Asset 14

Duurzame Garnaal?!

Hoe zit het eigenlijk met tropische garnalen? Kun je die nog met een schoon geweten eten of kun je dan beter gelijk een plofkip gevuld met blauwvin tonijn op tafel zetten? Hard//hoofd vroeg het garnalenexpert Willem van der Pijl en de illustratoren van Detour.

Vijf jaar geleden had ik het nooit kunnen bedenken, maar tegenwoordig noem ik mijzelf een garnalenexpert. Aan een verblijf in India en een onderzoek naar de lokale garnalenindustrie heb ik een passie voor tropische garnalen overgehouden. Als garnalenexpert kan ik het vaak niet laten: wanneer ik door de supermarkt loop moet ik de etiketten van de garnalen die in de schappen liggen bekijken. Op het etiket staat vermeld om welke soort het gaat, waar de garnaal vandaan komt en hoe hij geproduceerd is. Meer dan 90 procent van de tropische garnalen die wij eten is afkomstig uit India, Indonesië, Bangladesh, Vietnam, Thailand, China en Ecuador. En hoewel ik dus een passie heb voor deze tropische garnalen moet ik iets toegeven: ik eet ze bijna nooit.

Een paar jaar geleden kwam ik erachter dat bijna alle tropische garnalen die wij eten gekweekt zijn. In eerste instantie was ik lichtelijk teleurgesteld. Een wild gevangen garnaal klinkt toch leuker en lekkerder dan een garnaal die gekweekt is in een vijver op het land? Wilde garnalen leven op de bodem van de oceaan en eten alles wat daar ligt. Het zijn echte bodemgrazers. Om hen te vangen trekken garnalenvissers hun netten met een balk over de zeebodem. Deze methode zorgt ervoor dat de hele bodem wordt losgewoeld. Het koraal wordt vernietigd en de zeebodem blijft achter als een kale vlakte. Doordat garnalenvissers met heel fijnmazige netten werken, zijn er enorme bijvangsten van vissen en andere zeedieren. Deze bijvangst wordt weer overboord gegooid omdat de vissers aan boord beperkte ruimte hebben en garnalen veel meer waard zijn. Critici noemen de tropische garnalenvisserij een van de meest schadelijke visserijen ter wereld. Maar met name in Azië loopt de garnalenvangst al jaren terug. Dit resulteert in hoge prijzen, waardoor er tegenwoordig haast geen wild gevangen, tropische garnalen in onze supermarkten te vinden zijn. Gelukkig maar, toch?

Kweek garnaal

Gekweekte garnalen zijn veel goedkoper dan gevangen garnalen. Ze worden geproduceerd in tropische kust- of deltagebieden waar rivieren uitmonden in de zee en zoet en zout water zich vermengen. Oorspronkelijk zijn deze gebieden begroeid met mangrovebossen. Sinds in de jaren negentig de vraag naar tropische garnalen zo groot is dat die niet meer met alleen gevangen garnalen kan worden voorzien, worden in hoog tempo stukken mangrove gekapt om kweekvijvers aan te leggen. De afgelopen jaren heb ik in verschillende Aziatische landen garnalenboerderijen bezocht en ik heb me verbaasd over de enorme diversiteit. De boerderijen verschillen in grootte, professionaliteit, en in intensiviteit van de kweek. Terwijl traditionele kwekerijen meestal in handen zijn van vissers of rijstboeren, worden moderne kwekerijen beheerd door hoogopgeleide mensen die geld geroken hebben. Bij een intensieve kweek kan er per hectare wel 20.000 kilo garnalen worden geoogst terwijl dat in de traditionele kweek soms maar 500 kilo is.

Het grootste probleem van de tropische garnalenkweek is dat voor de bouw van kweekvijvers mangrovebossen in kwetsbare kustgebieden gekapt worden. Mangrovebossen beschermen niet alleen de kustgebieden tegen tropische stormen en vloedgolven, het zijn ook de broedgronden voor wilde garnalen en andere vissen en zeedieren. Door de bossen te kappen verliezen mensen hun beschermde leefomgeving en komen de populaties van wilde garnalen en andere zeedieren onder druk te staan. En dit is niet alles. Als kweekvijvers niet goed beheerd worden bestaat het gevaar dat de bodem van de vijvers zo vervuild raakt dat de vijver na een paar jaar onbruikbaar wordt. De boeren moeten dan weer nieuwe vijvers aanleggen en de oude vijvers blijven als een soort woestijnlandschap achter. Het zoute water dat in de vijvers gepompt is heeft de grond verzilt waardoor die onvruchtbaar is geworden en er geen andere gewassen meer gekweekt kunnen worden. Bovendien is ook het grondwater aangetast waardoor er een tekort is aan zoet water. Ten slotte zijn er boeren die, nadat zij de vijvers verversen, het water zonder behandeling laten terugstromen in de rivier. Door vervuiling van het rivierwater wordt de biodiversiteit aangetast wat weer negatieve gevolgen heeft voor andere gebruikers van het water.

Gestreste garnaal

Hoewel het misschien raar klinkt, zijn garnalen erg stressgevoelig. Ze worden gestrest van een slechte waterkwaliteit, wat te maken kan hebben met de temperatuur, de zoutwaarde of bijvoorbeeld de hoeveelheid zuurstof in het water. Als de waterkwaliteit in de kweekvijvers niet goed is, lopen de garnalen een groot risico om ziek te worden. Ziekte in een garnalenvijver resulteert vrijwel onmiddellijk in een mislukte oogst. Een verloren oogst kan voor een boer een faillissement betekenen. Boeren gebruiken daarom verschillende antibiotica, probiotica en allerlei chemicaliën die voor een betere waterkwaliteit moeten zorgen en de garnalen preventief moeten beschermen tegen ziektes. Deze middelen, en met name de antibiotica, beschermen de boer tegen mislukte oogsten maar zijn een gevaar voor onze gezondheid. Hoewel de EU via wetgeving probeert om het gebruik van schadelijke middelen tegen te gaan, is dat tot op heden nog niet helemaal gelukt. Regelmatig worden er in Europese havens containers met garnalen geweigerd omdat er bij steekproeven verboden stoffen in de garnalen zijn aangetroffen.

Geen garnaal?

De duurzame garnaal bestaat dus niet. Moeten we dan helemaal stoppen met het eten van tropische garnalen? Nee, dat niet de oplossing. Het probleem waar kwekers mee geconfronteerd worden is dat Europese supermarkten niet bereid zijn om extra te betalen voor een gecertificeerd product. Ik denk dat wanneer wij als consumenten eisen dat onze producten duurzaam en veilig zijn en ook de prijs betalen die duurzame en veilige productie mogelijk maakt, producenten altijd bereid zullen zijn om aan onze voorwaarden te voldoen.

De grote vooraanstaande Nederlandse supermarkten hebben vorig jaar aangekondigd dat zij vanaf 2015 alleen nog maar duurzame vis en garnalen zullen verkopen. Voor gekweekte vis en garnalen hebben de Nederlandse supermarkten zich uitgesproken voor het Aquaculture Stewardship Council (ASC) waarvan nu al gecertificeerde duurzame pangasius- en tilapiafilets in de supermarkt liggen. Naar verwachting zullen volgend jaar in veel supermarkten ook de garnalen een ASC-logo dragen, wat betekent dat de kwekerijen aan bepaalde voorwaarden op het gebied van duurzaamheid en sociale verantwoordelijkheid voldoen. Als wij willen bijdragen aan een duurzamere tropische garnalenindustrie dan moeten we bereid zijn om meer te betalen voor een portie garnalen. Als we dit niet doen zullen de garnalenkwekers op de lange termijn kiezen voor andere markten waar duurzaamheid minder hoog in het vaandel staat. Wij verliezen dan onze invloed op de sector en ik ben bang dat de duurzame garnaal dan nog verder van huis is. Mijn advies: als je net zo gek bent op tropische garnalen als ik, draag dan je steentje bij, hou de schappen in de gaten en koop, zodra het kan, die langverwachte duurzaam gecertificeerde garnaal.

--

Dit is een gastbijdrage van Willem van der Pijl. Willem werkt als garnalenexpert bij de universiteit van Wageningen. De illustraties zijn gemaakt door Nina Mathijsen en Marnix de Klerk van Detour.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
'Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’ 1

‘Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’

Na het overlijden van zijn grootouders vinden Stephan Splinter en zijn vader op zolder een schat aan informatie. Aan de hand van de documenten en de spaarzame verhalen van opa, beginnen ze hun veelbewogen familiegeschiedenis in Nederlands-Indië te reconstrueren. Lees meer

Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 47

Ontspan, Vladimir is hier

Deze week worden onze redacteurs blij van de zooi van iemand anders, de PlayStation en een Putin-stickerpakket. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer