Asset 14

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

 

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. Haar vierluik biedt een inkijk in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. In deel 3 geeft ze het woord aan scholier Babette.

In vrijheid leven, weet jij een groter goed te bedenken? En toch: als uiterste middel kan ik, als arts in opleiding tot psychiater, verplichte zorg aan iemand verlenen. Dit mag als er sprake is van ernstig nadeel, veroorzaakt door een psychische aandoening, maar alleen wanneer er geen alternatieven meer voor handen zijn. Voorbeelden van zo’n acuut gevaar? Het behoorlijke risico dat iemand zichzelf in levensgevaar brengt of ernstig lichamelijk letsel oploopt. Vormen van verplichte zorg zijn bijvoorbeeld opname op een afdeling, maar ook: het onvrijwillig toedienen van vocht en voeding. Bij het idee krijg ik het al benauwd. De besluitvorming hiertoe gaat in de huidige omstandigheden eens te meer met morele dilemma’s voor behandelaren gepaard. Die dilemma’s ken ik goed, ik ben zelf zo’n behandelaar.

In dit verhalenvierluik probeer ik al mijn hoofdpersonen eerlijk aan het woord te laten. Het open gesprekconcept, waarin betrokkenen hun eigen perspectief delen, zonder tussenkomst of toelichting van een ander, heb ik ontleend aan het werk van onderzoeksjournalist en schrijfster Svetlana Aleksijevitsj. De fictieve personages zijn illustratief voor mijn eigen indrukken gedurende de huidige COVID-19 pandemie en zijn niet een-op-een herleidbaar tot bestaande personen.

 

Babette, derde klas middelbare school, 18 jaar: Met een uitzichtloze blik

Ik stel geen vragen meer. Ik blijf me verbazen over de gesprekken die we voeren. ‘Heb jij dingen die je wil bespreken vandaag, Babette?’ Niemand interesseert zich voor mijn waarheden, ik heb geleerd me afzijdig te houden. Dingen bespreken heeft geen zin. (Ze kijkt weg, de armen gekruist.)

Mijn dromen? Die leven niet meer. Ze hebben hier met me te doen. Maar daar koop je nog geen vrijheid voor. Mij lijkt het heel simpel. Vroeger wilde ik een huis, een baan als professor of minister, een eigen paard. Nu wil ik een normaal, klein leventje, dat van mijzelf is.

Ik begon op het gymnasium. Mijn moeder hoefde nooit te zeggen: ‘Ga je huiswerk maken.’ Op het schoolplein zag je jongens en meiden lachen en flirten. Naar zakken chips graaien, of naar Milka chocoladerepen. Slurpend van hun blikjes energydrink. Zo ging dat! Het woord ‘thinspiration’ las ik in die eerste brugpieperdagen. Ik begreep het meteen.

Jaren later kwam ik uit de jeugdkliniek terug. Krachteloos, met een sonde via mijn neus. ‘Ze heeft het overleefd!’ Ik herinner me dat mijn moeder huilde. Maar mijn ogen stonden vol angst, de angst is nooit gezakt.

Mijn moeder zegt dat ik anders ben. Op onze koelkast thuis staat: ‘Vertel mij van tevoren wat er gaat gebeuren.’ Hoe dat hier gaat? Ze maken me elke dag wakker met een antidepressivum. Dan om halftien de eerste sondevoeding, vaste prik. Maar vandaag was er om 10 over 10 nog niemand, een lawaai dat er van de afdeling kwam! Christine ging helemaal door het lint. De ochtend leek eeuwig te duren. En ik kon alleen maar aan mijn 39.8 kilo denken, telkens weer: te veel! Te veel!

Vroeger dacht ik niet in calorieën. Ik liep naar school en daarna door naar vioolles. Ik kon heel mooi Black Beauty-portretten schilderen en reed als beste paard. Ik was bang in het donker. ’s Nachts kwam mijn moeder en vertelde dan het sprookje over Doornroosje. Ik sliep in met mijn dromenvangster dichtbij op een stretcher. De rechter vroeg: ‘Bij wie ga je wonen?’ Ik kreeg te weinig tijd om erover na te denken! Mijn vader stond op en vertrok. Ik wacht nog steeds op hem.

Een begeleide woonplek is er in heel het land niet voor mij.

Op het whiteboard op de afdeling staat mijn naam met de dagen van de week erbij. Vanmorgen zag ik: mijn persoonlijk begeleider is een invaller. Jan van beeldende therapie zit ziek thuis, het dagprogramma is opgedeeld in groepjes van twee om het verspreidingsrisico te beperken. Bij het lezen kreeg ik hartkloppingen. Ik raak van streek van onbekende omstandigheden.

En precies op dat moment dat telefoontje. Nog zestien nachtjes, hield ik in mijn schrift bij. Ik heb het inktzwart weggekrast, ik stikte zowat van woede. ‘Zodra dit alles met de corona voorbij is, ben jij de eerste.’ Mijn vriendinnen wonen op kamers, studeren in Groningen, één in Delft. Maar een begeleide woonplek is er in heel het land niet voor mij.

En toen? Ze bleven onvermoeid de sonde telkens weer aanleggen, vijf man met schort, handschoenen en mondneusmasker op, een zich herhalende en pijnlijke strijd. Best, ik trek hem er toch wel weer uit. (Barst in tranen uit.) Sadisten! Ik weet niet waarom ik nog verdrietig word, na alles wat ik al heb meegemaakt. De arts stond bij de deur. Ze tekende op papier een nieuwe weekstructuur voor me, mijn tijdsloten voor verlof met rood omcirkeld. Wat zei ze toen precies? ‘Iedereen draagt op zijn beurt een steentje bij’? Ze komen in het ziekenhuis rampzalig tekort aan beschermingsmateriaal. Iedere keer dat ik met verlof ga, is er een kans dat ik het virus met me meedraag, de afdeling op, dat ik de verpleging nog eens extra blootstel door mijn sonde steeds uit te trekken. Of we het op een akkoordje konden gooien. Alsof ik omkoopbaar ben! De dokter vraagt, ergo: de dokter commandeert. Zo doen ze dat allemaal. Mij een zorg, ik doe mooi niet meer mee.

Mail

Doris ter Horst (1991) is werkzaam als arts in opleiding tot psychiater in het UMC Utrecht. Ze woont met haar man in Amsterdam. Haar debuutroman is in de maak.

Zep de Bruyn (1990) is illustrator, visueel ontwerper en redacteur werkzaam in Amsterdam en Eindhoven. Hij maakt 2D, 3D en bewegend beeld, vaak verhalend en zowel figuratief als expressief.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

 1

Waarom ik geen danser kon worden

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Wat is hun advies? Lees het in het Hoofd//stuk. Annelies van Wijk trapt af met de vraag hoe je (g)een alwetende verteller wordt. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Dit. Is. Goddelijk. Alternatief kerstverhaal Annemieke Dannenberg Dymphie Huijsen

Dit. Is. Goddelijk.

Joost is op vakantie in Spanje met zijn zwangere vriendin. Maar is de baby van hem, of van Marina’s open relatiescharrel HG? Begint Joost ongelovig te worden, of moet hij zijn liefdesbaby maar gewoon omarmen?
Een tragikomisch kerstverhaal door Annemieke Dannenberg. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Roodborstjes

Roodborstjes

Een kort verhaal over sterren en waxinelichtjes, over dromenvangers en warhoofdvragen. En over menselijke roodborstjes. Lees meer

Prooidier

Prooidier

In haar afstudeerbundel Prooidier, waarmee ze de Nieuwe Types Afstudeerprijs won, onderzoekt Tessa van Rooijen het onderdeel zijn van de natuur en (niet) zijn als alle andere vrouwen. Lees meer

Ik eindig steeds een stukje kleiner

Ik eindig steeds een stukje kleiner

Eline van Wieren dicht over jezelf opeten, een mintgroene jumpsuit en het hebben van een moeilijke relatie met je lichaam. Lees meer

Of gewoon een boom

Of gewoon een boom

''We kunnen met schuim een nieuwe dampkring spuiten 
en van oceanen spiegels maken
alle fietshelmen, alle daken 
bedekken met restjes zilverpapier'' Lees meer

Pictionary voor beginners

Pictionary voor beginners

"Ik wil je zeggen dat dit het moment is
het moment om mijn mond als een schelp aan je oren te leggen
en de hele wereld die nu zee is daar te horen ruisen." Lees meer

Tabak en rooksignalen

Tabak en rooksignalen

De verteller van dit verhaal leeft al meer dan twee jaar teruggetrokken in een blokhut in het bos, tot op een dag zijn voorraad tabak op is. Er zit niks anders op dan terug te keren naar de bewoonde wereld. Lees meer

Zilt

Zilt

''wij zeggen dat het niet erg is van de barsten
die we met onze vingertoppen volgen
als autowegen naar het zuiden''
Ellis Meeusen is één van de 160 klimaatdichters die samen de bundel Zwemlessen voor later maakten. Zij hebben één gedeelde zorg: de toestand van de aarde. Geïllustreerd door Lisette van der Maten. Lees meer

Is dit nu wat ze bedoelen met tot stof wederkeren

Is dit nu wat ze bedoelen met tot stof wederkeren

''In de winter vermijd ik de hoofdstad. Er slapen meer mensen op straat dan ik aan het kind in mij kan uitleggen.'' Lies Jo Vandenhende is één van de 160 klimaatdichters die samen de bundel Zwemlessen voor later maakten. Zij hebben één gedeelde zorg: de toestand van de aarde. Geïllustreerd door Jamie Nee. Lees meer

Het Waait 5

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Kind zonder uitknop

Kind zonder uitknop

Frederike Luijten schreef een experimentele reeks gedichten over ADHD, waarin mensen in bomen veranderen en lucky paper stars vouwen als oplossing voor hun angsten. Lees meer

Hemellichamen

Hemellichamen

In drie gedichten beschrijft theatermaker en schrijver Anne Chris van Doesburg de ruimte tussen twee lichamen. Hoe houd je elkaar vast als je niet weet hoe je je tot elkaar moet verhouden? Over het hebben van mythische waarde, plaatjes in een weckpot en elkaar uren vasthouden. Lees meer

Heimwee is de wreedste pijn

Heimwee is de wreedste pijn

Is heimwee vertaalbaar? Marthe van Bronkhorst reflecteert op de emotie in haar vertalingen van drie romantische dichters die zeer onder hun heimwee leden. Lees meer

Ter Reparatie

Ter Reparatie

Soms past toch niet alles op de manier waarop je het je had voorgesteld. Vrienden doen alles voor elkaar, toch? Een kort verhaal over elkaar net missen, drie vrienden en een paarse trui. Lees meer

Nog even, langzaam

Nog even, langzaam

Soms heb je heimwee naar dingen die er nog zijn. Nora van Arkel schreef een gedicht over heimwee naar een relatie die nog niet voorbij is: 'hier, fluister ik maar alles / wat ik voel is morgen'. Lees meer

Wanneer zwaartekracht zich omdraait

Wanneer zwaartekracht zich omdraait

Imme lijdt aan gemis. Ze heeft houvast nodig. Maar hoe ziet dat eruit? Een evocatief verhaal over troost en verlangen van kunstenaar Sanne van Balen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan