Asset 14

Dit kun je niet maken!

Liefhebbers van het populaire Game of Thrones hadden een goed gespreksonderwerp voor maandag. De meest recente aflevering van het derde seizoen heeft een hoop losgemaakt. Waar komen al deze emoties vandaan, vroeg Rutger zich af. Als je de desbetreffende aflevering nog niet hebt gekeken, dan is dit de spoiler alert waar je op zat te wachten.

Afgelopen week gingen veel mensen klaarzitten voor de nieuwste aflevering van Game of Thrones, de HBO-serie gebaseerd op de fantasyboekenserie A Song of Ice and Fire van George R.R. Martin. Vijftig minuten later was hun plezier vervangen door verontwaardiging en verbijstering, toen twee van de hoofdpersonen op brute wijze vermoord bleken te zijn. De sociale media ontploften van de gechoqueerde en woedende reacties. Op Youtube verschenen talloze filmpjes van mensen die de aflevering voor het eerst bekeken en met betraande ogen de handen voor de mond sloegen.

"George R.R. Martin moet sterven, HBO moet naar de hel, Game of Thrones heeft me verraden."

Wat was hier aan de hand? Game of Thrones draait om een aantal families, die allemaal strijden om de troon van Westeros. Twee families vertegenwoordigen goed en kwaad: respectievelijk de eervolle, robuuste Starks uit het noorden, en de rijke, gladde Lannisters uit het zuiden. Aan het eind van het eerste seizoen van de serie werd Ned Stark, tot op dat moment de hoofdpersoon, al volkomen onverwachts onthoofd door koning Joffrey (een Lannister-telg). Inmiddels zijn we in seizoen drie aanbeland: Neds oudste zoon Robb (de knappe, nobele leider) en zijn weduwe Catelyn (de sterke vrouw) proberen de dood van de vader te revancheren in een grote oorlog. Om een pact met de machtige Walder Frey aan te gaan, moest Robb trouwen met een van diens dochters, maar hij werd verliefd en brak zijn belofte. Dit wordt goedgemaakt met een nieuwe bruiloft, waarbij Robbs oom hem vervangt. Het is een geslaagd feest, alles lijkt in orde te zijn, tot het huwelijk een complot blijkt. Robb, zijn zwangere vrouw, zijn moeder, zijn wolf en zijn leger worden als honden afgemaakt door Freys mannen. Zijn moordenaar doet hem “de groeten van de Lannisters”.

Dit was absoluut een ongekende plotwending, waarbij de good guys en dus de hoop van de kijker plotseling verdwenen, op nog grovere wijze dan met de onthoofding van Ned Stark. Robbs vrouw had hem net verteld dat ze hun kind naar de overleden pater familias wilde vernoemen. Toch was de consternatie opvallend. Ten eerste was het grappig om te zien hoe mensen zich opwonden over een feit dat allang vaststond – het hoofdstuk The Red Wedding stond in het derde deel van de boekenserie dat reeds in 2000 verscheen. Maar het meest opzienbarende was wel de verontwaardiging over deze wrede twist, die binnen een speciale Twitter-account (@redweddingtears) werd verzameld. George R.R. Martin moet sterven, HBO moet naar de hel, Game of Thrones heeft me verraden. In caps lock werd steeds weer dezelfde boodschap geschreeuwd: hoe konden jullie mij dit aandoen? Waarom is dit gebeurd?

Blijkbaar verwachten de meeste mensen nog altijd dat verhalen hen geruststellen, zeker als ze op televisie of in de bioscoop verteld worden. Het goede moet overwinnen. Misschien is er een omweg of een tegenslag, maar uiteindelijk komt alles in orde. Dat is wat we gewend zijn; het is prettig voorspelbaar. Maar zo is het leven toch niet? George R.R. Martin reageerde in een interview met Entertainment Weekly: “Ik wil onvoorspelbare verhalen schrijven. (…) Mijn boeken proberen het leven realistisch weer te geven. Er is geluk, maar ook pijn en angst. Ik denk dat fictie die het leven met al zijn donkere én lichte kanten vangt, de beste fictie is.” Eerder zond HBO met The Wire (2002-2008) al een serie uit waarin nu eens het kwaad, dan weer het goede een overwinning boekte, maar de strijd vooral in stand bleef.

Natuurlijk hebben sommige mensen al veel ellende in hun leven, en zoeken zij daar juist afleiding van in een boek of een serie. Maar uiteindelijk is de steeds terugkerende happy ending een gevaarlijke illusie, die mensen verdooft of wanhopig door het leven laat gaan. Het leidt tot een levensinstelling van permanent optimisme en valse hoop. De door films opgevoede generaties negeren de ellende om hen heen en zoeken naar een perfect soort geluk dat alleen in de menselijke fantasie bestaat. De keuze is vervolgens tussen een hersenloos soort hedonisme of permanente teleurstelling. Dat het pijnlijke realisme van Game of Thrones vooral bij jongeren zoveel woede opwekte, maakt dat hun reacties iets verwends hebben: nee, zo is het leven niet! Vertel het me niet! Ik wil het niet horen! Vertel me een fijn verhaaltje!

“Dood ze allemaal, dood ze allemaal! Zodat er niet één overblijft om het mij later te verwijten.”

Het verleden toont aan dat verhalen in het echt even vaak wel als niet goed aflopen. Martin gaf dan ook aan dat hij geïnspireerd werd door de Schotse geschiedenis. In de vijftiende eeuw werd de adellijke Douglas-clan steeds machtiger in het hoge noorden. De tienjarige koning James II nodigde in 1440 graaf William Douglas en zijn broer uit voor een vredesdiner op zijn kasteel in Edinburgh, samen met de Crichton-clan. Na het eten begonnen de Koninklijke wachten op een trommel te slaan. De kop van een zwarte stier werd binnengedragen: het symbool van de dood, die deze bijeenkomst de naam The Black Dinner zou geven. William en zijn broer werden naar buiten gesleept, en onthoofd.

Zelfs tijdens de Middeleeuwen riep een dergelijke daad verontwaardiging op. Het verraden van de regels van de gastvrijheid was het laagste wat iemand kon doen. Ook in Westeros zal Walder Frey niet veel vrienden hebben gemaakt, door “het delen van brood en zout” te onteren. Maar het gebeurde al eeuwenlang in fictie: de Trojaanse prins Paris profiteerde van een etentje bij de koning van Sparta door diens mooie vrouw Helena te schaken en Judas zat schijnheilig aan tafel bij het laatste avondmaal van Jezus. Er zijn talloze andere historische voorbeelden van dit soort ‘goedmaakdiners’ uit Denemarken, Engeland en Japan.

Maar toch niet tijdens een bruiloft? Ja, ook. In 1572 groeide het conflict tussen de katholieke Franse koning Karel IX en de protestantse adel. Een huwelijk tussen de protestantse leider Hendrik van Navarre en een zus van de koning moest de ruzie sussen. Maar de spanning werd te groot in Parijs: in de dagen na de bruiloft werd een aanslag op een prominente protestant gepleegd, en uit angst voor wraak besloot de koning al zijn gasten uit te laten moorden. Hij zou geroepen hebben: “Dood ze allemaal! Dood ze allemaal! Zodat er niet één overblijft om het mij later te verwijten.” Na de moord op de protestantse adel brak er een volkswoede uit, waardoor er in Parijs 2000 andersgelovigen werden omgelegd, en in heel Frankrijk nog zo’n 18.000. Deze heugelijke bijeenkomst kreeg de bijnaam De Bloedbruiloft.

Het deed Martin ook veel verdriet om Robb en Catelyn te doden: hij stelde het schrijven van het hoofdstuk The Red Wedding uit totdat hij de rest van A Storm of Swords (deel drie van de serie) af had. We mogen rouwen. Maar als je de ellende van ons bestaan ontkent, kun je ook niets leren. Dat betekent niet dat je van de weeromstuit alle fijne kanten van het leven moet gaan negeren en depressief in een hoekje van de kamer stof moet gaan zitten verzamelen. Er gebeuren altijd verschrikkelijke dingen, en verschrikkelijk mooie dingen, en je moet beide accepteren om volledig te leven. Het valt te prijzen dat schrijvers als Martin en een zender als HBO beide extremen durven te laten zien, en ons zo met harde hand wat realiteitszin bijbrengen. Uiteindelijk heb je daar meer aan, dan aan een zoet hapje.

En er is altijd hoop. De rest van de Douglas-clan bleef vechten en een prominente rol in Schotland spelen. Hendrik van Navarre werd gevangengezet, ontsnapte later en werd in 1589 Hendrik IV, koning van Frankrijk. In Game of Thrones leven er nog vier kinderen en een halfzoon van Ned Stark, waaronder de 12-jarige Arya, een meisje met een ijzeren wil en een hart vol vuur.

Aanstaande zondag wordt de seizoensfinale uitgezonden door HBO. Dit artikel verscheen ook in nrc.next.

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Vacature Lid Raad van Toezicht

Vacature Lid Raad van Toezicht

Hard//hoofd wil per 1 juni de driekoppige Raad van Toezicht uitbreiden met twee nieuwe leden waaronder een voorzitter. Mocht je willen reageren dan ontvangen wij graag voor 1 mei een reactie. Lees meer

:Oproep: Wie illustreert de erotische verhalen van het Rode Oor?

Oproep: Wie illustreert de erotische verhalen van het Rode Oor?

De Stoute Stift is de gloednieuwe illustratiewedstrijd van deBuren, Stripgids, Hard//hoofd en Stichting Nieuwe Helden. Meedoen? De deadline is 1 mei 2024 (10:00). Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Fatma Shanan: de lichtelijke melancholie van het zomerse alleen zijn 1

Fatma Shanan | De lichtelijke melancholie van het zomerse alleen zijn

Een oase van rust midden in Berlijn. De kleine geschilderde landschappen en zelfportretten in de natuur van Fatma Shanan (1986, Israël) komen goed tot hun recht in de expositieruimte van Dittriech en Schlechtriem. De tentoonstelling ‘The Inn River’ bestaat uit een bescheiden aantal van negen schilderijen. Aucke Paulusma laat zien dat een aandachtige observatie loont, maar dat de schilderijen laten niet per se een vrolijke indruk achterlaten. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Kür op muziek

Kür op muziek

”Onlangs las ik over wezentjes die alleen bestaan in de droom van een slapende vrouw.” Nelson Morus schreef een kort verhaal over geforceerde gezelligheid, chatbotgesprekken over lievelingsgerechten, hectiek en de alledaagse sleur. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Zo het begon 1

Zo het begon

Nele Peeters schreef een ontroerend verhaal, vol treffende zinnen en beelden. Het is dromerig verhaal, over eenzaamheid, hoop, zorgzaamheid en zwaarte. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer