Illustratie: Gemma Pauwels

In het laatste deel zien we hoe er in de Britse hoofdstad té veel mensen, té veel auto’s, té veel uitlaatgassen en dus té veel longkankers zijn." />

Illustratie: Gemma Pauwels

In het laatste deel zien we hoe er in de Britse hoofdstad té veel mensen, té veel auto’s, té veel uitlaatgassen en dus té veel longkankers zijn." />
Asset 14

Londen

Hardhoofd liet de afgelopen weken zien hoe lastig het is uit te leggen wat een stad ‘duurzaam’ maakt of wat ‘duurzame ontwikkeling’ is. Toch heeft het vage en onduidelijke begrip ‘duurzame ontwikkeling’, sinds haar geboorte twintig jaar geleden, een sterk instrumentele invulling gekregen. Van roof top gardening in New York tot afvalberg in Tel Aviv, van recycling als niche in Parijs tot mainstream in Amsterdam: de door ons beschreven projecten zijn allemaal pogingen om verschillende milieuproblemen aan te pakken op lokaal niveau. In het laatste deel van de serie neemt Annabel Londen onder de loep.

30-Apr-2011 11:10:12 Yo Pete, fancy a swim? x Annabel
30-Apr-2011 11:10:13 Yes! Fancy a picknick? x P
30-Apr-2011 11:10:16 Yes! Buying some ham at the Giggly Pig stand as we speak. Better enjoy it, farmer’s market is madly expensive.. A
30-Apr-2011 11:10:18 Are you off your trolly? I’m talking free picknick here. Hunter-gathering in a skip outside Marks and Spencer right this minute. P
30-Apr-2011 11:10:19 You’re a freeganist now?? A’bel
30-Apr-2011 11:10:23 Just a little light shoplifting with the uplifting, slightly smug satisfaction of having made a protest against one of the grosser evils of the modern retail system. P
30-Apr-2011 11:10:24 Whatevs. See you at the fresh water pond up in Hampstead. A
30-Apr-2011 11:10:24 Don’t be a tit. The one with the ducks?
30-Apr-2011 11:10:25 Yeah

Een lang weekend in Londen. Terwijl miljoenen burgers in de file staan (op weg naar de kust) en de roetnevels over de stad trekken, nemen Pete, James en Waseem een duikje in het verswatermeertje, eten de meisjes in hotpants zeewiersalade in het gras, beatboxen de Ghetto Boyz in de schaduw van een ruisende paardekastanje en gooit een punker in bikini een frisbee naar haar teckel. Met een beetje mazzel sjokt er ook nog een kudde herten voorbij. Afgezien van de longkanker is het op hete lentedagen goed vertoeven in Londen. Je kiest een park of bos (van paleistuin-chique tot Peter-Rabbit-idyllisch of achterbuurt-vuig, afhankelijk van je stemming) en daar hang je dan de hele dag tot de Britse regering het smogalarm weer heeft uitgezet. Dat is pas leven.

‘Duurzame ontwikkeling’ gaat in essentie over het behoud van ‘kwaliteit van leven’. Maar wat betekent dat eigenlijk? De Brit vindt het leven bijvoorbeeld al van kwalitatief hoog niveau als ze met hun mates op een vrije maandagmiddag lauw bier mogen drinken en een eekhoorn fijn op hun schoot komt zitten. Is dat nu sustainable? Hardhoofd’s duurzaamheidserie van de afgelopen weken liet onder andere zien hoe lastig het is uit te leggen wat een stad ‘duurzaam’ maakt of wat ‘duurzame ontwikkeling’ is. Hoe groen is de Britse hoofdstad, het multiculturele hart en financieel handelscentrum van Europa dat even veel inwoners telt als de staat Israel en het winkelwalhalla is voor de rijke consument? Een startpunt om de houding van een stad jegens duurzame ontwikkeling te begrijpen, is te kijken naar het grootste probleem. En dan kom je al snel uit bij het kernprobleem van iedere metropool: overschot.

Street art van Bansky in Londen

Overschot betekend simpel gezegd, dat er té veel is. Té veel mensen, té veel auto’s, té veel uitlaatgassen (en dus te veel longkanker, wat op zich het bevolkingsoverschot weer tegengaat, waarmee ik niet wil zeggen dat dit een handige oplossing is – of in ieder geval verre van ideaal) en tenslotte: te veel productie. Noem het ‘overproductie’, noem het ‘onderconsumptie’, in dit deel van de aardbol is er eenvoudigweg te veel. Te veel voor weinig en te weinig voor veel. ‘Denk aan de kinderen in Afrika!’ zei mijn oma altijd als ik mijn bord niet leeg at. Maar onlangs kwam ik eracht dat dat eten helemaal niet naar Afrika ging! Het ging in de prullenbak. Overschot zorgt namelijk voor waste en dat laatste Engelse woord is het kernbegrip van duurzame ontwikkelingprojecten in consumentistische steden als Londen. Waste laat zich niet zomaar vertalen naar het simpele woord ‘afval’. Waste verwijst zowel naar materiaal dat onbruikbaar is (of geworden is), als naar overtolligheid, verkwisting en verwoesting.

Nu is dat iets dat de ‘Londenaar’ steeds meer tegen probeert te gaan. Sterker nog, bewust leven of ‘groen zijn’ is inmiddels van niche uitgegroeid tot trend tot vanzelfsprekendheid. De manier waarop mensen daar invulling aangeven, verschilt wel aanzienlijk en is met name afhankelijk van monetaire middelen.

Refill Groceries, Happy Cow, Wormery

Allereerst heeft de welvarende Londenaar het er allemaal erg druk mee. Neem bijvoorbeeld de Refill Grocery in de betere wijk. In deze bijvulsupermarkten schept de bewuste Brit, met de dikke muffinderrières fier in de lucht, yoghurt uit een grote bak in een zelf meegenomen plastic bakje, waar volgens het label ooit olijven in hebben gezeten. Van waspoeder tot prikwater, alles kan je er bijvullen. Daarnaast is het woord 'plastic tas' volstrekt archaïsch (‘Plestik zekje? You mean ‘canvas’ bag?’), is het vreemd om je afval niet te scheiden en is de farmer’s market met zijn Happy Cow-kraam of Giggly Pig voor velen op zaterdag een vaste prik (geheimtip: de leukste boerenmarkt vind je op een begraafplaats achter een sjofel kerkje tegenover Oval tube station, Lambeth South). De Happy Cow burger wordt uiteraard in recyclebaar papiertje verpakt.

Maar ook in een onvermogend stadsdeel als Hackney kunnen haar inwoners bewust leven. Het stadsdeel subsidieert ‘wormeries’ om haar inwoners te helpen hun bio-afval op een groene manier af te breken. Juist ja, door het door wormen in een vat op te laten eten. En ze lusten alles, die wormen. Zelfs kippenbotten. En als de wormen het afval na een paar dagen verteerd hebben, poepen ze het uit. Een soort geel drabje. Deze vloeibare feces kan je ‘tappen’ (zelfde ervaring als een Heineken tapvat, maar nét anders) en daarmee je planten mesten. Van kip tot worm tot mest tot bloem.

Freeganism & Skip Diving

Freeganism was een tijd lang alleen in alternatieve kringen te vinden, maar inmiddels neemt het aan populariteit toe en groeit het bewustzijn dat veel bruikbaar voedsel wordt weggegooid. Freeganists halen hun eten uit afvalbakken van grote concerns door middel van ‘skip diving’ – ook bekend als dumpster diving (VS). Een freeganist eet geen vlees, behalve als het in de prullenbak gevonden is. (Dit is overigens laatst strafbaar gebleken.) Het is een vorm van anti-consumentisme, waarbij ernaar gestreefd wordt buiten de conventionele economie te leven. Je hoeft je niet per se een freeganist te zijn om toch in afvalbakken te duiken. Skip diven is er in vele soorten en maten. Sommigen nemen het zelfs heel letterlijk en verzinnen manieren om de afvalcontainers als ‘urban space’ een nieuwe invulling te geven. Bijvoorbeeld als urban pingpong tafel, skaters-ramp of zwembad.

Londen is dus, met uitzondering van alle CO2-uitstoot, behoorlijk groen. Alleen helaas niet voor lang, want de nieuwe Britse regering heeft hun departement voor Sustainable Development kort geleden flink bijgesnoeid (toegeven, het ging ook wel bijna té goed). Toch jammer, want juist voor een regering is ‘duurzame ontwikkeling’ zo makkelijk: met je korte termijnbeleid de wereld zo min mogelijk proberen te trashen, op de lange termijn. Met het korten van juist dit departement, ligt de druk meer dan ooit op particuliere initiatieven. En het motto van al die initiatieven lijkt te zijn: zero waste. Dat klinkt allemaal heel mooi, maar boks maar eens tegen het systeem op. Zijn deze anti-consumentisme-projecten niet uiteindelijk gewoon een waste of time? Of in de woorden van Sir Winston Churchill: “However beautiful the strategy, you should occasionally look at the results.” En die resultaten zijn op lokaal niveau veelbelovend. Behalve die longkanker dan. Het leven moet potverdorie wel een beetje zwartgallig blijven.

Illustratie: Gemma Pauwels

Mail

Annabel

Gemma Pauwels is freelance illustrator en woont in Amsterdam.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

Alles Vijf Sterren: 44

Warm en comfortabel

Deze week worden onze redacteurs blij van een goede jas en muziek om mee naar bed te gaan (of juist mee op te staan). Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur denkt mee over de koers van het tijdschrift en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 43

Lekker soggen

Deze week worden onze redacteurs blij van lachen om Mark R., lessen over de media en het kunnen bijdragen aan de vismigratie in Utrecht. Lees meer

Een ritje maken

Een ritje maken

In dit verhaal van Sonja Buljevac maken Renée en haar oma een wandeling bij de boulevard van Vlissingen. Terwijl haar oma volop geniet, wordt Renée geconfronteerd met de gebeurtenissen van de vorige nacht. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Eindelijk lente

Eindelijk lente

Deze week worden we blij van een fijn boek, roze k-pop en Den Bosch. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer