Asset 14

Een koffietent is geen republiek

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Merel Eimers en Simon van der Weele zien een verband tussen uitbuiting en authentieke koffietentjes.

Mail

Op fietstocht door de Amsterdamse Baarsjes, nog niet zo lang geleden een van de armere wijken van onze hoofdstad, ontdekte Simon de nieuwe koffietent annex flexwerkvrijplaats ‘Koala Republic’. Achter het pseudo-sobere decor (denk: onbewerkt hout, hangende planten, ‘Scandinavisch’) bleek een heuse republiek met een eigen ‘onafhankelijkheidsverklaring’ schuil te gaan. De ‘missie’ van deze zaak: goede koffie en gezond eten. Een speels getekende Koala staarde Simon aan met een assertieve blik van schattigheid en onschuld - een blik die alle subversieve potentie van deze zelfverklaarde vrijstaat weghoonde. Een gevoel van benauwdheid bekroop hem. Ontsnappen was onmogelijk.

Dat de wildgroei aan plekken zoals ‘Koala Republic’ duidt op een toenemende gentrificatie en homogenisering van onze hoofdstad weten we inmiddels wel. Het publiek is jong, blank, gezond en bemiddeld (of diep in de studieschulden). Hoe meer van dit soort tenten in een straat, hoe minder ruimte voor alles dat afwijkt van deze norm. Maar wat ons opvalt aan de hippe koffiezaak is niet zozeer haar esthetiek of clientèle, als wel wat een groot deel van deze clientèle er precies met hun spiegelgladde Macbooks komt doen: werken. De formica tafeltjes van menig tentje worden regelmatig urenlang bezet gehouden door druk typende twintigers en dertigers, die onverhoopt van hun café een werkplek maken. Zonder vast contract en zonder vaste werkplek vinden zij in deze tenten een surrogaatkantoor. Zo zien wij de hippe koffiezaak als symptoom van een bredere trend: de gestaag stijgende behoefte aan flexwerkplekken, door een gebrek aan vaste contracten en bijbehorende vaste inkomens, en de uitholling van sociale zekerheid voor degene met ‘creatieve’ (en minder creatieve) beroepen.

Dit mes snijdt vaak aan twee kanten: de hippe koffietent faciliteert deze trend namelijk niet alleen door de creatieveling een werkplek te verschaffen, maar past de flexwerkmentaliteit vaak ook toe op het eigen personeelsbeleid. Dat ondervond Merel toen ze ging werken in de keuken van een generiek yuppententje in de Amsterdamse Pijp.* De eigenaren, beiden werkzaam op de Zuidas, hadden de naam van dit ‘authentieke’ restaurantje letterlijk van een lijst van een consultancybureau geplukt. De enige momenten dat zij ‘op de vloer’ stonden waren om de kassa te legen of een vers kokoswatertje te halen (‘héérlijk na de bikram’). Een nul-urencontract, minimumloon, geen vakantiegeld, volledige vereiste beschikbaarheid in de avonden en het weekend, en geen maaltijd bij ‘korte diensten’ stonden nogal haaks op hun beoogde imago van ‘duurzaam’ en ‘vooruitstrevend’.

De toename aan hippe koffietenten maskeert dus in wezen dat de arbeidsomstandigheden van jonge mensen in toenemende mate precair worden. Het zijn de kantoren voor de ZZP’ers zonder vast contract, zonder werkplek en zonder een solidair netwerk van collega’s. Ze laten zich bedienen door onderbetaald en ondergewaardeerd personeel. De esthetiek van de zaak neutraliseert dit fenomeen: de rustieke bakstenen muren, de melkillustraties in de koffie, de quasi-spirituele, levensbevestigende slogans die het menu sieren, alles dient te wijzen op luxe en authenticiteit. In het doodstille koffiekantoor is het echter ieder voor zich: eigen tafeltje, eigen koffie, eigen scherm. Zo blijkt de hippe koffietent geen progressieve vrijstaat voor creatievelingen, maar een welriekend ballingsoord voor flexarbeiders.

* Wegens het tekenen van een geheimhoudingsclausule kan Merel de naam van dit restaurant helaas niet vrijgeven.

Beeld: Flickr

  

Merel Eimers en Simon van der Weele zijn Hard//hoofd-redactielid. Ze doen onderzoek naar nieuwe mogelijkheden van verzet tegen politieke verrechtsing, toenemende xenofobie en fascistische tendensen in Europa. Tegen het neoliberale beeld van de auteur als BV Ik publiceren Merel en Simon principieel met zijn tweeën. Deze samenwerking garandeert discussie, collectief denkwerk en flink wat statiegeld.

Lees verder Lees verder

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al tien jaar een vrije ruimte voor talentvolle makers. Elke dag verschijnen op onze site artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties. Zonder advertenties en helemaal gratis.

Maar zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons
het laatste
 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

Steun ons en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor talentvolle makers. Zonder advertenties en helemaal gratis. Dankzij onze kunstverzamelaars. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons