Asset 14

Op zoek naar mijn favoriete schrijver

Aan de Normandische kust besluit Willem om eindelijk op bezoek te gaan bij zijn lievelingsschrijver. Die blijkt pas te zijn overleden.

Op vakantie moet ik steeds denken aan een van mijn favoriete schrijvers, Dermot Healy. Ik kampeer hoog op een krijtrots in Normandië. Als ik mijn tent openrits, heb ik uitzicht op de Noordzee. Op de achterflap van een van zijn boeken oogt Healy als een oude visser, met een grote baard en een door het leven getekend gezicht. Indringend kijkt hij de camera in. Healy woont aan de Ierse westkust, vanuit zijn huis heeft hij zicht op de Atlantische Oceaan, zo heb ik eerder ergens gelezen. Misschien kijken we wel tegelijkertijd naar een zee. Die van hem woest en oneindig groot, die van mij rustig en zo smal dat er een tunnel onderdoor kan.

In de elf jaar dat ik zijn werk ken, heb ik verschillende keren overwogen om Healy op te zoeken. Ik stelde me een kluizenaar voor in een klein, eenvoudig hutje. Iemand die het misschien wel kan waarderen als een Nederlandse jongen voor zijn deur staat en zegt hem te bewonderen. Toch heb ik er steeds van afgezien. Mijn Engels is niet al te best, maar dat is niet de reden. Ik was bang dat hij zou tegenvallen, dat ik na de ontmoeting nooit meer op dezelfde manier van zijn boeken zou kunnen genieten. Misschien is hij wel een heel norse kluizenaar, die de deur niet eens opendoet. Maar op die krijtrots in Normandië besluit ik dat ik het gewoon moet doen. Ik moet naar de man aan wie ik zoveel heb gehad bij mijn eigen schrijven. Het wordt sowieso weer eens tijd om terug te keren naar Ierland.

De bocht naar huis

De vorige keer dat ik een vliegticket naar Ierland kocht, was ik eenentwintig. In de bibliotheek zocht ik een boek dat zich daar afspeelde. Lezen over een land terwijl je daar vakantie viert, ik had dat nog nooit gedaan maar het leek me wel wat. Zo stuitte ik op Dermot Healy. Een mooi omslag, de achterflap sprak me aan. Tijdens mijn vakantie – een stuk zuidelijker dan de plek waar Healy woont, maar dat wist ik toen nog niet – merkte ik hoeveel geluk ik had dat ik voor deze roman had gekozen. In cafés, hostels, op stranden en in de bermen langs de weg las ik De bocht naar huis, de vertaling van The bend from home, uitgegeven bij De Geus. Een autobiografie die veel weg heeft van een roman. Als zijn bejaarde moeder aftakelt, zoekt Healy haar op en komen er talloze herinneringen uit zijn jeugd naar boven. Over zijn vader die agent was en jong overleed, over de verhuizing van een dorp naar een stad, over het internaat, over rotzooi trappen, over de meisjes. Verhalen over opgroeien tussen eenvoudige mensen, over het bewegen tussen verschillende plekken en je nergens thuis voelen. Grappig en ontroerend, maar bovenal: levendig. Alsof je tussen de personages staat.

Illustratie: Ludwig Volbeda

In Ierland kwam ik tijd te kort. Ik las en herlas, maakte aantekeningen en schreef passages over. Healy is in stijl en sfeer een voorbeeld voor me. Ik had al heel wat gelezen, van Reve tot Tolstoj en van Marquez tot Foer, maar het was nu alsof ik thuiskwam. Zo wilde ik, nee, zo hóórde ik te schrijven. Eenmaal terug van vakantie las ik mijn moeder passages voor uit De bocht naar huis, bestelde zes exemplaren om uit te delen aan mensen die me dierbaar zijn en kocht een andere roman van Healy, A Goat’s Song. Maar het Engels, doorspekt met Ierse termen, was te pittig voor me. Ik had het idee dat ik wat miste. Gelukkig was een andere roman van hem vertaald: Ongewisse tijden (Sudden Times). In het volgende fragment krijgt hoofdpersoon Ollie, die samen met zijn vriendin in een hotel slaapt, zijn vader op bezoek. Ze hebben een moeilijke relatie. Ollie’s jongere broer is vermoord en Ollie wordt deels verantwoordelijk gehouden, hij had beter op zijn broer moeten letten.

We gingen op de twee krap bemeten bedden zitten en mijn vader nam plaats in de enige leunstoel.
Hij hief zijn port, wij onze gin en we proostten met de glazen. Veel geluk, Mr. Ewing, zei Liz.
Eamon, zei hij, en hij werd helemaal verlegen. En waar kom jij vandaan?
Uit Westport, zei Liz.
Aha, zei hij veelbetekenend. Ik had daar een tante wonen die vanaf het altaar werd veroordeeld omdat ze met een protestant trouwde.
Nee.
Ja.
Ja, dat krijg je.
Zeg dat wel.
Tjongejonge, zei hij, maar jij bent een prachtwijf.
Hij keek me aan.
Ollie.
Ja?
Niets.
Ik zei alleen je naam. Ik probeerde hoe het klonk.
Je ziet hem haast nooit, legde hij Liz uit.
Hij gaf haar een klopje op de knie en keek de kamer rond.

Bij Ongewisse tijden was ik opnieuw verkocht. Steeds legde ik het boek opzij om zelf even te gaan schrijven en dan snel verder te lezen. Healy werd een van mijn favoriete schrijvers, misschien wel de favorietste. Ik begon te pronken met een Ier waar niemand van had gehoord. Dat lijkt misschien op goedkoop intellectueel doen, maar ik vond echt dat meer mensen hem moesten lezen. Helaas kwam het in de elf jaren die volgden niet tot een grote internationale doorbraak. Er werd niets meer van hem naar het Nederlands vertaald.

Op zoek

Het eerste wat ik doe als ik thuiskom uit Normandië, is ‘Dermot Healy’ googelen. Ik wil weten waar hij nu precies woont en of er misschien iets nieuws van hem is verschenen. Er is nieuws, maar het is geen boek. Hij blijkt te zijn overleden. Drie weken voor mijn vakantie. Onverwacht, 66 jaar. Ik zit achter mijn laptop en leun achterover. Ik ben er stil van. Dat ik dit nu pas lees komt omdat geen enkel Nederlands nieuwsmedium over zijn overlijden heeft bericht, in tegenstelling tot de media in de rest van de wereld. Healy schreef geen bestsellers, maar hij was wel iemand. Hij heeft verschillende prijzen gewonnen, werd de ‘Celtic Hemingway’ genoemd en Roddy Doyle en Nobelprijswinnaar Seamus Heany prezen hem als een van de grootste Ierse schrijvers van deze tijd.

De dood doet dingen op internet. Opeens is er tien keer zoveel informatie over Healy te vinden. Ik struin door de nieuwsberichten en de necrologieën van onder meer The Irish Times en The Guardian en typ zijn woonplaats in bij Googlemaps. Ik zweef boven wat mogelijk zijn huis is. De adrenaline jaagt door mijn lichaam, maar dichterbij kom ik niet, deze uithoek van Ierland heeft geen Streetview. Dan lees ik ergens dat er een documentaire over hem is gemaakt. Na wat speurwerk vind ik een deel van de film. Ik ga er goed voor zitten, klik op ‘play’ en daar is hij. Witte baard, ruw gezicht. Hij ligt op bed, zijn ogen gesloten. Langzaam ontwaakt hij. ‘This is me, Dermot Healy,’ zegt een stem. Het is alsof hij uit de dood herrijst. Even later zie ik hem op het dak van zijn schuur staan terwijl er een vlucht ganzen overvliegt. Ik zie hem in zijn stamcafé zitten, in gesprek met een bevriend schrijfster, optreden op een festival waarna hij bier drinkt uit een plastic beker. Healy woonde zeer afgelegen, zo blijkt uit de documentaire, maar hij was geen kluizenaar.

Ik heb er nooit eerder bij stilgestaan, maar Healy deed lang over zijn romans. Zo’n tien jaar ongeveer. Er zijn ook maar vier romans, een verhalenbundel, een autobiografie en enkele dichtbundels van hem verschenen. Hij nam de tijd. Zijn laatste roman heette toepasselijk Long time, no see. Pas wanneer het echt af was, bracht hij zijn werk naar buiten. Hij spreekt daarover in de documentaire. Ik luister naar hem en bedenk me dat ik dat ook moet doen, de tijd nemen met het schrijven. Ik ben maar een gehaast mannetje. Ik ben bang dat ik niet genoeg heb geschreven voor ik doodga. De woorden van Healy ontspannen me. Maar dan bedenk ik me dat hij tamelijk jong is overleden en dat hij misschien ook meer had willen schrijven.

Healy op mijn laptopscherm. Hij leest voor, maakt grapjes, lacht, aait zijn hond Tiny. Hij is kalm en levendig tegelijkertijd. Een zachtaardige man die midden in de wereld staat. Hij loopt samen met zijn vrouw door zijn ouderlijk huis en hij wandelt langs de zee, turend naar de golven. Ik denk: Fuck, wat heb ik een spijt dat ik hem niet heb opgezocht. Dan komt die scène. Healy zit op een rots, een heel andere rots dan die in Normandië. Een enorme golf komt aanrollen en lijkt hem te gaan raken. Healy kijkt onbewogen in een andere richting naar het water. Met veel geweld slaat de golf stuk op de rots, vlak naast de schrijver. Hij blijft droog, geen druppel in zijn gezicht.

Deel 1 en 2 van The Writing in the Sky, de documentaire over Dermot Healy van Garry Keane

Mail

Willem Claassen

Ludwig Volbeda is tekenaar. Hij houdt van landschappen bekijken, boeken lezen, brieven schrijven, machines niet begrijpen en werken in schetsboekjes.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Horror, honden en verlangen 1

Horror, honden en verlangen

Deze week worden onze redacteurs blij van een film die de Gouden Palm waard is, een uitkomst voor hondenbezitters met een volle agenda en een debuutroman. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Column: Weten of je ooit moeder wil worden

Weten of je ooit moeder wil worden

Eva wordt geconfronteerd met de beruchte wel-of-geen-kinderen-vraag en zet de voor- en nadelen tegenover elkaar. Lees meer

Vrees de cocon niet: ze is nog warm

Vrees de cocon niet

Nu de feestjes voorzichtig weer op gang komen, beseft Rijk Kistemaker hoeveel hij níet heeft gemist. Gestrand tussen veganistische sneakers en gesprekken over Jeff Bezos verzint hij voor zichzelf een stiller leven. Een tip over verlangen naar lauwe thee en warme cocons. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 51

Wees jezelf, ook achter glittercoulissen

Deze week worden onze redacteurs blij van authenticiteit, een nieuw boek van een favoriete schrijver en glitter. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen 5

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen

Hoe schrijf je over iets wat niet meer tastbaar is? Miray van der Bend schreef een collagegedicht over vakanties van vroeger in Turkije. Over de geur van het vliegveld, de granaatappels in de tuin van haar oma, de rimpels op haar gezicht. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Gebroken Kaars van Sanne Balen over yoga, liefde en leed

Gebroken Kaars

De hoofdpersoon schrikt ondersteboven wakker. Hoe geef je jezelf een houding als je wereld op zijn kop staat? De titel van dit kortverhaal van Sanne van Balen over yoga, liefde en leed is tevens de aanbevolen leeshouding. Leg je kamer eens langs je benen omhoog, en begin. Lees meer

Hard//hoofd zoekt eindredacteuren! 1

Hard//hoofd zoekt eindredacteuren!

Hard//hoofd is op zoek naar scherpzinnige eindredacteuren (fictie/non-fictie) die ons tijdschrift structureel willen komen versterken. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Blik of een Lappendeken 3

Blik of een lappendeken

Een fragment uit het afstudeerwerk van Dino de Haas, een sciencefictionstrip over de alledaagse horror van productiviteit, over queer relaties en queer geluk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Steek die maar in je zak!

Steek die maar in je zak!

Deze week worden onze redacteurs blij van enthousiaste opstekers (op gepast volume), kunst in je broekzak en een wisselaccount op Twitter. Lees meer

De maakbare mens

De maakbare mens

Zijn mensen net als machines? Het bezoek van een monteur laat Marthe van Bronkhorst nadenken over haar eigen bedrading. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

In de gedichten van Nora van Arkel spoelen herinneringen aan en wordt er lego in de sloot gegooid. 'Alsof een eindeloze hoeveelheid tijd zich voor me uitstrekte / loom achterover ging liggen totdat het hele /landschap tijd was geworden'. Lees meer

(Geen onderwerp)

(geen onderwerp)

Vijf huisgenoten proberen via e-mails in contact te blijven over hun huis dat steeds viezer wordt. Lees meer

Column: Tot op het bot

Tot op het bot

Een oude brief van een vriendin voert Eva terug naar een periode waarin het wat minder lekker met haar ging. Lees meer