over te geven aan het muzikale aanbod. Dit komt mede door de tijdelijke opschorting van een groot gedeelte van de normen uit het gewone leven. Kort na het ontbijt, in de late ochtend, is dat het beste te zien. Als de eerste waaghals een bekertje gin heeft ingeschonken, volgt aarzelend een volgende, en als blijkt dat ook de netjes uitziende buurmeisjes al een blikje bier in hun handen hebben, zijn ook de laatste twijfelaars overstag. Vanaf nu drinkt de bezoeker zonder schuldgevoel de hele dag door. Het lijkt wel Koningsdag, maar dan twee of drie dagen lang.

Gesterkt door de zo ontstane roes van vrijheid, buitenlucht en alcohol gaat de bezoeker nu intuïtief en onbekommerd op weg naar het juiste optreden, her en der in een vrolijke conversatie met een wildvreemde gerakend. Hoewel hij voor de aanschaf van het festivalticket lang niet altijd een specifieke voorkeur had binnen het muzikale aanbod, is de bezoeker dankzij het gebruik van streamingdiensten als Spotify met een aantal artiesten al aardig bekend geraakt. Op elk moment van de dag kan hij zodoende wel íets luisteren waar hij bekend mee is én sympathie voor heeft ontwikkeld. En door op een bepaalde tijd nu eenmaal bij een bepaald podium te zijn beland, misschien wel meegetrokken door vrienden of kennissen met een afwijkende muzieksmaak, kan het gebeuren dat de bezoeker plotseling bij een optreden van een artiest staat waarvan hij niet had vermoed die te kunnen waarderen, maar wiens optreden een onverwacht goede ervaring oplevert.

Een festival herbergt een reeks aan hindernissen.

Ondanks dat de organisatie doelbewust slechts vertier en ontspanning aanbiedt, vindt de bezoeker meer dan dat op het festival. Want naast muziek en een breed pallet aan duur maar lekker eten, herbergt een festival tevens een reeks aan hindernissen, waaraan de bezoeker wel moet deelnemen om te kunnen voorzien in enkele essentiële behoeften.

Als iemand z’n Whatsappjes al leest, is dat te laat.

Vooral laat op de avond manifesteert zo’n hindernisparcours zich, bij een toiletbezoek tussen twee populaire optredens door. Hoewel de evolutie van de mobiele toiletten dusdanig is dat een toiletbezoek steeds minder mensen angst aanjaagt of een reden is om niet naar een festival te gaan, is het aantal toiletten op bepaalde momenten van de dag ontoereikend voor een vlotte doorstroom. Nog meer dan de mannelijke bezoeker ervaart de vrouwelijke bezoeker dit probleem. Heeft zij na het plassen haar handen gewassen, en zich door een mensenmenigte van ongekende dichtheid bij haar groep gevoegd, dan voelt ze zich opgelucht en voldaan, omdat het haar ondanks alle obstakels gelukt is net op tijd haar blaas te legen.

Als de bezoeker, kort voor een optreden begint, nog wat drinken voor zijn medebezoekers is gaan halen, blijkt hij zich daarmee in een speurtocht van de buitencategorie te hebben geworpen. Ondanks moderne technieken blijken ouderwetse coördinaten, zoals ‘tweede paal vooraan, links, tussen die gele vlag en die gast met dat roze pet’ het best van dienst. Want zijn medebezoekers horen hun telefoon toch niet af gaan, en als iemand z’n Whatsappjes al leest, is dat te laat. Heeft de bezoeker zich uiteindelijk – na met een hand vol plastic bekers gevuld met drank door een menigte te zijn gemanoeuvreerd– weer bij zijn groep gevoegd en de drankjes uitgedeeld, dan houdt hij zijn gezicht in toom, maar van binnen is hij trots op zijn prestatie.

Onderuit gelegen op een heuveltje probeert hij te bedenken wat hij de afgelopen dagen nou heeft meegemaakt.

De vroege avond is het moment waarop de bezoeker op zoek gaat naar eten. Waar vroeger slechts een paar kraampjes stonden, waar je zowel pizza, hamburger, als friet kon bestellen, staan er nu verspreid over het gehele terrein kraampjes, door de bezoeker veelvuldig ‘foodtrucks’ genoemd, ook als er geen wielen onder zitten. Elk biedt een eigen product: van bietensmoothies tot mosselen en van sushi tot hartige taarten; dit alles bovendien bereid door ambachtelijk geklede specialisten. Voor de hongerige festivalbezoeker is dit aanbod te groot om volledig ontspannen een keuze te kunnen maken. Om zich een goed beeld van het verkrijgbare etenswaar te verschaffen, moet de bezoeker eerst de menukaarten van de over het gehele terrein verspreidde kraampjes inspecteren. Pas na een grondige analyse van hoe de kwaliteit van het aangeboden etenswaar zich verhoudt tot de lengte van rijen kan de bezoeker een keuze maken waar hij volledig achter staat. Net voor de hongerklop bestelt hij zijn eten en neemt dit als exclusieve jachttrofee mee naar het verzamelpunt van de groep.

Op de laatste dag, wanneer de logistieke moeite van de terugreis hem te binnenschiet en de massaliteit van het evenement de bezoeker soms een beetje begint tegen te staan, kan hij een moment dat zijn groepsgenoten hem niet kunnen vinden soms zeer waarderen. Onderuit gelegen op een heuveltje probeert hij te bedenken wat hij de afgelopen dagen nou heeft meegemaakt. Veel verder dan ‘een beetje rondlopen en naar muziek luisteren’ komt hij niet, maar deze relatieve ongenuanceerdheid van het eigen geheugen deert hem op dat moment niet.

Beeld: Pinkpop, Wikimedia Commons

 

Mail

Jochem Meijer Den Haag, parttime redacteur, parttime muziekmaker (bezig met afronding eerste volledige album onder naam "i'm not mukowski"), voetballen en voetbal kijken en een boterhammetje op zijn tijd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Nieuws in beeld: Iedereen voor? Hallo?

Iedereen voor? Hallo?

De weinige Tunesiërs die kwamen opdagen voor het referendum, stemden massaal voor meer macht voor de zittende president. Lees meer

Nieuws in beeld: We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

Hoelang kunnen we nog boven de zelfgegraven afgrond blijven bungelen? Lees meer

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Netflix zet in Inventing Anna een oplichtster op een voetstuk. Emma Stomp zet daar vraagtekens bij. Lees meer

Nieuws in beeld: We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

Om de gasvoorraden te ontzien, mogen de (uiterst vervuilende) kolencentrales jarenlang op volle toeren draaien. Lees meer

Nieuws in beeld: Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Driekwart van de Nederlanders vindt de acties tijdens boerenprotesten te ver gaan. Lees meer

Automatische concepten 75

Filmmaker liet angst achter zich

Dit jaar werden de Olympische Winterspelen ‘gewoon ’in China gehouden. In het licht van deze – voor mensenrechtenactivisten – verbijsterende keuze door het Internationaal Olympisch Comité maakte de Tibetaanse documentairemaker Dhondrub Wangchen een tournee door Europa. Op het moment dat hij tot zes jaar gevangenisstraf werd veroordeeld was de eerste keer dat de wereld hoorde... Lees meer

Nieuws in beeld: Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Illustrator Finn Rogers liet zich inspireren door een gedachte-experiment: wat als we - met één zwaai van een toverstaf - al het plastic lieten verdwijnen? Lees meer

Evi Aarens is een troll 1

Evi Aarens is een troll

Je als gearriveerde schrijver verschuilen achter een pseudoniem om kritiek op anderen te spuiwen geeft geen pas, aldus Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Een groot avontuur begint met een klein rugzakje

Een groot avontuur begint met een klein rugzakje

Op een waddenvakantie dringt de vervreemding zich aan Nina op bij zoveel ingekaderd vertier. “Er klopt iets niet aan dit uitstapje.” Als de weidsheid van het Wad niet meer voldoende blijkt om uit de aangeharkte realiteit van onze maatschappij te ontsnappen, vindt ze elders een ervaring van oneindigheid. Lees meer

Nieuws in beeld: 'Hyperkapitalistische middelvinger' gaat voortaan wat bescheidener door het leven

'Hyperkapitalistische middelvinger' gaat voortaan wat bescheidener door het leven

Voor de lezers van het 'lijfblad voor 's werelds allerrijksten' komt de echte wereld toch iets te dichtbij. Lees meer

Nieuws in beeld: Als genezen niet meer gaat, rest een zachte overtocht

Als genezen niet meer gaat, rest een zachte overtocht

Artsen en verpleegkundigen krijgen 'les in vreedzaam sterven'. Lees meer

Het is eindelijk zover: 12,5 jaar Hard//hoofd in Het HEM!

Op zaterdag 1 oktober viert Hard//hoofd haar 12,5-jarige jubileum in kunsthal Het HEM, een oude munitiefabriek die is omgetoverd tot culturele vrijplaats. In 2020 moesten we ons 10-jarige jubileum om bekende redenen helaas annuleren, nu vieren we alsnog het verleden, het heden en de toekomst van Hard//hoofd!

Bestel je ticket!