Asset 14

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

 

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. Haar vierluik biedt een inkijk in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. In deel 1 geeft ze het woord aan natuurkundestudente Christine.

In vrijheid leven, weet jij een groter goed te bedenken? En toch: als uiterste middel kan ik, als arts in opleiding tot psychiater, verplichte zorg aan iemand verlenen. Dit mag als er sprake is van ernstig nadeel, veroorzaakt door een psychische aandoening, maar alleen wanneer er geen alternatieven meer voor handen zijn. Voorbeelden van zo’n acuut gevaar? Het behoorlijke risico op zelfdoding of ernstig lichamelijk letsel bij anderen. Vormen van verplichte zorg zijn bijvoorbeeld opname op een afdeling, maar ook: insluiting in een afgesloten ruimte. Stel je voor! De besluitvorming hiertoe gaat in de huidige coronaomstandigheden eens te meer met morele dilemma’s voor behandelaren gepaard. Die dilemma’s ken ik goed, ik ben zelf zo’n behandelaar.

In dit verhalenvierluik probeer ik al mijn hoofdpersonen eerlijk aan het woord te laten. Het open gesprekconcept, waarin betrokkenen hun eigen perspectief delen, zonder tussenkomst of toelichting van een ander, heb ik ontleend aan het werk van onderzoeksjournalist en schrijfster Svetlana Aleksijevitsj. De fictieve personages zijn illustratief voor mijn eigen indrukken gedurende de huidige COVID-19 pandemie en zijn niet een-op-een herleidbaar tot bestaande personen.

 

Christine, natuurkundestudente, 24 jaar: Hoop op het einde der tijden

Ik wil zo graag dood! Ik ijsbeer door de kliniek en onderzoek mijn mogelijkheden. Ik ben bang, toch. Maar de redding van boven zal een troost zijn. De eerste keer dat ik uit het leven stapte, gebeurde er niets. Ik werd maar wakker en wakker, telkens weer. Achter de ramen wemelde het van geuren en geluiden, de maanden op de afdeling kropen als slakken voorbij.

Ik ben van kindsbeen een gelovige, geboren in Apeldoorn, waar ik heb gewoond met mijn broers en zussen, mijn ouders, onze hond Bello, ooms, tantes, lieve buren ook. We gingen drie keer per week naar de kerk. De mensen deden dezelfde dingen, zagen er hetzelfde uit. Ik kon het best met mijn vader opschieten. Hij vertelde me dat ik als kind een angsthaas was, dat hij me moest smeken om naar school te gaan. Ik hield van boeken lezen, de rest van mijn leven werd inderdaad bestierd door onzekerheden. Ik liet me alleen door hem overhalen om uit mijn schulp te kruipen. (Pauzeert.)

In mijn ouderlijk huis hangt een oude zwartwit foto van mijn vader aan de muur: een gewone jongeman. Secuur, ernstig, eigenlijk heel aardig, maar ook, als je goed kijkt, een ballende vuist. Ik was blij dat ik op hem leek, hij redde zich immers, toch?

Ik moet erover praten. Maar waarover? Ik ben alle moed kwijt.

Toen het lente werd, stierf mijn vader plotsklaps. Sindsdien haat ik alles. Vooral mezelf... ik begrijp niet waarom ik een voorstelling van een mooi leven maakte. Ik zat aan zijn IC-bed en begreep als enige dat hij er al niet meer was. Zijn wang was koud, zijn ogen traanloos. Een walgelijk hol cocon. ‘s Nachts pieker ik me een ongeluk. Ineens zie ik mijn vader, rottend, een enorme stank! Ik wil me verstoppen, ik wil me losrukken van alle anderen, ik wil verliefd en geliefd worden! Heer, ik ben zover, verlos mij. Maar met Hem praten doe ik ook niet meer.

Ik wil dood en dus moet ik naar een psychiater, zit ik gevangen tussen de onnozelen (lacht spottend en verontschuldigend tegelijk). Ik moet erover praten. Maar waarover? Ik ben alle moed kwijt. Wanhoop is een blubber waar je gemakkelijk in uitglijdt, maar schier onmogelijk uit overeind komt.

Toen ik om twee uur vannacht opstond, zakte ik in een soort ijltoestand in elkaar. Ik hoest. ’s Morgens kwam de arts, ze leek eerder een marsmannetje. Alleen haar vertrouwde blik, gepantserd achter een spatbril, herkende ik.

‘Christine, ben je niet goed?’ – Ik kreeg er rillingen van: ‘Ja hèhè, wordt er één wakker, ik voel me al maanden KUT!’

We zijn met zestien op de afdeling. Dus werd ik in quarantaine geplaatst, zodat ik niemand kan besmetten. Ik hoop dat ik zwaar ziek word, binnen één week dood. Maar in totale afzondering? Geen bezoek, geen dagprogramma meer? Ik zeg het je, alsjeblieft, dat trek ik niet, dan implodeer ik. (Huilt.) De rest van de ochtend is in nevelen gehuld. Het laatste wat ik me herinner is dat ik vluchtte. Maar waarheen? De apenkooi zit op slot, dat wist ik dondersgoed. Ik verzette me, puur principieel, zoals ook mijn vader zich verzette met een gebalde vuist diep in zijn broekzak. Ik trapte spullen omver, poogde de deur in te slaan zonder succes, ik zie nog de verpleegkundige zeggen: ‘Doe nou niet, Christine.’ Er verscheen meer personeel, ik raakte in paniek. Ik wist niet goed wat er gebeurde, ik knapte haast van woede! Meteen begon ik om mij heen te slaan en door de vijand omsingeld besloot ik, tot aan mijn laatste kracht, moedwillig om mij heen te hoesten.

Hoe kwam ik in deze afgesloten kamer terecht? De ruimte was leeg, geen mens te zien, een desinfecteerlucht. Ik droomde dat ik om hulp riep en ineens zag ik mijn vader. Een grote witte kosmonaut, met een plastic glas water.

Mail

Doris ter Horst (1991) is werkzaam als arts in opleiding tot psychiater in het UMC Utrecht. Ze woont met haar man in Amsterdam. Haar debuutroman is in de maak.

Zep de Bruyn (1990) is illustrator, visueel ontwerper en redacteur werkzaam in Amsterdam en Eindhoven. Hij maakt 2D, 3D en bewegend beeld, vaak verhalend en zowel figuratief als expressief.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Een ritje maken

Een ritje maken

In dit verhaal van Sonja Buljevac maken Renée en haar oma een wandeling bij de boulevard van Vlissingen. Terwijl haar oma volop geniet, wordt Renée geconfronteerd met de gebeurtenissen van de vorige nacht. Lees meer

De dochter van Baba Yaga met illustratie van Micky Dirkzwager

De dochter van Baba Yaga

Saar, een slapeloze studente, leeft op dubbeldrop en kan haar ex niet vergeten. Op een nacht belt ze haar moeder. ‘Vanaf mijn drieëntwintigste werd het allemaal beter, Saar.’ Is er hoop? Een rauw sprookje van Lena Plantinga over het herstellen van je vrouwelijke intuïtie, of pogingen doen tot. Lees meer

Alsof het stil was 1

Alsof het stil was

In dit korte verhaal van Janna Claudius slapen een van elkaar vervreemde moeder en dochter een nachtje op dezelfde kamer. Lees meer

De tanden van opa

De tanden van opa

Bart en zijn vader brengen het kunstgebit van Barts opa terug naar een Duitse soldaat. Een verhaal van Pieter Drift over het onkenbare verleden en de anoniem gestorven vijand die we nooit helemaal zullen kennen. Lees meer

Ik Zeg Emily

Het verlangen naar Emily is simpel

De debuutbundel van Yentl van Stokkum bevindt zich tussen poëzie en spookverhaal in, waarin een jonge dichter het graf bezoekt van een door haar geliefde schrijver en bezeten terugkeert. Lees meer

Automatische concepten 51

[Hier komt nog iets]

Roos Vlogman is sinds het schrijven van haar eigen roman geobsedeerd door het verschil tussen verzinnen en vertellen. Gaat het vertellen haar zelf altijd makkelijk af? Lees haar tips om inspiratie te krijgen van naaktkatten, op tijd te stoppen met schrijven en om soms net te doen alsof je geen ambities hebt. Lees meer

Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Kinken in een ruggengraat

Kinken in een ruggengraat

''We liggen samen in bed en ik vraag je om een herhaling van de tijd.
‘Herhaling bestaat niet,’ zeg je, ‘alleen verandering.’''
Een kort verhaal van Welmoed Jonas over hoe nachtvlinders elkaar kunnen vinden in het donker en het wachten op een nieuwe huid. Lees meer

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

Een ongepland moederboek

Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare? Lees meer

Vitamine D

Vitamine D

De hoofdpersoon van dit korte verhaal spreekt met haar therapeut af in de trein. Lekker efficiënt en zo krijgt ze korting op de sessie. Nadeel is wel dat de andere forenzen zich met de therapie gaan bemoeien. Of is dat juist een voordeel? Lees meer

Asrest 1

Nieuwe materialen voor de huid

Voor de Klimaatweek schreef Pieter Van de Walle een gedicht bij het element water, waarin een onheilspellende stilte voor de storm weerklinkt. Lees meer

Asrest

Asrest

Voor de Klimaatweek schreef Meliza De Vries een gedicht bij het element vuur, vol vlammen die telkens weer vergeten worden. Lees meer

onder ons vergeten

onder ons vergeten

Voor de Klimaatweek schreef Johannes Lievens een gedicht bij het element aarde, over vallen en loslaten. Lees meer

De hitte is zwaar als ze op je valt

Voor de Klimaatweek schreef Anke Verschueren een gedicht bij het element lucht, waarin iemand bijzondere souvenirs van omzwervingen verzamelt. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

 1

Waarom ik geen danser kon worden

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Wat is hun advies? Lees het in het Hoofd//stuk. Annelies van Wijk trapt af met de vraag hoe je (g)een alwetende verteller wordt. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Dit. Is. Goddelijk. Alternatief kerstverhaal Annemieke Dannenberg Dymphie Huijsen

Dit. Is. Goddelijk.

Joost is op vakantie in Spanje met zijn zwangere vriendin. Maar is de baby van hem, of van Marina’s open relatiescharrel HG? Begint Joost ongelovig te worden, of moet hij zijn liefdesbaby maar gewoon omarmen?
Een tragikomisch kerstverhaal door Annemieke Dannenberg. Lees meer