nieuwsbrief
Asset 14

Dit kun je niet maken!

Liefhebbers van het populaire Game of Thrones hadden een goed gespreksonderwerp voor maandag. De meest recente aflevering van het derde seizoen heeft een hoop losgemaakt. Waar komen al deze emoties vandaan, vroeg Rutger zich af. Als je de desbetreffende aflevering nog niet hebt gekeken, dan is dit de spoiler alert waar je op zat te wachten.

Mail

Afgelopen week gingen veel mensen klaarzitten voor de nieuwste aflevering van Game of Thrones, de HBO-serie gebaseerd op de fantasyboekenserie A Song of Ice and Fire van George R.R. Martin. Vijftig minuten later was hun plezier vervangen door verontwaardiging en verbijstering, toen twee van de hoofdpersonen op brute wijze vermoord bleken te zijn. De sociale media ontploften van de gechoqueerde en woedende reacties. Op Youtube verschenen talloze filmpjes van mensen die de aflevering voor het eerst bekeken en met betraande ogen de handen voor de mond sloegen.

"George R.R. Martin moet sterven, HBO moet naar de hel, Game of Thrones heeft me verraden."

Wat was hier aan de hand? Game of Thrones draait om een aantal families, die allemaal strijden om de troon van Westeros. Twee families vertegenwoordigen goed en kwaad: respectievelijk de eervolle, robuuste Starks uit het noorden, en de rijke, gladde Lannisters uit het zuiden. Aan het eind van het eerste seizoen van de serie werd Ned Stark, tot op dat moment de hoofdpersoon, al volkomen onverwachts onthoofd door koning Joffrey (een Lannister-telg). Inmiddels zijn we in seizoen drie aanbeland: Neds oudste zoon Robb (de knappe, nobele leider) en zijn weduwe Catelyn (de sterke vrouw) proberen de dood van de vader te revancheren in een grote oorlog. Om een pact met de machtige Walder Frey aan te gaan, moest Robb trouwen met een van diens dochters, maar hij werd verliefd en brak zijn belofte. Dit wordt goedgemaakt met een nieuwe bruiloft, waarbij Robbs oom hem vervangt. Het is een geslaagd feest, alles lijkt in orde te zijn, tot het huwelijk een complot blijkt. Robb, zijn zwangere vrouw, zijn moeder, zijn wolf en zijn leger worden als honden afgemaakt door Freys mannen. Zijn moordenaar doet hem “de groeten van de Lannisters”.

Dit was absoluut een ongekende plotwending, waarbij de good guys en dus de hoop van de kijker plotseling verdwenen, op nog grovere wijze dan met de onthoofding van Ned Stark. Robbs vrouw had hem net verteld dat ze hun kind naar de overleden pater familias wilde vernoemen. Toch was de consternatie opvallend. Ten eerste was het grappig om te zien hoe mensen zich opwonden over een feit dat allang vaststond – het hoofdstuk The Red Wedding stond in het derde deel van de boekenserie dat reeds in 2000 verscheen. Maar het meest opzienbarende was wel de verontwaardiging over deze wrede twist, die binnen een speciale Twitter-account (@redweddingtears) werd verzameld. George R.R. Martin moet sterven, HBO moet naar de hel, Game of Thrones heeft me verraden. In caps lock werd steeds weer dezelfde boodschap geschreeuwd: hoe konden jullie mij dit aandoen? Waarom is dit gebeurd?

Blijkbaar verwachten de meeste mensen nog altijd dat verhalen hen geruststellen, zeker als ze op televisie of in de bioscoop verteld worden. Het goede moet overwinnen. Misschien is er een omweg of een tegenslag, maar uiteindelijk komt alles in orde. Dat is wat we gewend zijn; het is prettig voorspelbaar. Maar zo is het leven toch niet? George R.R. Martin reageerde in een interview met Entertainment Weekly: “Ik wil onvoorspelbare verhalen schrijven. (…) Mijn boeken proberen het leven realistisch weer te geven. Er is geluk, maar ook pijn en angst. Ik denk dat fictie die het leven met al zijn donkere én lichte kanten vangt, de beste fictie is.” Eerder zond HBO met The Wire (2002-2008) al een serie uit waarin nu eens het kwaad, dan weer het goede een overwinning boekte, maar de strijd vooral in stand bleef.

Natuurlijk hebben sommige mensen al veel ellende in hun leven, en zoeken zij daar juist afleiding van in een boek of een serie. Maar uiteindelijk is de steeds terugkerende happy ending een gevaarlijke illusie, die mensen verdooft of wanhopig door het leven laat gaan. Het leidt tot een levensinstelling van permanent optimisme en valse hoop. De door films opgevoede generaties negeren de ellende om hen heen en zoeken naar een perfect soort geluk dat alleen in de menselijke fantasie bestaat. De keuze is vervolgens tussen een hersenloos soort hedonisme of permanente teleurstelling. Dat het pijnlijke realisme van Game of Thrones vooral bij jongeren zoveel woede opwekte, maakt dat hun reacties iets verwends hebben: nee, zo is het leven niet! Vertel het me niet! Ik wil het niet horen! Vertel me een fijn verhaaltje!

“Dood ze allemaal, dood ze allemaal! Zodat er niet één overblijft om het mij later te verwijten.”

Het verleden toont aan dat verhalen in het echt even vaak wel als niet goed aflopen. Martin gaf dan ook aan dat hij geïnspireerd werd door de Schotse geschiedenis. In de vijftiende eeuw werd de adellijke Douglas-clan steeds machtiger in het hoge noorden. De tienjarige koning James II nodigde in 1440 graaf William Douglas en zijn broer uit voor een vredesdiner op zijn kasteel in Edinburgh, samen met de Crichton-clan. Na het eten begonnen de Koninklijke wachten op een trommel te slaan. De kop van een zwarte stier werd binnengedragen: het symbool van de dood, die deze bijeenkomst de naam The Black Dinner zou geven. William en zijn broer werden naar buiten gesleept, en onthoofd.

Zelfs tijdens de Middeleeuwen riep een dergelijke daad verontwaardiging op. Het verraden van de regels van de gastvrijheid was het laagste wat iemand kon doen. Ook in Westeros zal Walder Frey niet veel vrienden hebben gemaakt, door “het delen van brood en zout” te onteren. Maar het gebeurde al eeuwenlang in fictie: de Trojaanse prins Paris profiteerde van een etentje bij de koning van Sparta door diens mooie vrouw Helena te schaken en Judas zat schijnheilig aan tafel bij het laatste avondmaal van Jezus. Er zijn talloze andere historische voorbeelden van dit soort ‘goedmaakdiners’ uit Denemarken, Engeland en Japan.

Maar toch niet tijdens een bruiloft? Ja, ook. In 1572 groeide het conflict tussen de katholieke Franse koning Karel IX en de protestantse adel. Een huwelijk tussen de protestantse leider Hendrik van Navarre en een zus van de koning moest de ruzie sussen. Maar de spanning werd te groot in Parijs: in de dagen na de bruiloft werd een aanslag op een prominente protestant gepleegd, en uit angst voor wraak besloot de koning al zijn gasten uit te laten moorden. Hij zou geroepen hebben: “Dood ze allemaal! Dood ze allemaal! Zodat er niet één overblijft om het mij later te verwijten.” Na de moord op de protestantse adel brak er een volkswoede uit, waardoor er in Parijs 2000 andersgelovigen werden omgelegd, en in heel Frankrijk nog zo’n 18.000. Deze heugelijke bijeenkomst kreeg de bijnaam De Bloedbruiloft.

Het deed Martin ook veel verdriet om Robb en Catelyn te doden: hij stelde het schrijven van het hoofdstuk The Red Wedding uit totdat hij de rest van A Storm of Swords (deel drie van de serie) af had. We mogen rouwen. Maar als je de ellende van ons bestaan ontkent, kun je ook niets leren. Dat betekent niet dat je van de weeromstuit alle fijne kanten van het leven moet gaan negeren en depressief in een hoekje van de kamer stof moet gaan zitten verzamelen. Er gebeuren altijd verschrikkelijke dingen, en verschrikkelijk mooie dingen, en je moet beide accepteren om volledig te leven. Het valt te prijzen dat schrijvers als Martin en een zender als HBO beide extremen durven te laten zien, en ons zo met harde hand wat realiteitszin bijbrengen. Uiteindelijk heb je daar meer aan, dan aan een zoet hapje.

En er is altijd hoop. De rest van de Douglas-clan bleef vechten en een prominente rol in Schotland spelen. Hendrik van Navarre werd gevangengezet, ontsnapte later en werd in 1589 Hendrik IV, koning van Frankrijk. In Game of Thrones leven er nog vier kinderen en een halfzoon van Ned Stark, waaronder de 12-jarige Arya, een meisje met een ijzeren wil en een hart vol vuur.

Aanstaande zondag wordt de seizoensfinale uitgezonden door HBO. Dit artikel verscheen ook in nrc.next.

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Beeldbrekers (VII): 'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

In deze serie interviewt Hard//hoofd beeldbrekers: mensen die het kunst- en cultuurveld openbreken en de spelregels veranderen. Aflevering 7: In een oude kogelfabriek op het Hembrugterrein is sinds deze zomer Het HEM te bezoeken, ‘een nieuw huis voor cultuur’. In gesprek met Laura Kemper. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

Tip: Leer elkaars taal van de liefde

Leer elkaars taal van de liefde

Kiki Bolwijn heeft een bijzondere manier van communiceren met haar vader: zonder veel woorden te wisselen begrijpen ze elkaar heel goed. Een tip om elkaars taal van de liefde te leren spreken, ook als dat soms niet de jouwe is. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

Alles vijf sterren: 15

Persoonlijke revoluties en opdringerige aansporingen

Deze week worden we blij van een eeuwenoude schoolkrant, een handig polsbandje en een kostuumdrama zoals we dat niet gewend zijn. Lees meer

Tip: Ga saneren

Ga saneren

De nachtmerrie van elke boekenliefhebber: Esmé van den Boom moet voor haar werk in de bibliotheek boeken wegdoen. Of word je hier juist ook wel zen van? Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5