Asset 14

Horrorhoofd

Ze mocht best laat thuiskomen, maar niet te laat. Na talrijke overtredingen in haar vroegste discojaren besloot Laura beter te gaan plannen. Nu leeft ze in een woud van snoozende reminders.

CPB’tje word ik soms genoemd, vanwege mijn ziekelijke neiging tot plannen. Als je het optimistischer wilt omschrijven kun je zeggen dat ik veel met de toekomst bezig ben. Weer wat minder aantrekkelijk: controledwang. In strijd met de constante chaos in mijn hoofd probeer ik alles wat daar rondtolt vast te spijkeren. Met agendapunten, lijstjes en overzichten. Als ik mijn ogen sluit zie ik een blokkenschema van mijn dagen, dat er ongeveer zo uitziet:

Een blokkenschema van ontwerpster Melissa Easton

Horror vacui regeert mijn hoofd, angst voor de leegte. Niet dat ik bang ben voor rust en stilte, integendeel, onder die omstandigheden gedij ik vaak het best, maar ín dat hoofd gebeurt hetzelfde als op een vaas uit de Geometrische Tijd in het oude Griekenland. Ieder ongebruikt stukje wordt beklad. Het was een groots moment van herkenning toen ik tijdens mijn studie oog in oog kwam te staan met het toonbeeld van dit stijlkenmerk, de Dipylon-amfoor.

Dat de kaarten zo geschud zijn heb ik regelrecht te danken aan mijn ouders. Niet alleen vanwege hun genetisch materiaal, maar meer nog door het feit dat ze in mijn pubertijd nogal rigide waren, vooral waar het uitgaan betrof.

Ik mocht heus uit, ik mocht zelfs behoorlijk laat thuiskomen: zaterdagnacht om half vijf. Maar wee mijn broze gebeente als dat acht over half vijf werd. Dan stond mijn vader in zijn verwassen groene badjas naast de bijkeuken te wachten met een donderattaque rechtstreeks uit de hel (ongeacht het bijzijn van vrienden).

Dat nooit meer, besloot ik na talrijke overtredingen in mijn vroegste discojaren. Maar, ik wilde ook weer niets missen van de nacht, waarin elke seconde van levensbelang was. Daarom ontwikkelde ik noodgedwongen steeds verfijndere technieken om die nacht maar tot het maximum te rekken en tóch op tijd af te kloppen op de slaapkamerdeur van mijn lieve ouders, die met gespitste oren lagen te wachten op het piepende tuinhek, de krakende traptrede, de zo nuchter mogelijk uitgevoerde bonk op de deur. Het vereiste een complex intern organisatievermogen om dat op tijd klaar te spelen, zeker na een bezoek aan het grootst mogelijke aantal etablissementen dat op één avond waar te maken was, de langdradige maar broodnodige afscheidsrituelen onderweg en dan nog de keuze uit de verschillende manieren om me zo snel mogelijk van de laatste zuipschuur naar de overloop van mijn ouderlijk huis te begeven. Voor het eerst in mijn bestaan ontdekte ik werkelijk het nut en de noodzaak van plannen en daaruit voortvloeiend de uitstekende functie ervan als tijdverdrijf.

De aanzet voor een verslaving was geboren (overigens niet de enige uit die periode). Ik durf trouwens te zweren dat heel veel mensen ongewenst verslaafd zijn aan plannen en ik durf ook een klein beetje te zweren dat de meesten dat niet eens doorhebben. Volgens het horror vacui-principe dat zich naast de kunst en de natuurkunde (het was Aristoteles die ontdekte dat lege ruimtes in de natuur steevast als vanzelf weer werden ingevuld) ook in de filosofie heeft genesteld, komt dit voort uit een existentiële angst voor de leegte, waarbij de leegte 'het onbekende' is en de dood daarvan natuurlijk weer het meest afschrikkende voorbeeld. Om de angsten die daaruit voortkomen te beheersen is de mens volgens deze weinig opbeurende theorie voortdurend bezig zekerheid te creëren: benoemend en invullend slaat hij zich door het leven. Onze hersenen zijn zelfs al zo ver geëvolueerd dat ze dit constant én automatisch doen.

Die dwangmatige werking van mijn eigen hersenen ontdekte ik tijdens een poging tot mediteren. Bedoeld, meende ik, om dan in ieder geval wat rustiger te worden. Het kwam er echter op neer dat ik ging zitten, gefocust op mijn ademhaling met het voornemen alle langskomende gedachten te bezien en vervolgens los te laten maar shit! Wat een parade! Ik kon niet eens uitademen zonder te denken aan het uitsterven van de blauwvintonijn, mijn lekkende dak, de boekenbon en wie daar ook alweer op afgebeeld stond en hoeveel geld bij dat hoofd hoorde en of Harry Mulisch ook op de tientjesboekenbon zou kunnen staan of dat die hele bon alweer ouderwets was want heb je tegenwoordig geen pasjes en straks korianderzaadjes kopen bij Yammie Yammie de groenteboer die er ook precies uitziet als een Yammie Yammie hij begint veel vroeger met werken dan ik en kut die e-mail!

In 2,4 seconden.

Sinds dat mediteren is het een gemeen zware last om me verzekerd te weten van het denkgeweld dat zich overal tussendoor perst. Ooit was het nog slechts achtergrondrumoer, redelijk draaglijk, maar sinds mijn aandacht er als een schijnwerper langs scheerde, zie ik mijn gedachten constant in hun ware lelijkheid voorbijspringen. Samen met mijn telefoon probeer ik deze gedrochten nu te bestrijden door apps als things, notes, 2Days en agendapunten en vernuftige alarmsystemen in te zetten (dit uiteraard toegejuicht door mijn planmanie). Mijn lievelingsstrijdwapens hierbij zijn de reminders die je op een bepaalde tijd en vooral locatie kunt laten afgaan. Maar ondanks de aantrekkelijke interface die orde en rust belooft, werkt het volgens hetzelfde principe als de muur die ik ooit met schoolbordverf beschilderde (in de veronderstelling dat mijn leven meer gestroomlijnd zou verlopen als ik daar iedere dag op kon schrijven en vooral wegstrepen).

Het treurige resultaat destijds was dat ik allereerst wekenlang bij thuiskomst herinnerd werd aan de dingen die ik dus nog stééds niet had gedaan (Spaans leren, afstuderen). Niet veel later was mijn goede voornemen verworden tot een dofgrijze veegwand. Gek genoeg paste ik het zo geliefde horror vacui-principe hier nou eens níet toe en bleef de muur tot ik verhuisde effen vuilgrijs. Jammer voor je, Aristoteles, met je "elke leegte wordt opgevuld".

Alhoewel, sporadisch verscheen er toch een lief krijtbericht van een bezoeker. Precies zoals nu op mijn telefoon eigenlijk. In het woud van snoozende reminders (vooral de locatiereminders zijn funest, want die zie ik meestal pas als ik in volle vaart langs de betreffende locatie ben geracet) blijf ik de opdrachten aan mijzelf gedachteloos wegvegen, wegvegen, wegvegen. Met goddank af en toe een lief berichtje tussendoor.

Overigens is dit jaar de eerste vrouwelijke directeur van het CPB aangetreden. Laura heet ze.

Mail

Laura van der Haar is archeoloog en schrijver.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
:Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Marthe van Bronkhorst bekijkt Europa als een treinreis en stemmen voor de Europese Parlementsverkiezingen als het zijn van de conducteur op die rammelende trein. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 7

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 3)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 6

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Nooit Verzonden - wacht op titel

Afscheidsbrief aan een waardeloze dokter

Er zijn nog steeds dokters die de gezondheidsklachten van hun patiënten niet serieus nemen. Luuk Schokker schreef een openhartige brief aan één van hen. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1) 1

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Dubbelleven

Dubbelleven

Hoe kenmerkt het interieur van een multicultureel gezin zich? Emerald Liu onderzoekt hoe huiselijke voorwerpen een metaforische brug vormen met haar overzeese familieleden. ‘Het proces van achterlaten maakt alles wat je in je handen hebt extra betekenisvol, overgoten met een glazuur van kostbaarheid.’ Lees meer

Zo beweegt ze niet

Zo beweegt ze niet

Ze had zich er grondig op voorbereid. Spotify-playlists, het juiste jurkje, en zelfs een plan voor gespreksonderwerpen. Maar nu, in de rij voor de club, voelt alles vreemd en ongepast. Een audioverhaal van Lakaver (Werner de Valk en Roderik Maes). Lees meer

Ik wil het woord tokkie nooit meer horen

Ik wil het woord tokkie nooit meer horen

"Ofwel we noemen mij voortaan een tokkie, en ik zal de titel met trots dragen. Of we stoppen met het gebruik van het woord tokkie en laten het weer alleen een familienaam zijn." In deze gastcolumn geeft Anne Schepers een ijzersterk pleidooi tegen het negatieve gebruik van het woord 'tokkie'. Lees meer

Tot morgen

Tot morgen

Na bijna vier jaar als columnist voor Hard//hoofd is het voor Eva tijd voor iets nieuws, maar afscheid nemen is niet haar ding. 'Dus lieve lezers: voor jullie nu een kus op de wang, en tot morgen!' Lees meer

Wat je niet zult zien op het nieuws

Wat je niet zult zien op het nieuws

Marthe van Bronkhorst beschrijft dat wat ongezien blijft op het nieuws over de demonstaties bij de UvA. 'Maar het is wel gezien. Het is niet onopgemerkt gebleven.' Lees meer

:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

Relatietherapie voor een  meningsverschil over AI en kunst 1

Relatietherapie voor een meningsverschil over AI en kunst

Drie kunstenaars komen samen om te praten over de relatie tussen AI en kunst. Twee verschillen flink van mening, de derde bemiddelt. Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

Mooi weer spelen

Mooi weer spelen

Als Aisha’s eerste therapiesessie niet voelt als de warme deken waar ze op hoopte, mist ze groepsgenoot S., die haar een spiegel voorhield. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

Verdomme, ik heb wel geleefd

Maar verdomme, we hebben wel gelééfd

Marthe van Bronkhorst schreef in 2019 een toneelstuk dat bijna volledig werkelijkheid is geworden. Kan ze de slotscène nog weren uit de realiteit? Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

Steun Hard//hoofd en verzamel kunst!

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe schrijvers en kunstenaars. We zijn al dertien jaar gratis toegankelijk en advertentievrij. Zo’n vrije ruimte is harder nodig dan ooit. Steun de makers van de toekomst; sluit je vóór 1 juli aan als kunstverzamelaar en ontvang in juli je eerste kunstwerk!

Word kunstverzamelaar