Asset 14

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

 

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. Haar vierluik biedt een inkijk in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. In deel 1 geeft ze het woord aan natuurkundestudente Christine.

In vrijheid leven, weet jij een groter goed te bedenken? En toch: als uiterste middel kan ik, als arts in opleiding tot psychiater, verplichte zorg aan iemand verlenen. Dit mag als er sprake is van ernstig nadeel, veroorzaakt door een psychische aandoening, maar alleen wanneer er geen alternatieven meer voor handen zijn. Voorbeelden van zo’n acuut gevaar? Het behoorlijke risico op zelfdoding of ernstig lichamelijk letsel bij anderen. Vormen van verplichte zorg zijn bijvoorbeeld opname op een afdeling, maar ook: insluiting in een afgesloten ruimte. Stel je voor! De besluitvorming hiertoe gaat in de huidige coronaomstandigheden eens te meer met morele dilemma’s voor behandelaren gepaard. Die dilemma’s ken ik goed, ik ben zelf zo’n behandelaar.

In dit verhalenvierluik probeer ik al mijn hoofdpersonen eerlijk aan het woord te laten. Het open gesprekconcept, waarin betrokkenen hun eigen perspectief delen, zonder tussenkomst of toelichting van een ander, heb ik ontleend aan het werk van onderzoeksjournalist en schrijfster Svetlana Aleksijevitsj. De fictieve personages zijn illustratief voor mijn eigen indrukken gedurende de huidige COVID-19 pandemie en zijn niet een-op-een herleidbaar tot bestaande personen.

 

Christine, natuurkundestudente, 24 jaar: Hoop op het einde der tijden

Ik wil zo graag dood! Ik ijsbeer door de kliniek en onderzoek mijn mogelijkheden. Ik ben bang, toch. Maar de redding van boven zal een troost zijn. De eerste keer dat ik uit het leven stapte, gebeurde er niets. Ik werd maar wakker en wakker, telkens weer. Achter de ramen wemelde het van geuren en geluiden, de maanden op de afdeling kropen als slakken voorbij.

Ik ben van kindsbeen een gelovige, geboren in Apeldoorn, waar ik heb gewoond met mijn broers en zussen, mijn ouders, onze hond Bello, ooms, tantes, lieve buren ook. We gingen drie keer per week naar de kerk. De mensen deden dezelfde dingen, zagen er hetzelfde uit. Ik kon het best met mijn vader opschieten. Hij vertelde me dat ik als kind een angsthaas was, dat hij me moest smeken om naar school te gaan. Ik hield van boeken lezen, de rest van mijn leven werd inderdaad bestierd door onzekerheden. Ik liet me alleen door hem overhalen om uit mijn schulp te kruipen. (Pauzeert.)

In mijn ouderlijk huis hangt een oude zwartwit foto van mijn vader aan de muur: een gewone jongeman. Secuur, ernstig, eigenlijk heel aardig, maar ook, als je goed kijkt, een ballende vuist. Ik was blij dat ik op hem leek, hij redde zich immers, toch?

Ik moet erover praten. Maar waarover? Ik ben alle moed kwijt.

Toen het lente werd, stierf mijn vader plotsklaps. Sindsdien haat ik alles. Vooral mezelf... ik begrijp niet waarom ik een voorstelling van een mooi leven maakte. Ik zat aan zijn IC-bed en begreep als enige dat hij er al niet meer was. Zijn wang was koud, zijn ogen traanloos. Een walgelijk hol cocon. ‘s Nachts pieker ik me een ongeluk. Ineens zie ik mijn vader, rottend, een enorme stank! Ik wil me verstoppen, ik wil me losrukken van alle anderen, ik wil verliefd en geliefd worden! Heer, ik ben zover, verlos mij. Maar met Hem praten doe ik ook niet meer.

Ik wil dood en dus moet ik naar een psychiater, zit ik gevangen tussen de onnozelen (lacht spottend en verontschuldigend tegelijk). Ik moet erover praten. Maar waarover? Ik ben alle moed kwijt. Wanhoop is een blubber waar je gemakkelijk in uitglijdt, maar schier onmogelijk uit overeind komt.

Toen ik om twee uur vannacht opstond, zakte ik in een soort ijltoestand in elkaar. Ik hoest. ’s Morgens kwam de arts, ze leek eerder een marsmannetje. Alleen haar vertrouwde blik, gepantserd achter een spatbril, herkende ik.

‘Christine, ben je niet goed?’ – Ik kreeg er rillingen van: ‘Ja hèhè, wordt er één wakker, ik voel me al maanden KUT!’

We zijn met zestien op de afdeling. Dus werd ik in quarantaine geplaatst, zodat ik niemand kan besmetten. Ik hoop dat ik zwaar ziek word, binnen één week dood. Maar in totale afzondering? Geen bezoek, geen dagprogramma meer? Ik zeg het je, alsjeblieft, dat trek ik niet, dan implodeer ik. (Huilt.) De rest van de ochtend is in nevelen gehuld. Het laatste wat ik me herinner is dat ik vluchtte. Maar waarheen? De apenkooi zit op slot, dat wist ik dondersgoed. Ik verzette me, puur principieel, zoals ook mijn vader zich verzette met een gebalde vuist diep in zijn broekzak. Ik trapte spullen omver, poogde de deur in te slaan zonder succes, ik zie nog de verpleegkundige zeggen: ‘Doe nou niet, Christine.’ Er verscheen meer personeel, ik raakte in paniek. Ik wist niet goed wat er gebeurde, ik knapte haast van woede! Meteen begon ik om mij heen te slaan en door de vijand omsingeld besloot ik, tot aan mijn laatste kracht, moedwillig om mij heen te hoesten.

Hoe kwam ik in deze afgesloten kamer terecht? De ruimte was leeg, geen mens te zien, een desinfecteerlucht. Ik droomde dat ik om hulp riep en ineens zag ik mijn vader. Een grote witte kosmonaut, met een plastic glas water.

Mail

Doris ter Horst (1991) is werkzaam als arts in opleiding tot psychiater in het UMC Utrecht. Ze woont met haar man in Amsterdam. Haar debuutroman is in de maak.

Zep de Bruyn (1990) is illustrator, visueel ontwerper en redacteur werkzaam in Amsterdam en Eindhoven. Hij maakt 2D, 3D en bewegend beeld, vaak verhalend en zowel figuratief als expressief.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Overwoekerdagen

Overwoekerdagen

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Lars Meijer vertelt over het besef dat je 's nachts niet langer een kacheltje bent om naast te liggen en elkaar weer zien voordat de winter begint in een brief die wel eens de laatste zou kunnen zijn. Lees meer

hoofstuk Leonieke Baerwaldt Bouw zandkastelen debuutroman schrijven zand

Bouw zandkastelen

In dit Hoofd//stuk helpt debutant Leonieke Baerwaldt je op weg in het woud van schrijven aan je debuut. Romanschrijven begint vaak als zoektocht naar zand. Lees meer

Nestelen

Nestelen

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Odette van Heesbeen vertelt over een godswonder, pukkelarmen en uitgroeien tot wie je hoort te zijn. Lees meer

Vlindervleugels

Vlindervleugels

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Tessa van Rooijen vertelt over het verder woekeren van een lichaam en naar huis willen onder een regendouche met warm water en lavendelzeep. Lees meer

Overgangsperiode

Overgangsperiode

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Frederike Luijten vertelt over uitgedroogde dijen en het krijgen van een nieuw lichaam. Lees meer

Korfgeest 2

Korfgeest

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Tim Bongaerts maakte een web van woorden om in te vallen en te wachten op de zondvloed. Lees meer

Je wordt niet thuisgebracht

Je wordt niet thuisgebracht

Een kort verhaal over Passoã, natte patat op de grond van het zwembad, ontsnappingsplannen en verlangens die schuren als zand. Lees meer

Zwamvolk 2

Zwamvolk

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Lotte Bijl trapt af met een verhaal over het mos dat je komt halen, over hoe een heksenkring ontstaat en zwammen die op gezichten groeien. Lees meer

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen 5

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen

Hoe schrijf je over iets wat niet meer tastbaar is? Miray van der Bend schreef een collagegedicht over vakanties van vroeger in Turkije. Over de geur van het vliegveld, de granaatappels in de tuin van haar oma, de rimpels op haar gezicht. Lees meer

Gebroken Kaars van Sanne Balen over yoga, liefde en leed

Gebroken Kaars

De hoofdpersoon schrikt ondersteboven wakker. Hoe geef je jezelf een houding als je wereld op zijn kop staat? De titel van dit kortverhaal van Sanne van Balen over yoga, liefde en leed is tevens de aanbevolen leeshouding. Leg je kamer eens langs je benen omhoog, en begin. Lees meer

Blik of een Lappendeken 3

Blik of een lappendeken

Een fragment uit het afstudeerwerk van Dino de Haas, een sciencefictionstrip over de alledaagse horror van productiviteit, over queer relaties en queer geluk. Lees meer

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

In de gedichten van Nora van Arkel spoelen herinneringen aan en wordt er lego in de sloot gegooid. 'Alsof een eindeloze hoeveelheid tijd zich voor me uitstrekte / loom achterover ging liggen totdat het hele /landschap tijd was geworden'. Lees meer

(Geen onderwerp)

(geen onderwerp)

Vijf huisgenoten proberen via e-mails in contact te blijven over hun huis dat steeds viezer wordt. Lees meer

Iets op sterk water

Iets op sterk water

‘Ben je niet moe van deze stad?’ vraag ik.
‘Nee, ik hou van deze stad.’
‘Dat vroeg ik niet,’ zeg ik.
Iets op sterk water is de afstudeerbundel van Lieke Tijink, een verzameling verhalen over mensen die queer zijn, die elkaar tegenkomen, van elkaar houden, bij elkaar weggaan. Lees meer

Scherpe randen

Scherpe randen

'Ik startte met het wegnemen van de scherpe randen. Als er geen lijnen waren hoefde ik er ook niet langer binnen te kleuren.' Wordt het leven makkelijker als je er letterlijk niet meer op hoeft te focussen? Celine Vervaet legt ons deze vraag voor in dit herkenbare korte verhaal.  Lees meer

Elke dag is lang en prachtig

Elke dag is lang en prachtig

In haar bundel Elke dag is lang en prachtig verkent Femke Zwiep de grenzen van een dag en de grenzen van het gedicht. Lees over 634 andere levens in het verleden, over een zeemansgraf en het wachten tot de Dame Blanche op tafel staat. Lees meer

Slaapkamerraam, wereld 2

Slaapkamerraam, wereld

Buiten is het nacht. Maar wat gebeurt er als je je ogen sluit? Dan kan het buiten net zo goed een zomerse dag in New York zijn. Of een sneeuwlandschap uit je jeugd. De mogelijkheden zijn eindeloos. Lees meer

Ons Eiland en wat we vonden op de kust 3

Ons Eiland en wat we vonden op de kust

In Ons eiland en wat we vonden op de kust (het afstudeerwerk van Liene Schipper) wordt je meegenomen naar een wereld die bijna lijkt op de onze, maar waar olifanthotels kunnen praten, eenzame koeien luid loeien en brandstichting soms de oplossing lijkt. Een zoektocht naar hoe we elkaar kunnen proberen te begrijpen, en wat je nou eigenlijk moet doen als je denkt dat je elkaar eindelijk begrepen hebt.  Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer